III OSK 679/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wa 787/21 w sprawie ze skargi A.S. i J.S. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postępowania w sprawie rozpatrzenia zażalenia postanawia: I. uchylić pkt II, pkt III, pkt IV i pkt VI zaskarżonego wyroku i w tym zakresie odrzucić skargę II. odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z 3 listopada 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wa 787/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.S. i J.S. (dalej: "Skarżący") na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") w sprawie rozpatrzenia zażalenia – umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania GDOŚ do rozpatrzenia zażalenia od postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z [...] grudnia 2019 r., (dotychczasowy znak: [...], nowy znak [...]) (pkt I wyroku); stwierdził, że GDOŚ dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu zażalenia, o którym mowa w pkt I wyroku (pkt II wyroku); stwierdził, że przewlekłość, o której mowa w pkt II wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III wyroku); przyznał od GDOŚ na rzecz Skarżących solidarnie sumę pieniężną w wysokości 2.000 złotych (pkt IV wyroku); oddalił skargę w pozostałej części (pkt V wyroku); zasądził od GDOŚ na rzecz Skarżących solidarnie kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt VI wyroku). Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Postanowieniem z 13 grudnia 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej: "RDOŚ") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w związku ze zgłoszeniem Skarżących z 27 marca 2015 r. dotyczącym szkody w środowisku na terenie działki nr [...] w M. W ustawowym terminie Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Zażalenie to wraz z aktami sprawy wpłynęło do GDOŚ 14 stycznia 2020 r. GDOŚ informował Skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie pismami z: 1) 9 lutego 2020 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do 20 kwietnia 2020 r., 2) 28 lipca 2020 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin do 30 września 2020 r., 3) 13 listopada 2020 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin do 31 grudnia 2020 r., 4) 31 grudnia 2020 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin do 26 lutego 2021 r.; 5) 5 marca 2021 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin do 30 kwietnia 2021 r.; 6) 30 kwietnia 2021 r., ze względu na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyznaczając nowy termin do 17 maja 2021 r.. Skarżący w dniach 1 czerwca 2020 r., 8 czerwca 2020 r., 23 czerwca 2020 r., 2 lipca 2020 r., 15 lipca 2020 r., 19 sierpnia 2020 r., 21 sierpnia 2020 r., 30 sierpnia 2020 r., 3 września 2020 r., 14 września 2020 r. 5 stycznia 2021 r. wnieśli do GDOŚ drogą elektroniczną kolejne pisma z prośbą o przyspieszenie rozpoznania sprawy oraz przedstawiali dowody w sprawie. Skarżący 7 kwietnia 2021 r. wnieśli do WSA skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez GDOŚ postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie RDOŚ z 13 grudnia 2019 r., znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania, domagając się: 1) stwierdzenia, że GDOŚ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązania GDOŚ do podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie oraz zobowiązania do wydania postanowienia w terminie 14 dni od daty doręczenia Organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 3) nałożenia grzywny na GDOŚ w wysokości 5 000 zł, 4) przyznania od GDOŚ na rzecz każdego ze Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł; 5) zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu GDOŚ podniósł, że Skarżący nie wyczerpali drogi administracyjnej, poprzez brak złożenia ponaglenia. Zdaniem GDOŚ, wiadomość e-mail Skarżących z 15 lipca 2020 r. nie stanowi wymaganego ponaglenia, ponieważ treść i forma tego pisma nie wskazywały, że jest to ponaglenie do tegoż Organu, szczególnie z uwagi na brak osobistego podpisu pod pismem oraz precyzyjnego określenia żądania. Dodatkowo GDOŚ wyjaśnił, że sprawa ma charakter sprawy znacząco skomplikowanej, ponieważ jej początek sięga 2013 r., w tym czasie zostały wydane liczne rozstrzygnięcia, zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który Skarżący uzupełniają w sposób ciągły, co również powoduje wydłużanie postępowania. Na każdym etapie postępowania administracyjnego GDOŚ zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz zapewniał im możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wnoszenia nowych dowodów w sprawie. Dodał, że planuje wydać rozstrzygnięcie w sprawie do 17 maja 2021 r. Postanowieniem z 26 maja 2021 r. znak[...] GDOŚ zakończył postępowanie odwoławcze w rozpoznawanej sprawie, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku WSA w pierwszej