III OSK 636/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 569/24 w sprawie ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 8 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 569/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Fundacji [...] (dalej: "skarżąca") na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] (dalej: "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 8 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej zobowiązał organ do rozpoznania wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 3). Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 8 maja 2024 r. skarżąca skierowała do organu wniosek o udzielenie informacji dotyczącej zakupu przez uczelnię certyfikatów/akredytacji od Fundacji 2, poprzez odpowiedź na pytania: 1. Ile akredytacji/certyfikatów od Fundacji 2 (program akredytacji "Studia z przyszłością" oraz "Uczelnia Liderów") otrzymał Uniwersytet [...] od 2015 do 2024 roku? 2. Ile Uniwersytet [...] zapłacił za wskazane akredytacje/certyfikaty od 2015 r. do 2024 r. i na czyje konto przelewano pieniądze? 3. Czy zdarzyło się w latach 2015-2024, że Uniwersytet [...] zgłosił się do programu "Studia z przyszłością" lub "Uczelnia liderów i nie otrzymała akredytacji/certyfikatu? Jeśli tak, to kiedy i w którym programie? Wobec braku odpowiedzi organu w ustawowym terminie, który upłynął 22 maja 2024 r., skarżąca w dniu 31 maja 2024 r. wystosowała ponaglenie, do którego dołączyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W wyniku braku kolejnej reakcji organu, 10 czerwca 2024 r. skierowała pismo o bezzwłoczne udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące certyfikatów, przyznawanych przez Fundację 2. Następnie pismem z 2 września 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu polegającą na nierozpatrzeniu wniosku. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji wskazane w odpowiedzi na skargę tłumaczenie organu, iż zwłoka w realizacji przedmiotowego wniosku nie wynikała z jego złej woli, lecz z faktu, że wniosek strony skarżącej, jak i późniejsze ponaglenia – złożone w formie elektronicznej – nie dotarły na jego skrzynkę mailową nie mogły zostać uwzględnione. W odpowiedzi na skargę organ przyznał, iż o ile wiadomości z 8 maja 2024 r. nie odnaleziono w zasobach danych, to już ponaglenie z 31 maja 2024 r. wraz w wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej zostało ujawnione, jako zablokowane przez program do ochronny treści niepożądanych, tzw. filtr antyspamowy. WSA stanął na stanowisku, że argumentacja organu nie zwalnia go z zarzutu bezczynności, bowiem organ zobowiązany jest tak zorganizować pracę, aby wpływające pisma i wnioski były przez niego rozpoznawane. Wniosek strony skarżącej został skierowany na oficjalny adres e-mail organu [...] i nie ma wątpliwości, że wraz z ponagleniem z 31 maja 2024 r. dotarł do organu. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie stronę skarżącą. Zatem od tego dnia należy liczyć termin do jego załatwienia. Wobec powyższego Rektor [...] dopuścił się bezczynności, jednakże zdaniem Sądu bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Ponieważ do dnia wyrokowania Sąd nie został poinformowany przez organ o udostępnieniu wnioskowanej przez stronę informacji publicznej, zobowiązał on organ do rozpatrzenia wniosku z 8 maja 2024 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. zastosowanie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a") w zw. z art. 122 p.p.s.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a polegające na tym, że Sąd I instancji nie skierował sprawy na rozprawę, tylko rozpoznał ją w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, co uniemożliwiło Sądowi zastosowanie art. 106 § 3 i zadania organowi pytania o to, czy informację publiczną udostępnił, a następnie przeprowadzenie, dowodu z odpowiedzi organu o udostępnieniu tej informacji publicznej. Błędne ustalenie, iż organ nie udostępnił informacji publicznej żądanej przez skarżącą doprowadziło błędnie Sąd I instancji do uwzględnienia skargi i niewłaściwego zastosowania art. 149 § 1 pkt. 