Sygnatura
III OSK 610/25
Wyrok NSA z 14 października 2026 r., III OSK 610/25 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 14 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 769/24 w sprawie ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 769/24 oddalił skargę E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej "skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty (dalej "Kurator Oświaty" lub "organ II instancji") z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z dniem 30 września 2023 r. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Miasta [...], wpisu pod numerem [...] szkoły o nazwie Niepubliczna Szkoła Podstawowa [...] w [...] (dalej jako "szkoła") ul. [...], [...], wpisanej w dniu 31 sierpnia 2023 r., dla której osobą prowadzącą jest skarżąca. Decyzja organu I instancji zapadła po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2023 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia – decyzją Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2024 r. Oddalając skargę Spółki na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2024 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 739), która to regulacja nakłada na organ ewidencyjny obowiązek wykreślenia wpisu w razie niepodjęcia działalności przez szkołę lub placówkę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji. Sąd dodał, że z ustaleń organu wynika, że uczniowie szkoły nie rozpoczęli nauki w dniu 4 września 2023 r., choć datą rozpoczęcia zajęć dydaktyczno- wychowawczych w szkole podstawowej w roku szkolnym 2023/2024 był właśnie ten dzień. Jak wskazała skarżąca, 17 uczniów zostało przyjętych do szkoły w dniu 24 listopada 2023 r., nadto, uczniowie ci w tej samej dacie otrzymali zgodę dyrektora szkoły na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą. Następny uczeń został przyjęty 11 grudnia 2023 r., a dwóch kolejnych 8 stycznia 2024 r. Dalszym powodem dla którego uczniowie nie rozpoczęli kształcenia w szkole w dniu 4 września 2023 r. był fakt, iż pierwszy z nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej zatrudniony został 24 listopada 2023 r., kolejny 2 stycznia 2024 r., a wicedyrektor szkoły 28 listopada 2023 r. Zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji zasadne jest stanowisko organów obu instancji, iż szkoła z dniem 4 września 2023 r. nie podjęła działalności merytorycznej (statutowej) w obszarze kształcenia i wychowania. Za takowe nie można uznać wyłącznie: wdrożenia procedury naboru uczniów, zatrudnienia dyrektora szkoły, organizacji sekretariatu, odbierania korespondencji i odpowiadania na nią, poszukiwania kadry pedagogicznej, zawarcia umowy najmu lokalu. Przedmiotem działalności szkoły jest bowiem działalność dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza, zatem rozpoczęcie funkcjonowania szkoły we właściwym terminie nierozerwalnie wiąże się z podjęciem właśnie działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Nadto z zapisów Preambuły do jak i z ustawy Prawo oświatowe Sąd wywiódł, że podstawowym i najważniejszym zadaniem szkoły jest kształcenie i wychowanie, prowadzące do wyposażenia w wiedzę i umiejętności niezbędne do świadomego korzystania z praw i wypełniania obowiązków obywatelskich, jak też wobec drugiego człowieka. Stanowi to o podmiotowości każdej szkoły, której filar tworzą uczniowie i nauczyciele. Tak samo cele i zadania szkoły definiuje jej Statut, wskazując w § 9, że celem i zadaniem szkoły jest wychowanie i kształcenie. Sąd pierwszej instancji stwierdził zatem, że skoro szkoła z dniem 4 września 2023 r. nie zatrudniała nauczycieli i nie miała na stanie uczniów, tym samym nie podjęła działalności zgodnie z terminem wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji działalności. Pojęcie to należy rozumieć jako rzeczywiste niepodjęcie realizacji zadań statutowych szkoły lub placówki, a wobec stwierdzenia takiego przypadku wydanie decyzji o wykreśleniu wpisu jest obligatoryjne. Niepodjęcie działalności w rozumieniu powyższego przepisu należy interpretować jako sytuację faktyczną. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska spółki, że wykonywanie czynności administracyjno-biurowych wskazanych w skardze jest równoznaczne z pojęciem rozpoczęcia działalności przez szkołę w rozumieniu art. 94 Prawa oświatowego i zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w szkołach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1603 z późn. zm.), bowiem zajęcia dydaktyczno-wychowawcze rozpoczynają się w pierwszym powszednim dniu września (w sprawie: 4 września 2023 r. z uwagi na układ kalendarza), a kończą w najbliższy piątek po dniu 20 czerwca. Zdaniem Sądu ustawodawca dokładnie sprecyzował termin rozpoczęcia zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, a skarżąca Spółka, jako organ prowadzący szkołę, miała obowiązek respektowania tego terminu, gdyż był to jeden z warunków jej legalnego funkcjonowania. W ocenie Sądu skarżąca winna mieć tego świadomość składając zgłoszenie o wpis szkoły do ewidencji szkół i placówek oświatowych niepublicznych Gminy Miasta [...]. Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem Kuratora Oświaty, że przez pojęcie "niepodjęcia działalności przez szkołę" należy rozumieć niepodjęcie działalności dydaktycznej. Bez względu bowiem na wychowawcze i opiekuńcze aspekty systemu oświaty i konkretnych typów szkół czy placówek, kształcenie jest podstawowym i koniecznym celem każdego typu szkoły, różny może być tylko jego stopień i zakres w zależności od typu i rodzaju szkoły. Działalność dydaktyczna szkoły jako istota bytu podmiotu stanowiącego szkołę wynika z całokształtu przepisów ustawy o systemie oświaty. W szczególności wskazano na regulację zawartą w art. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym celem systemu oświaty jest realizacja prawa każdego obywatela RP do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju. Dalej Sąd wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 162 § 2 (powinno być: art. 169 ust. 2) Prawa oświatowego określenie terminu wykreślenia szkoły z ewidencji w sentencji decyzji wydanej na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jest obowiązkiem organu wydającego decyzję, bowiem określa on termin likwidacji szkoły. Określenie tego terminu na dzień 30 września 2023 r. było w ocenie Sądu zasadne. Jest to termin, w którym szkoła winna dokonać zgłoszenia uczniów w Systemie Informacji Oświatowej, zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2024 r. poz. 754), która to data wywiera skutki prawne w zakresie naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (art. 50 ustawy o systemie informacji oświatowej). Brak takiego zgłoszenia obrazuje na zewnątrz fakt, że w szkole brak jest uczniów do zgłoszenie w SIO. Ustalenie innej (późniejszej) daty wykreślenia wpisu do ewidencji szkół legitymizowałoby fakt niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie określonym w zgłoszeniu, co naruszałoby zasadę praworządności (art. 6 K.p.a.). Podnoszoną w skardze kwestię nie wzięcia pod uwagę klasyfikacji uczniów i wydanych na tej podstawie świadectw, zdaniem Sądu pierwszej instancji, należy rozpatrywać w kontekście zaniechania rozpoczęcia działalności przez szkołę w terminie określonym w zgłoszeniu: skoro szkoła nie podjęła takiej działalności, tak jak to zgłosiła, to nie mogła klasyfikować uczniów. Jednocześnie Sąd uznał za zasadne podnoszone w sprawie zarzuty naruszenia przepisów procesowych, a w szczególności art. 81 w zw. z art. 15 K.p.a., jednak stwierdził, że naruszenia te pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Wnioski z kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2024 r., aczkolwiek przywołane w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, pozostawały irrelewantne dla przedmiotowej sprawy. Dotyczyły one bowiem nadzoru pedagogicznego (funkcjonowania szkoły niezgodnie z przepisami Prawa oświatowego), a nie kwestii niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, Sąd wskazał, że może on odnieść skutek wyłącznie wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tym samym, to na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. nie może powodować automatycznego uchylenia decyzji, wykazać bowiem należy, iż brak zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków uniemożliwił stronie skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wniosków dowodowych). Chodzi tu oczywiście o wnioski istotne dla przepisów prawa materialnego, znajdujących w sprawie zastosowanie. Podsumowując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie znajduje oparcia. Organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów regulujących zasady gromadzenia i rozpatrywania materiału dowodowego w sposób, który mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tylko takie wady mogą być podstawą wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) dalej P.p.s.a. poprzez wadliwe niezastosowanie tego przepisu na skutek niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez organ II instancji następujących przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 15 K.p.a. polegającego na ograniczeniu postępowania odwoławczego do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz weryfikacji elementów składowych decyzji wydanej przez organ I instancji i tym samym zaniechanie ponownego merytorycznego rozpoznania całokształtu sprawy przez organ II instancji; b) art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zakresie uchybienia zasadom gromadzenia i oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym przez organ II