III OSK 6308/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Drapczyńska-Sobiczewska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 888/20 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 listopada 2020 r. nr 12/2020 znak: AV-0164-227/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 888/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi R. S. (dalej: "skarżący") na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi (dalej: "organ") z dnia 3 listopada 2020 r. nr 12/2020 znak: AV-0164-227/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 października 2020 r. nr A.XX-0263-300/20; przyznał i nakazał wypłacenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z 29 września 2020 r. skarżący wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2019 roku w repertorium C pod symbolem 031. Decyzją A.XX-0263-300/20 z 7 października 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi odmówił udzielenia powyższych informacji uzasadniając to ochroną prywatności osób będących stronami postępowań sądowych zakończonych orzeczeniami o udostępnienia których żądał skarżący. W dniu 16 października 2020 r. złożono odwołanie od powyższej decyzji. W dniu 3 listopada 2020 r. organ decyzją nr 12/2020, znak AV-0164-227/20 podzielając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, utrzymał ją w mocy. Jednocześnie wyjaśnił, że organ I instancji dokonał wyważenia kolidujących ze sobą praw podmiotowych, jakimi są prawo do informacji publicznej wnioskodawcy i prawo do prywatności. Przeprowadzona ocena obu wskazanych praw podmiotowych doprowadziła – w ocenie organu - do uznania, w badanym przypadku, priorytetu prawa do prywatności, co mieściło się w prerogatywach Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi. Na skutek powyższego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia obu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Łodzi uwzględnił skargę. Sąd stwierdził, że poddane kontroli sądowej decyzje odmawiające udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji nie odpowiadają prawu. Wadliwość tych decyzji nie tkwi jednakże - co Sąd pierwszej instancji podkreślił - w ich sferze materialnej (naruszenia przez organ obowiązku udostępnienia bez najmniejszej refleksji objętych wnioskiem zanonimizowanych wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami), lecz w formalnej stronie tych decyzji i poprzedzającym ich wydanie postępowaniu wyjaśniającym. Sąd pierwszej instancji zauważył, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ogranicza się jedynie do wskazania możliwości ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej wynikającej z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz.1429 ze zm., dalej: "u.d.i.p."), jednakże nie przedstawia szczegółowego uzasadnienia zastosowanych przesłanek wyłączenia jawności żądanych informacji publicznych z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku. W tym zakresie jest ono bardzo lakoniczne i ogólnikowe. W oparciu o rozważania zawarte w uzasadnieniu decyzji można przyjąć, że z uwagi na treść uzasadnień wyroków sądowych, zdaniem organu istnieje ryzyko ujawnienia życiowych sytuacji faktycznych poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności, w jakiej dana sytuacja miała miejsce. Jednakże organ nie odniósł tych bardzo ogólnych i słusznych co do zasady twierdzeń do okoliczności faktycznych złożonego wniosku, a oczywistym jest, że uzasadnienia orzeczeń sądowych zawierają dane indywidualizujące osoby fizyczne, a także inne podmioty prawa, niejednokrotnie szczegółowo odnosząc się do nich, w tym w kontekście zastosowania normy materialnoprawnej. Nie powołał się na żadne ze wskazywanych, a wcześniej przykładowo powołanych, w orzecznictwie okoliczności wyłączających udostępnienie wyroków sądowych. W ocenie WSA tak sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z jednej strony nie pozwala przyjąć, że organ dokonał wyważenia dwu kolidujących ze sobą konstytucyjnych wartości, a mianowicie prawa skarżącego do informacji publicznej i prawa do ochrony prywatności osób fizycznych, a w konsekwencji nie wskazał, że konieczność ochrony prywatności osób jest proporcjonalnie większa niż racje przemawiające za udostępnieniem skarżącemu informacji publicznej. Z drugiej strony nie daje stronie realnej szansy na poznanie motywów odmownego załatwienia jej wniosku i sformułowanie zarzutów skargi, kontestujących z tymi motywami, a sądowi administracyjnemu możliwość przeprowadzenia kontroli zasadności takiej odmownej decyzji. Skład orzekający zwrócił uwagę, że organ stwierdzając, że jest to kolejny wniosek skarżącego nie przedstawił żadnych okoliczności, w oparciu o które można byłoby przyjąć, iż udostępnienie wnioskowanej informacji spowoduje dezorganizację normalnej pracy sądu właśnie z uwagi na ilość składanych przez skarżącego wniosków, ilość orzeczeń do zanonimizowania, skromne zasoby kadrowe konieczne do oddelegowania do zanonimizowania tych orzeczeń i konieczny czas ich oddelegowania. A zatem nie wykazał wpływu pozytywnego rozpoznania wniosku na zakłócenie normalnej pracy sądu. Wobec powyższego zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 7. art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co skutkowało uwzględnieniem skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.: a) przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż organ zobowiązany powinien był udzielić skarżącemu informacji publicznej, podczas gdy prawo do uzyskania takiej informacji podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy; b) przepisu art. 3 ust. 1 u.d.i.