kolejności wyjaśnił, że mając na uwadze okoliczności towarzyszące niniejszej sprawie, należy przyjąć, że niniejsze postępowanie dotyczy stwierdzenia przewlekłości GDOŚ jako organu II instancji. WSA uznał, że skoro ostatecznie postanowieniem z 26 maja 2021 r. GDOŚ rozstrzygnął o zażaleniu Skarżących, należało umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Organu do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia, o czym orzeczono w pkt I wyroku. Następnie WSA wskazał, że kontroli Sądu podlegał okres od 14 stycznia 2020 r. (tj. od dnia wpływu akt z zażaleniem do organu II instancji) do 7 kwietnia 2021 r. (data wpłynięcia skargi do Sądu) oraz późniejsze - 26 maja 2021 r. (data wydania postanowienia w sprawie przez organ II instancji). Niewątpliwie, powyższe zestawienie dat jasno wskazuje, że GDOŚ nie dotrzymał ustawowego terminu, czego sam nie kwestionował. WSA zwrócił uwagę, że wprawdzie Skarżący w niniejszej sprawie składali szereg pism, jednakże ich analiza wskazuje, że sprowadzały się one w zasadzie do prób zmobilizowania Organu do szybkiego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Natomiast GDOŚ aż 8 razy wyznaczał nowy termin załatwienia niniejszej sprawy, za każdym razem podając takie samo uzasadnienie - konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie WSA takie uzasadnienie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest ono zbyt ogólne, poza tym z akt sprawy wynika, że w tym czasie GDOŚ nie dokonał żadnych czynności w sprawie, w szczególności nie przeprowadzał żadnego dowodu mającego na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu, GDOŚ pismem z 18 maja 2021 r. poinformował Skarżących obszerniej - o skrupulatnym analizowaniu materiału dowodowego, który jest bardzo obszerny ze względu na dużą aktywność Strony w tym zakresie i nadsyłanie obszernej dokumentacji. Wskazano w nim również, że na wydłużenie czasu postępowania ma także wpływ sytuacja związana z panującą epidemią COVID-19. W piśmie tym nie wskazano jednak Skarżącym ostatecznego terminu załatwienia sprawy. WSA wskazał, że postanowienie w sprawie zostało wydane dopiero 26 maja 2021 r., a więc po upływie ok. 1 roku i 4 miesięcy od czasu wpłynięcia zażalenia do Organu II instancji. Natomiast przedmiot niniejszej sprawy nie był dla GDOŚ niczym nowym, gdyż rozpoznawał on sprawę dotyczącą zgłoszenia Skarżących z 27 marca 2015 r. już drugi raz, w związku z wyrokiem NSA z 16 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2906/17. Dlatego też w ocenie WSA argumentacja przytoczona przez Organ nie może stanowić usprawiedliwienia w zakresie czasu oczekiwania na wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Rolą organu jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości w załatwieniu sprawy. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z stanem epidemii COVID nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania, ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. W świetle powyższych ustaleń WSA przyjął, że GDOŚ dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości, o czym orzekł w pkt II wyroku. WSA wskazał, że okres przewlekłości był stosunkowo długi, bo wynoszący ok. 16 miesięcy w postępowaniu zażaleniowym, gdzie sprawa była rozpoznawana ponownie przez Organ odwoławczy. Argumentacja GDOŚ, skupiająca się na dużej aktywności strony, a także epidemii COVID-19 nie może stanowić wytłumaczenia dla tak rażącego naruszenia terminów ustawowych i nieprawidłowego wypełnienia obowiązku z art. 36 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – z późn. zm. – dalej: "k.p.a."). WSA zauważył, że NSA w wyroku z 16 października 2019 r. dotyczącym niniejszej sprawy przyznał, że Skarżący są osobami nieporadnymi. GDOŚ powinien wziąć te okoliczność pod uwagę i podjąć niezbędne środki, w szczególności wystosować odpowiednie pismo, czy też wezwanie ukierunkowujące strony co do ewentualnego braku konieczności powielania przedstawianych dowodów i argumentów w sprawie. GDOŚ tymczasem przewlekał niniejsze postępowanie, wyznaczając kolejne, bezskuteczne terminy załatwienia sprawy, prowokując w tym względzie Skarżących do składania kolejnych pism, z uwagi na to, iż poprzednio złożone nie odnosiły żadnego skutku. Z powyższych względów WSA stwierdził, że GDOŚ dopuścił się przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie WSA uznał za uzasadniony wniosek o przyznanie Skarżącym od Organu sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, ponieważ brak rozstrzygnięcia oraz brak informacji o rzeczywistym etapie postępowania i wskazania realnego terminu rozpoznania sprawy powodował u Skarżących stres wywołany niepewnością co do rozstrzygnięcia ich sprawy. Kwotę powyższą Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia postulatu zdyscyplinowania organu administracji publicznej, doznanej przez stronę krzywdy, stopnia