III OSK 614/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1379/25 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 6 marca 2025 r., nr SKO.4000-1700/2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 14 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1379/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę M.B. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 6 marca 2025 r., nr SKO.4000-1700/2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przesłanki wyrządzenia znacznej szkody nie ocenia się abstrakcyjnie, a w oparciu o dokumenty o charakterze finansowym, przedstawione przez stronę skarżącą, w szczególności zaś przedstawiające jej stan majątkowy, który nie pozwala na poniesienie kosztów usunięcia odpadów bez trwałego uszczerbku. Skarżący wykazuje bowiem znaczą stratę, nadto niemalże połowę 2025 roku nie był zdolny do prowadzenia działalności gospodarczej, co dodatkowo negatywnie wpłynęło na jego finanse. W ocenie skarżącego kasacyjnie, uprawdopodobnił on, że jego sytuacja finansowa w okolicznościach niniejszej sprawy pozwala przyjąć, iż nałożony na niego obowiązek usunięcia odpadów wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Jednocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest często naturalną konsekwencją wykonania decyzji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami kwestionowanej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). We wniosku skarżący wskazał, że jego stan majątkowy nie pozwala na poniesienie kosztów usunięcia odpadów bez trwałego uszczerbku, skarżący wykazuje bowiem znaczną stratę, ponadto przez niemalże połowę 2025 roku nie był zdolny do prowadzenia działalności gospodarczej, co dodatkowo negatywnie wpłynęło na jego finanse. Do wniosku skarżący dołączył jednostronny rachunek zysków i strat, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2024 oraz zestawienie wystawionych na rzecz skarżącego zaświadczeń lekarskich wraz z dokumentem "zasiłki – świadczenia". Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że sytuacja finansowa skarżącego kształtuje się na poziomie wskazującym na ograniczoną bieżącą rentowność prowadzonej działalności. Przedłożony rachunek zysków i strat oraz zeznanie podatkowe skarżącego wskazują na poniesienie straty w analizowanym okresie, co może świadczyć o ograniczonej zdolności skarżącego do poniesienia dodatkowych obciążeń finansowych. Jednocześnie jednak należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił pełnych i wyczerpujących danych dotyczących swojej sytuacji finansowej. W szczególności brak jest danych odnoszących się do posiadanych aktywów, dostępnych środków finansowych, źródeł finansowania czy zdolności do pozyskania finansowania, co uniemożliwia dokonanie kompleksowej oceny jego sytuacji majątkowej. Ponadto skarżący nie wskazał, chociażby w sposób przybliżony, z jakimi kosztami będzie wiązało się wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją. Nie przedstawiono danych pozwalających na ocenę, czy wykonanie tej decyzji mogłoby doprowadzić do powstania znacznej szkody lub wywołać trudne do odwrócenia skutki. Tymczasem w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej obowiązek, który wywołuje konieczność poniesienia nakładów finansowych, strona jest zobowiązana przedstawić przede wszystkim swoją sytuację finansową w relacji do wysokości tych nakładów oraz uprawdopodobnić, że konieczność wydatkowania danej kwoty spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze, sama okoliczność poniesienia straty nie jest wystarczająca do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla skarżącego skutki kwalifikowane w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.