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., zamiast oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonego wydruku odpowiedzi na wniosek skarżącej udzielonej mailem w dniu 2 grudnia 2024 r. dla ustalenia, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku organ udostępnił skarżącej żądaną informację publiczną, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o oddalenie skargi oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz obciążenie organu kosztami postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie organu o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zarzuty skargi kasacyjnej wytykają Sądowi pierwszej instancji brak przeprowadzenia rozprawy, co uniemożliwiło pozyskanie dodatkowego materiału dowodowego, w oparciu o który WSA mógłby potwierdzić, że przed wydaniem wyroku organ udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy z 8 maja 2024 roku. W pierwszej kolejności trzeba odnotować, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w sprawach ze skargi na bezczynność sąd może wydać rozstrzygnięcie na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Sąd rozstrzyga taką sprawę w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji przyjmuje stan sprawy, a więc stan faktyczny podlegający kwalifikacji z perspektywy zgodności z prawem, w oparciu o materiały (dokumenty) znajdujące się w aktach sprawy. Dodać przy tym trzeba, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA ma obowiązek wzięcia pod uwagę zarzutów skargi oraz stanowisk pozostałych stron, a więc również organu, któremu zarzucono bezczynność. Sąd rozważa zatem nie tylko przekazany przez organ materiał aktowy, ale również twierdzenia stron wyartykułowane w skardze oraz odpowiedzi na skargę. W toku całego postępowania strona ma również możliwość składania pism procesowych – art. 45 p.p.s.a. oraz wnioskowania o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów – art. 106 § 3 p.p.s.a. Jak z powyższego wynika, Sąd pierwszej instancji rozstrzyga sprawę sądowoadministracyjną w oparciu o materiał znajdujący się w aktach sprawy w dniu wydania wyroku. Sąd administracyjny jedynie wyjątkowo może zwrócić się do organu o uzupełnienie akt administracyjnych, gdy jest oczywiste, że są one niekompletne. Nie może jednak z urzędu prowadzić postępowania dowodowego w celu weryfikacji okoliczności mogących mieć wpływ na zasadność wniesionej skargi. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku weryfikować, czy organ udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy z 8 maja 2024 roku w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikało, iż nie podjął on takiej aktywności do dnia wydania wyroku. To w interesie organu było zająć stanowisko w sprawie i poinformować Sąd pierwszej instancji, że w dniu 2 grudnia udzielono odpowiedzi na wniosek dostępowy. W odpowiedzi na skargę organ podał, że "właściwi pracownicy [...] podjęli czynności zmierzające do załatwienia wniosku". Dalszych informacji, że wniosek rzeczywiście został załatwiony, organ już nie dostarczył. Skarżący kasacyjnie organ jest zobowiązany orientować się w obowiązujących przepisach prawa. Powinien więc mieć świadomość, że wniesiona skarga na bezczynność zostanie rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do postanowień art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Działając w swoim interesie organ powinien zatem podjąć wszelkie dostępne czynności procesowe, aby poinformować Sąd pierwszej instancji o okolicznościach determinujących zasadność skargi. Z twierdzeń organu wynika, że do załatwienia wniosku dostępowego doszło w dniu 2 grudnia 2024 roku. Wyrok w sprawie został wydany w dniu 22 stycznia 2025 roku, a więc po upływie ponad półtora miesiąca. Organ bez wątpienia miał wystarczająco dużo czasu, aby poinformować WSA o załatwieniu wniosku dostępowego, czego z własnej winy nie uczynił. W tym stanie rzeczy wydany przez WSA wyrok opierał się na aktach sprawy, z których wynikało, że wniosek z 8 maja 2024 roku nie został przez organ rozpoznany. Niezależnie od powyższego należy odnotować, iż wbrew stanowisku organu, udzielenie odpowiedzi na wniosek dostępowy już po wniesieniu skargi na bezczynność nie uzasadnia jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. W takim układzie odpadają jedynie podstawy do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sam zarzut bezczynności pozostaje natomiast skuteczny, co obliguje sąd administracyjny do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów wnioskowanych w skardze kasacyjnej – art. 106 § 3 p.p.s.a. Fakt niepoinformowania WSA o uwzględnieniu wniosku dostępowego w dniu 2 grudnia 2024 roku nie jest kwestionowany. Uwzględniając całość powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej Fundacji, albowiem takowych kosztów ona nie poniosła.