III OSK 649/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bk 112/24 w sprawie ze skargi P.N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bk 112/24, oddalił skargę P.N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. P.N. (dalej: "skarżący") za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email: [...] w dniu 13 września 2024 r. skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej: "organ" lub "Dyrektor Szkoły") wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: ‘Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o przesłanie kopii wszystkich faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w roku 2024. Proszę o przesłanie odpowiedzi w formacie PDF na mój adres email." Dyrektor Szkoły nie udzielił skarżącemu żadnej odpowiedzi na powyższe zapytanie. Pismem z 25 października 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 13 września 2024 r., zarzucając Dyrektorowi Szkoły naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie organu jakimikolwiek kosztami. Podniósł, że wiadomość, o której informuje skarżący, nigdy nie doszła do adresata. Wyjaśnił, że adres, na który została wysłana korespondencja, nie jest używany od 2021 r. Wskazał, że prawidłowy adres to: [...]. Zaznaczył, że wyżej wymieniony adres umieszczony jest na stronie internetowej szkoły oraz w SIO. W związku z powyższym organ nie dopuścił się bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przywołanym wyrokiem z 4 grudnia 2024 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki zarówno podmiotowe (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), jak i przedmiotowe (art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 i 5 u.d.i.p.) pozwalające na uznanie, że Dyrektor Szkoły jest organem władzy publicznej obowiązanym do udzielenia informacji publicznej, którą jest niewątpliwie informacja dotycząca wydatkowania w 2024 r. środków finansowych przez organ na zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego (kopii faktur dotyczących licencji lub zakupu tego oprogramowania). Zapytanie dotyczy bowiem zasad funkcjonowania szkoły, jak i majątku publicznego, którym gospodaruje. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor nie udzielił żądanej informacji, gdyż wniosek o jej udostępnienie nigdy do niego nie wpłynął. Jak słusznie wyjaśnił organ adres, na który wysłana została korespondencja, tj[...] nie jest używany od 2021 r. Prawidłowy adres [...] jest umieszczony na stronie internetowej szkoły, jak również, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji realia niniejszej sprawy wskazują na to, że pomimo zredagowania i wysłania za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosku o udzielenie informacji publicznej, wniosek ten nigdy nie dotarł do organu, gdyż został wysłany na błędny adres. Skoro skarżący nie pofatygował się oto, by uzyskać jakiekolwiek potwierdzenie, że wysłany wniosek dotarł do jego adresata, nie zażądał wiadomości zwrotnej potwierdzającej otrzymanie wiadomości lub jej przeczytanie przez adresata, to trudno mówić w tej sytuacji o zachowaniu przez skarżącego jakiejkolwiek staranności w dbaniu o własne sprawy. Przedstawione okoliczności zdaniem Sądu pierwszej instancji świadczą niewątpliwie, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał bezczynny. Tym samym zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Skoro nigdy taki wniosek nie wpłynął, to skarga na bezczynność organu nie może zostać uznana za zasadną, przez co jest przedwczesna. Skarżący na powyższe orzeczenie wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji braku stwierdzenia przez Sąd, że organ administracyjny dopuścił się bezczynności oraz braku zobowiązania tego organu przez Sąd do załatwienia wniosku skarżącego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono, czy fakty, na które powołał się organ, w postaci figurowania adresu [...] w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych w chwili, w której skarżący wysłał do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] na email: [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej są prawdziwe, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw skarżącego do uzyskania konkretnych informacji publicznych od organu, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Dodatkowo skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruku jego emaila z 17 stycznia 2025 r. w sprawie uzyskania informacji odnośnie zmiany przez organ adresu email w RSPO i przeprowadzenie dowodu z odpowiedzi Ministerstwa Edukacji Narodowej Departamentu Komunikacji z 24 stycznia 2025 r. na okoliczność ustalenia, że organ zmienił adres email w RSPO w dniu 16 października 2024 r. o godzinie 12:15, a zatem wcześniej posługiwał się adresem email, na który skarżący wysłał swój wniosek. Pismem z 10 marca 2025 r. skarżący zrzekł się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, koncentrującym się na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, to jest nie zebraniu i nie rozważeniu całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że zarzut skargi kasacyjnej został nie do końca poprawnie skonstruowany, nie wskazano w nim bowiem, czy w odniesieniu do wymienionych w nim przepisów sąd pierwszej instancji dopuścił się błędu w postaci błędnej wykładni czy też niewłaściwego zastosowania. W zarzucie wytknięto jednocześnie naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., podczas gdy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie był stosowany przez sąd pierwszej instancji, jako że skarga została oddalona w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Nadto art. 8 k.p.a. składa się z dwóch paragrafów o różnej treści normatywnej, a w zarzucie nie uściślono, naruszenie której jednostki redakcyjnej przepisu skarżący kasacyjnie zarzuca. Generalnie jednak skarżący kasacyjnie zarzuca, że skierował wniosek dostępowy na adres [...], który w dacie wniesienia wniosku figurował w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych. W zarzucie skargi kasacyjnej nie został powołany żaden przepis ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), tymczasem o wniosku w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej jest mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, a termin rozpoznania wniosku został wskazany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W postępowaniu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., to jest do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie żadna decyzja administracyjna nie została wydana, a skarga dotyczyła bezczynności podmiotu zobowiązanego. Wskazane w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłyby posłużyć podważeniu ustaleń stanu faktycznego sprawy, jeśli zostałyby powiązane z odpowiednimi regulacjami u.d.i.p., co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Na marginesie należy podnieść, że dokumenty, na które skarżący kasacyjnie powołał się w skardze kasacyjnej, żądając przeprowadzenia z nich dowodów, mógł uzyskać i przedstawić w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Okoliczność, że podmiot zobowiązany dopiero 16 października 2024 r. dokonał zmiany adresu mailowego w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż skarżący nie wykazał, aby na stronie internetowej podmiotu zobowiązanego w dacie wniesienia wniosku również figurował nieaktualny adres i by był on aktywny. Wobec powyższego Sąd uznał zarzut skargi kasacyjnej za bezzasadny i skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.