przewlekłości postępowania oraz uwzględniającą ukształtowany już praktyką tego Sądu poziom finansowy zasądzanych kwot w podobnego typu sprawach. W odniesieniu do wniosku o nałożenie na GDOŚ grzywny WSA wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, przede wszystkim z uwagi na to, że ostatecznie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Organu zapadło 26 maja 2021 r. Dlatego też w tym zakresie orzeczono o oddaleniu skargi. WSA wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosku GDOŚ o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie przez Skarżących drogi administracyjnej, poprzez brak złożenia ponaglenia. Zdaniem WSA wiadomość e-mail Skarżących z 15 lipca 2020 r. stanowi wymagane ponaglenie. Mając na uwadze fakt, że Skarżących należało potraktować jako osoby nieporadne, jeżeli GDOŚ uznał, że wiadomości e-mail przesyłane przez Skarżących mają nieprawidłową formę, powinien o tym poinformować Skarżących i wezwać ich do odpowiedniego uzupełnienia złożonych dokumentów. Tymczasem GDOŚ w tym zakresie pozostawał bezczynny, nie podnosząc tych zarzutów w pismach kierowanych do Skarżących. Dopiero w odpowiedzi na skargę stwierdził, że ww. pisma nie zawierały osobistego podpisu oraz precyzyjnego określenia żądania. WSA stwierdził również, że wbrew twierdzeniom Organu, wnoszone przez Skarżących pisma (z 15 lipca 2020 r., z 30 sierpnia 2020 r., z 5 stycznia 2021 r.) zawierały treść wskazującą na ponaglenie. Oznacza to, że obowiązek złożenia wcześniejszego ponaglenia został przez Skarżących w niniejszej sprawie wykonany. GDOŚ wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając go w zakresie pkt II, III, IV i VI i zarzucając: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 63 § 1 k.p.a. (obowiązującego w dniu wpłynięcia maili, które WSA zakwalifikował jako podanie - ponaglenie) poprzez nieodrzucenie skargi Skarżących z 14 maja 2021 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez GDOŚ w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie RDOŚ z 13 grudnia 2019 r. znak: WSS.512.15.2018.ASB.2 odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w związku ze zgłoszeniem Skarżących dotyczącym szkody w środowisku na terenie działki nr [...] w M. i w konsekwencji jej rozpoznanie, pomimo że Skarżący nie złożyli ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie, co w konsekwencji spowodowało, że WSA maile Skarżących uznał jako ponaglenie złożone w trybie art. 37 § k.p.a.; 2) art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 § 1 k.p.a. (obowiązującego w dniu wpłynięcia maili, które WSA zakwalifikował jako podanie - ponaglenie) w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a poprzez błędne uznanie, iż maile Skarżących kierowanie na skrzynkę elektroniczną Organu wyczerpały środki zaskarżenia umożliwiające wniesienie skargi na bezczynność. Wskazując na powyższe zarzuty GDOŚ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz odrzucenie skargi. W przypadku nie uznania zarzutów skargi kasacyjnej z pkt I, GDOŚ zarzucił: II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 149 § 2 p.p.s.a., art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu, w którego wyniku przyznano Skarżącym sumę pieniężną, w sytuacji, przewlekłości i nie miała charakteru rażącego (pisownia oryginalna – przyp. NSA), a WSA w sposób nieuzasadniony określił wysokość sumy pieniężnej; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się przez WSA do wszystkich zarzutów Organu zawartych w odpowiedzi na skargę, tj. zarzutu formalnego odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i niewyjaśnienie Organowi, dlaczego w świetle przepisów prawa jego stanowisko było nieprawidłowe. Zdawkowe ustosunkowanie się przez WSA do wskazanego zarzutu odrzucenia skargi utrudniało Organowi wywiedzenie niniejszej skargi kasacyjnej i uniemożliwiło Organowi ustosunkowanie się do stanowiska WSA w tym zakresie; 3) art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy przy dokonywaniu w uzasadnieniu skarżonego wyroku oceny, że bezczynność Organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - w sytuacji, gdy działanie Organu nie wynikało ze złej woli Organu, czy też z chęci lekceważenia strony postępowania, ale z konieczności podjęcia przez Organ szeregu czynności, w szczególności zebraniu materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy; 4) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę i wskutek tego nieprawidłowe przyjęcie przez WSA, iż sprawa będąca przedmiotem zgłoszenia była wystarczająco znana Organowi, co w konsekwencji nie powinno doprowadzać do wyznaczania dodatkowych terminów załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., zaś właściwa analiza akt postępowania powinna utwierdzić WSA w przekonaniu, iż akta postępowania wymagały wnikliwej i długotrwałej analizy, co w konsekwencji