instancji polegającego na ograniczeniu własnych ustaleń w ramach postępowania odwoławczego do wniosków płynących z dowodu z protokołu kontroli z 19 sierpnia 2024 r. oraz niewzięcie pod uwagę protokołów kontroli z 9 maja 2024 r. oraz 27 maja 2024 r., co doprowadziło do oparcia rozstrzygnięcia dotyczącego określenia daty wykreślenia wpisu z ewidencji jedynie na wybiórczym materialne dowodowym, a nie na podstawie całokształtu postępowania dowodowego, w wyniku czego ustalenie daty wykreślenia wpisu z ewidencji dokonano na podstawie błędnej konkluzji powiązania daty wykreślenia z upływem terminu 30 września 2023 r. przewidzianego na złożenie wniosku o dotację z planowaną liczbą uczniów w Systemie Informacji Oświatowej, podczas gdy prawidłowo uwzględniając interes uczniów, którzy przystąpili do egzaminu klasyfikacyjnego 23 maja 2024 r. organ II instancji powinien rozważyć i nadać odpowiednie znaczenie tej okoliczności przy określaniu daty wykreślenia wpisu; c) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji czynności niezbędnych do wyjaśnienia, czy w wyniku przystąpienia do egzaminu klasyfikacyjnego w dniu 23 maja 2024 r. uczniowie uzyskali zaliczenia oraz otrzymali świadectwa ukończenia klasy pierwszej, a która to okoliczność miała istotne znaczenie dla błędnego ustalenia daty wykreślenia wpisu z ewidencji z dniem 30 września 2023 r., co może skutkować nieważnością egzaminu klasyfikacyjnego i wydanych w jego następstwie świadectw promocyjnych do klasy drugiej dla 12 uczniów; d) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę przez organ II instancji okoliczności faktycznych związanych z przeprowadzeniem egzaminów klasyfikacyjnych i w rezultacie nieuwzględnienia słusznego interesu uczniów, którzy uzyskali klasyfikację roczną i świadectwo promocyjne do klasy programowo wyższej, a w konsekwencji również nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; e) art. 81 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. i art. 136 § 1 K.p.a. polegające na przeprowadzeniu przez organ II instancji postępowania dowodowego przekraczającego granice wyznaczane przez art. 136 § 1 K.p.a. i uznanie za udowodnione ustaleń wynikających z dowodu w postaci protokołu kontroli doraźnej z 19 sierpnia 2024 r., w sytuacji gdy skarżącej nie zapewniono terminu na odniesienie się do tego dowodu, a także przed upływem terminu na zgłoszenie zastrzeżeń do tego protokołu kontroli, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo naruszenia przez organy administracyjne I i II instancji prawa materialnego, tj.: art. 169 ust. 2 Prawa oświatowego w następstwie jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że datą wykreślenia wpisu z ewidencji w przypadku niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji, powinna być data upływu terminu na zgłoszenie uczniów w Systemie Informacji Oświatowej, określona w art. 11 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, podczas gdy ustalenie okoliczności, które przemawiają za konkretną datą wykreślenia, równoznaczną z likwidacją szkoły, powinno uwzględniać słuszny interes uczniów z punktu widzenia podstawowych zadań szkoły jakimi są kształcenie i wychowanie, a w wyniku powyższego naruszenia doszło do likwidacji szkoły w dniu 30 września 2023 r., co doprowadziło do tego, że przeprowadzony 23 maja 2024 r. egzamin klasyfikacyjny uczniów klasy pierwszej oraz wydane świadectwa promocyjne do klasy drugiej są nieważne; a w rezultacie naruszenia wskazanych powyżej przepisów doszło do nieuwzględnienia skargi w całości oraz jej oddalenia skutkującej naruszeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 151 P.p.s.a. pomimo występowania podstaw uzasadniających uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji wydanej przez Kuratora Oświaty i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez adwokata. W uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej spółka oświadczyła o zrzeczeniu się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzutach naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W analizowanej sprawie zarzut naruszenia prawa procesowego jest konsekwencją zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie co powoduje, że w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo naruszenia przez organy administracyjne pierwszej i drugiej instancji prawa materialnego, tj.: art. 169 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe w następstwie jego błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że datą wykreślenia wpisu z ewidencji w przypadku niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji, powinna być data upływu terminu na zgłoszenie uczniów w Systemie Informacji Oświatowej, określona w art. 11 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, podczas gdy ustalenie okoliczności, które