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, a w konsekwencji uznanie, iż to na organie zobowiązanym ciążyła powinność wykazania, że udostępnienie żądanej informacji wiązałoby się z podjęciem szeregu działań służących jej przygotowaniu w sposób umożliwiający udostępnienie tejże, wykraczających poza zakres rutynowych czynności tego organu, podczas gdy zgodnie z przywołanym wyżej przepisem prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do jej uzyskania w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, co prowadzi do wniosku, iż to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania tego interesu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Pismem z 15 lipca 2021 r. skarżący kasacyjnie złożył wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Skarżący kasacyjnie wywodzi, że w wyniku uwzględnienia skargi jest zobowiązany do udostępnienia wnioskowanych informacji, podczas gdy zawierają one dane dotyczące prywatnej sfery osób fizycznych. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że kwestionowanym wyrokiem WSA nie przesądził, iż należy udostępnić wnioskowaną informację. Wskazał jedynie, że organ nie wykazał, iż w stosunku do każdego wyroku z uzasadnieniem wydanego w 2019 roku w sprawie zarejestrowanej w repertorium C pod symbolem 31 zachodzą podstawy do zastosowania klauzuli limitacyjnej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Nie ma wątpliwości, że wyroki sądów wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną – art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. Nie ma również wątpliwości, że z zakresu takiej informacji publicznej należy usunąć dane dotyczące prywatnej sfery osób fizycznych, a więc dane identyfikujące taką osobą. Działania takie podejmuje się w formie anonimizacji, której podstawą prawną jest art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zanonimizowane orzeczenia sądów są powszechnie dostępne, tak w elektronicznych systemach informacji prawnej, jak i internetowych bazach. Co do zasady należy zgodzić się z organem, że w pewnych układach charakterystyka stanu faktycznego sprawy może mieć takie cechy, że nawet po zanonimizowaniu danych osobowych podmiotu, którego dotyczy orzeczenie można go zidentyfikować w oparciu o inne informacje, przy czym usunięcie wszystkich informacji posiadających potencjał identyfikacyjny de facto pozbawia wyroku i uzasadnienia waloru informacyjnego. W takim układzie będą zachodzić podstawy do odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji z powołaniem się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zaznaczyć jednak należy, że taki układ jest wyjątkiem od reguły i wymaga każdorazowego szczegółowego uzasadnienia. W realiach niniejszej sprawy organ powołał się na argumenty słusznościowe, ogólne i z założenia aplikowalne do każdego wnioskowanego przez skarżącego wyroku z uzasadnieniem. Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji organ nie wykazał, że każdy z wnioskowanych wyroków i uzasadnień posiada cechy, które z uwagi na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. uzasadniałyby odmowę ich udostępnienia w całości, a więc nawet po anonimizacji. Negatywnej weryfikacji podlegał również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 u.d.i.p. Abstrahując od faktu, że nie został on należycie skonkretyzowany, albowiem nie wskazano dalszej jednostki redakcyjnej, na które dzieli się ów przepis, należy podać, iż nie miał on w sprawie w ogóle zastosowania. Odmowę udostępnienia skarżącemu wnioskowanych informacji oparto bowiem na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. a nie na art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Kwestia przetworzonego charakteru wnioskowanych informacji w ogóle nie była przez organ rozważana i w tym zakresie brak jest jakichkolwiek ocen prawnych w kwestionowanej skargą decyzji. Uwagi sądu pierwszej instancji dotyczące systemowych uwarunkowań uznania danej informacji za informację publiczną przetworzoną miały na celu przedstawienie układów, w jakich może dojść do ograniczenia prawa dostępu do takich informacji. WSA zwrócił jednocześnie uwagę, że kwestia ta nie była w ogóle przez organ rozważana, pomimo iż zachodziły ku temu podstawy. Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, wykazanie że dana informacja publiczna ma charakter przetworzony spoczywa na adresacie wniosku dostępowego. Ewentualna odmowa udostępnienia informacji publicznej przetworzonej z uwagi na brak wykazania przez wnioskodawcę, że dostęp do takich informacji jest szczególnie istotny dla interesu publicznego musi być weryfikowalna w ramach realizacji konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Rzeczą organu wydającego decyzję o odmowie udostępnienia przetworzonej informacji publicznej jest więc wykazać w jej uzasadnieniu, że wnioskowana informacja publiczna ma przetworzony charakter i że pomimo skierowania do wnioskodawcy stosownego wezwania nie wykazał on, że udostępnienie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.