uzasadniało wyznaczania dodatkowych terminów załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.; 5) art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 w zw. z § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyznanie Skarżącym od GDOŚ sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł w sytuacji, gdy przyznanie sumy pieniężnej jest fakultatywne, a jej wysokość powinna zostać uzasadniona, a suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego. Wskazując na powyższe zarzuty GDOŚ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. w zakresie pkt II, III, IV i VI i rozpoznanie skargi oraz jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie pkt II, III, IV i VI i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA. Ponadto GDOŚ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej GDOŚ przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów, wskazując w szczególności na fakt zawieszenia biegu terminów w trakcie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a także podnosząc, że częste wyznaczanie dodatkowego terminu załatwienia sprawy podyktowane było kolejnymi pismami Skarżących zawierającymi dodatkowy materiał dowodowy, trudno zatem zgodzić się z argumentacją WSA, jakoby opóźnienie w podejmowanych przez Organ czynnościach było oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wnieśli o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia wnoszącego skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez pozostałe strony, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Należy podzielić stanowisko Organu, że w sprawie nie zostały wyczerpane przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania - to jest, nie została ona poprzedzona wniesieniem ponaglenia, stosownie do rygorów przewidzianych w art. 52 § 1 i § 2 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi warunek formalny skuteczności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Skarga na bezczynność, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – zob. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., sygn. II OSK 2203/20. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że Skarżący kierowali do Organu szereg wiadomości email – pisma z 15 lipca 2020 r., 30 sierpnia 2020 r. oraz z 5 stycznia 2021 r. - w których podważali zasadność wyznaczania kolejnych terminów załatwienia sprawy. Z żadnego z tych pism nie wynika jednak wprost, aby było to ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotą przedmiotowych pism było przedstawienie merytorycznego stanowiska w sprawie. Niezależnie od powyższego, na co zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej, żadna z wiadomości email nie została podpisana w sposób, jakiego wymagają przepisy k.p.a. dla podań procesowych. Przypomnieć należy, iż ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m. in. art. 63 k.p.a. Powinno ono zawierać oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie; adres strony wnoszącej ponaglenie; żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa; podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie oprócz danych określonych w art. 63 k.p.a. ponaglenie zawierać musi uzasadnienie. Zgodnie z treścią art. 63 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 października 2021 roku (Dz.U. 2020r. poz. 256, Dz.U. 2021 r. poz. 735) podania w postępowaniu administracyjnym mogły być wnoszone za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Stosownie do rygorów przewidzianych postanowieniami art. 63 § 3a k.p.a. podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej. Pisma Skarżących nie zostały podpisane zgodnie z przywołanymi wymogami – imiona i nazwiska Skarżących zostały odwzorowane czcionką komputerową na końcu treści wiadomości email. Należy zgodzić się ze Skarżącym kasacyjnie, iż ponaglenie Skarżących nie spełnia wyżej wskazanych wymogów. Wniesiono je za pomocą środków do komunikacji na odległość - maila - jednakże nie zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelnione w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej. Nieuwierzytelnienie dokumentu elektronicznego w odpowiedni sposób jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu na żądanie organu. Okoliczność, że Organ nie wezwał Skarżących do podpisania ponaglenia pozostaje jednak bez wpływu na ocenę, iż nie wyczerpano wymaganego prawem trybu, warunkującego dopuszczalność skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania – analogiczną ocenę Naczelny Sąd Administracyjny sformułował w postanowieniu z 28 września 2021 r., sygn. III OSK 5504/21. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 i § 2 uchylił zaskarżony wyrok w zaskarżonej części, tj. pkt II, pkt III, pkt IV i pkt VI i w tym zakresie odrzucił skargę. Na podstawie art. 206 p.p.s.a., odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w ww. przepisie.