przemawiają za konkretną datą wykreślenia, równoznaczną z likwidacją szkoły, powinno uwzględniać słuszny interes uczniów z punktu widzenia podstawowych zadań szkoły, jakimi są kształcenie i wychowanie, a w wyniku powyższego naruszenia doszło do likwidacji szkoły w dniu 30 września 2023 r., co doprowadziło do tego, że przeprowadzony 23 maja 2024 r. egzamin klasyfikacyjny uczniów klasy pierwszej oraz wydane świadectwa promocyjne do klasy drugiej są nieważne. Art. 169 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe stanowi, że wykreślenie z ewidencji następuje w drodze decyzji, w terminie określonym w decyzji i jest równoznaczne z likwidacją szkoły lub placówki. Przepis ten należy odczytywać łącznie z przepisem stanowiącym podstawę prawną wykreślenia szkoły z ewidencji, czyli w rozpoznawanej sprawie z przepisem art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe stanowiącym, że wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadkach niepodjęcia działalności przez szkołę lub placówkę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego termin "niepodjęcie działalności" należy rozumieć jako stan rzeczy, w którym zaewidencjonowana szkoła lub placówka niepubliczna faktycznie w terminie określonym we wniosku w ogóle nie rozpoczęła prowadzenia działalności statutowej, np. z uwagi na niepowodzenie procesu rekrutacji lub niezgromadzenie niezbędnych funduszy na bieżące finansowanie (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 169.). Podkreślenia wymaga również, że przedmiotem działalności szkoły jest działalność dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza a nie sam fakt podjęcia chociażby czynności organizacyjno-administracyjnych związanych z przygotowaniem do rozpoczęcia funkcjonowania szkoły. Natomiast za podjęcie działalności nie można uznać wyłącznie prowadzenia procedury naboru kandydatów, posiadania sekretariatu, gromadzenia dokumentacji ani wydawania uchwał czy zarządzeń w sprawie szkoły (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/GI 682/13, LEX nr 1734121 oraz z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/GI 620/13, LEX nr 1520824). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę wykreślenia wpisu do ewidencji w przypadkach niepodjęcia działalności przez szkołę lub placówkę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji należy określić w powiązaniu z datą zgłoszenia przez szkołę uczniów w Systemie Informacji Oświatowej, określoną na podstawie art. 11 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, która to data wywiera skutki prawne w zakresie naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (art. 50 ustawy o systemie informacji oświatowej). Brak takiego zgłoszenia wskazuje, że brak jest uczniów do zgłoszenia w Systemie Informacji Oświatowej, co z kolei oznacza, że szkoła nie ma możliwości podjęcia działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Podjęcie takiej działalności w terminie późniejszym nie sanuje wcześniejszej bezczynności. Nadto, rację ma Sąd pierwszej instancji, że ustalenie innej (późniejszej) daty wykreślenia wpisu do ewidencji szkół legitymizowałoby fakt niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie określonym w zgłoszeniu, co naruszałoby zasadę praworządności (art. 6 K.p.a.). Zaznaczyć należy, że sytuację "niepodjęcia działalności" przez szkołę określoną w art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe trzeba odróżnić od "zaprzestania działalności" w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. "Zaprzestanie działalności" stanowi sytuację odmienną od "niepodjęcia działalności", zakłada bowiem, że działalność oświatowa szkoły lub placówki była przez jakikolwiek – nawet krótki – okres czynnie prowadzona. W konsekwencji, określając termin, z którym następuje wykreślenie wpisu w sytuacji niepodjęcia działalności przez szkołę, organ ewidencyjny stwierdza jedynie powyższy fakt w decyzji. Stwierdzając zaś fakt niepodjęcia działalności przez szkołę w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji organ ewidencyjny przyjmuje, że nie doszło do rozpoczęcia działalności, zwłaszcza dydaktycznej, zatem skoro szkoła nie podjęła takiej działalności, tak jak to zgłosiła, to nie mogła klasyfikować uczniów, ani też promować ich do wyższej programowo klasy. Dodać należy, że termin rozpoczęcia działalności określa w zgłoszeniu do ewidencji sam wnioskodawca, nie ma przeszkód aby mógł również złożyć wniosek o zmianę danych ewidencyjnych w zakresie terminu rozpoczęcia działalności szkoły. Wniosek taki należy jednak złożyć z chwilą zaistnienia czynników wskazujących na brak możliwości podjęcia działalności szkoły w terminie wskazanym w zgłoszeniu oraz przed wszczęciem z urzędu postępowania w przedmiocie wykreślenia z ewidencji z uwagi na niepodjęcie działalności. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez wadliwe niezastosowanie tego przepisu na skutek niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez Kuratora Oświaty szeregu wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew bowiem twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżoną, jak i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji. Odnosząc się do poszczególnych przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, wyjaśnić należy, że wynikająca z art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania nie została naruszona w sprawie. Prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że Kurator Oświaty rozpatrzył sprawę ponownie, przeprowadzając jednocześnie ocenę zasadności zarzutów spółki podniesionych w odwołaniu, do czego organ ten był zobowiązany. Kurator Oświaty w swojej decyzji przytoczył ustalony na podstawie zebranego i niezakwestionowanego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy, wyjaśnił też podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, również poprzez pryzmat zarzutów odwołania. Przy czym podkreślenia wymaga, że zbieżność ocen organów co do elementów składowych decyzji nie oznacza, że organ II instancji zaniechał merytorycznego rozpoznania całokształtu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się też naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Kwestia ustalenia daty niepodjęcia działalności przez szkołę została wyjaśniona już wyżej. Powtórzyć więc wypada, że wskazując datę wykreślenia wpisu z ewidencji organ potwierdza, że działalności placówka nie podjęła, zatem nie mogła (nie powinna) klasyfikować uczniów czy też wydawać świadectwa promocyjne do wyższej programowo klasy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 81 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. i art. 136 § 1 K.p.a. polegającego na przeprowadzeniu przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego przekraczającego granice wyznaczane przez art. 136 § 1 K.p.a. i uznanie za udowodnione ustaleń wynikających z dowodu w postaci protokołu kontroli doraźnej z 19 sierpnia 2024 r., w sytuacji gdy Spółce nie zapewniono terminu na odniesienie się do tego dowodu, a także przed upływem terminu na zgłoszenie zastrzeżeń do tego protokołu kontroli, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyjaśnić należy, że protokół ten stanowił uzupełniający materiał dowodowy potwierdzający wcześniejsze ustalenia organu I instancji. Ustaleń tych skarżąca kasacyjnie nie kwestionowała w postępowaniu administracyjnym, koncentrując się na wskazywaniu niekorzystnych dla uczniów skutków wykreślenia szkoły z ewidencji w dacie stwierdzonej przez organy orzekające w sprawie. Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli przeprowadzonej w szkole w dniu 13 sierpnia 2024 r. przez organ nadzoru pedagogicznego była kwestia spełnienia przez szkołę niepubliczną wymagań określonych w art. 14 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, celem pozyskania danych niewskazanych protokołami kontroli z dnia 9 i 27 maja 2024 r. Ww. kontrola wykazała funkcjonowanie szkoły niezgodnie ze wskazanymi przepisami ustawy Prawo oświatowe lub z ich naruszeniem, potwierdziła nadto ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie podjęcia, a właściwie niepodjęcia, działalności przez szkołę. Zatem ustalenia zawarte w protokole pokontrolnym z dnia 19 sierpnia 2024 r. nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ oceniały działalność szkoły pod kątem spełnienia przez nią warunków do uznania jej za szkołę niepubliczną, tymczasem przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wykreślenie z ewidencji szkół i placówek niepublicznych z uwagi na niepodjęcie działalności. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a tym samym skarga kasacyjna podlega na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddaleniu.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 2 kwietnia 2025
- Symbol z opisem
- 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Kurator Oświaty
- Sędziowie
- Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.)
art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 · Dz.U. 2024 poz. 737
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ol 647/26 · 13 października 2026
Postanowienie WSA w Olsztynie z 13 października 2026 r., II SA/Ol 647/26 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Sygnatura: II SA/Sz 427/26 · 8 października 2026
Postanowienie WSA w Szczecinie z 8 października 2026 r., II SA/Sz 427/26 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Sygnatura: I SA/Wa 610/26 · 5 października 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 5 października 2026 r., I SA/Wa 610/26 – szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny