III OSK 5724/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 826/17 w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia 11 sierpnia 2016 r. nr 2709/BKS/16 w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 6 lipca 2016 r., nr 2446/BKS/16; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz K.D. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lutego 2021 r., II SA/Wa 826/17, oddalił skargę K.D. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 11 sierpnia 2016 r., nr 2709/BKS/16 w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej: "Szef SKW" lub "organ"), na podstawie art. 114 oraz art. 122 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2014 r. poz.1106 z późn. zm., dalej: "ustawa o służbie funkcjonariuszy SKW"), 6 lipca 2016 r. wydał rozkaz personalny nr 2446/BKS/16, którym orzekł o utracie przez pułkownika K.D. (dalej: "skarżący") stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Rozkazowi na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Organ w uzasadnieniu rozkazu podał, że orzeczeniem z 14 czerwca 2016 r., nr 2168/BKS/16, skarżący został ukarany karą dyscyplinarną pozbawienia stopnia oficerskiego. Orzeczenie to zostało doręczone obrońcy skarżącego 17 czerwca 2016 r. poprzez telefaks, zgodnie z art. 132 § 3 k.p.k. w zw. z art. 139 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW. Do dnia wydania rozkazu personalnego nie wpłynął do SKW wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na powyższe organ uznał, że skoro wniosek ten nie został wniesiony w terminie, to orzeczenie stało się prawomocne z 25 czerwca 2016 r. Stosownie do dyspozycji art. 138 ust 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, przełożony dyscyplinarny, którym w przedmiotowej sprawie jest Szef SKW, zobowiązany był niezwłocznie wykonać orzeczoną karę dyscyplinarną. Szef SKW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., 11 sierpnia 2016 r. wydał decyzję nr 2709/BKS/16, którą utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że złożone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzuty sprowadzały się do kwestionowania prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego z 14 czerwca 2016 r., w oparciu o które wydano rozkaz personalny z 6 lipca 2016 r. Stanowisko organu w kwestii prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego nie zmieniło się, czego konsekwencją było wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie tejże sprawy z uwagi na uchybienie terminu. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Do dnia wydania niniejszej decyzji nie nastąpiły okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego. Na powyższą decyzję skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 grudnia 2016 r., II SA/Wa 1709/16 odrzucił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego, postanowieniem z 25 kwietnia 2017 r., I OSK 392/17 uchylił zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia NSA podkreślił, że WSA w Warszawie nie dostrzegł w niniejszej sprawie, iż utrata przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowego nie była spowodowana ziszczeniem się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, lecz zastosowaniem jej art. 114, który stanowi, że kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Rozkaz personalny Szefa SKW z 6 lipca 2016 r., nr 2446/BKS/16 utrzymany w mocy decyzja tego organu z 11 sierpnia 2016 r., był następstwem orzeczonej w stosunku do skarżącego kary dyscyplinarnej pozbawienia stopnia oficerskiego (orzeczenie Szefa SKW z 14 czerwca 2016 r., nr 2168/BKS/16). Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, odrzucają skargę na powyżej określoną decyzję, w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotu sprawy. Nie ocenił dopuszczalności skargi przez pryzmat przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie (rozdział 6 cyt. ustawy). Po zwrocie akt z NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarejestrował sprawę pod nową sygn. akt II SA/Wa 826/17. Postanowieniem z 12 lipca 2017 r., WSA w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy II SA/Wa 1525/16, w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej orzeczeniem dyscyplinarnym z 14 czerwca 2016 r., nr 2168/BKS/16. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 marca 2019 r. I OSK 570/17 oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Warszawie z 20 grudnia 2016 r., II SA/Wa 1525/16, utrzymując tym samym w mocy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, o uchyleniu postanowienia Szefa SKW odmawiającego przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nr 2168/BKS/161. W związku z powyższym WSA w Warszawie postanowieniem z 6 października 2020 r. II SA/Wa 826/17, podjął zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 114 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Utrata stopnia, o którym mowa w art. 25 ustawy, następuje w razie: 1) utraty obywatelstwa polskiego; 2) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych; 3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie (art. 33 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW). Sąd podkreślił, że zgodnie art. 34 tej ustawy, o utracie, pozbawieniu lub obniżeniu stopnia decyduje przełożony właściwy do mianowania na ten stopień. O utracie lub pozbawieniu stopnia podporucznika oraz stopnia generała brygady decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; o utracie lub pozbawieniu pozostałych stopni w korpusie oficerów decyduje Minister Obrony Narodowej. Natomiast art. 109 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, zawiera katalog kar dyscyplinarnych, o których zgodnie z art. 122 ustawy orzekają właściwi do wymierzania kar dyscyplinarnych Szef SKW albo Szef SWW, każdy w zakresie swojego działania, a także inni uprawnieni przełożeni. Zdaniem Sądu z analizy powyżej przytoczonych przepisów wynika, że Szef SKW był uprawniony do wydania orzeczenia dyscyplinarnego określonego w art. 109 pkt 8 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, a w konsekwencji wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd zaznaczył, że zaskarżona decyzja została wydana, gdy w obrocie prawnym funkcjonowało ostateczne orzeczenie dyscyplinarne, które na etapie wydania zaskarżonej decyzji organ oceniał jak prawidłowe. Skarżący nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 153 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażonych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2017 r., I OSK 392/17 (wydane po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2016 r., II SA/Wa 1709/16), który w uzasadnieniu tego orzeczenia podał, "że sąd pierwszej instancji nie dostrzegł w niniejszej sprawie, że utrata przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowego nie była spowodowana ziszczeniem się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 przedmiotowej ustawy (...), lecz zastosowaniem jej art. 114, który stanowi, ze kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego"; 2) art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a., poprzez błędne jego zastosowanie i podjęcie zawieszonego postępowania sądowego w sprawie, a w konsekwencji przedwczesne rozpatrzenie w sprawie skargi K.D. na decyzję Szefa SKW z 11 sierpnia 2016 r., nr 2709/BKS/16 w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego, albowiem rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku innego postępowania sądowego, zakończonego dopiero w pierwszej instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie II SA/Wa 1870/20, wyrokiem z 26 kwietnia 2021 r. - mocą którego uchylone zostało orzeczenie Szefa SKW z 20 lipca 2020 r., nr 1/20 , o utrzymaniu w mocy orzeczenia Szefa SKW z 14 czerwca 2016 r., nr 2168/BKS/16 o dyscyplinarnym ukaraniu skarżącego karą pozbawienia stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowca; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię, a mianowicie: 1) art. 33 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, poprzez przyjęcie, iż utrata stopnia przez skarżącego mogła nastąpić bez spełnienia którejkolwiek z przesłanek, pomieszczonych w zamkniętym katalogu tego przepisu, 2) art. 34 w zw. z art. 26 ust. 4 zd. drugie ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, poprzez uznanie, iż Szef SKW był uprawniony do podjęcia decyzji o utracie przez skarżącego stopnia w korpusie oficerów - pułkownika, podczas gdy w przypadku funkcjonariuszy SKW, o utracie lub pozbawieniu pozostałych stopni w korpusie oficerów decyduje Minister Obrony Narodowej; czego konsekwencją jest, że wcześniej także mianuje w korpusie oficerów, 3) art. 114 w związku z art. 109 pkt 8 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, poprzez przyjęcie, iż "Szef SKW był uprawniony do wydania orzeczenia dyscyplinarnego określonego w art. 109 pkt 8 przedmiotowej ustawy, a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 114 powołanej ustawy", podczas gdy wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej pozbawienia stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowca, tym samym utrata stopnia określonego w art. 25 pkt 4 lit f ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, mogło nastąpić wyłącznie w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek wykazanych w art. 33 ust. 3 tej ustawy. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Dodatkowo wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania od organu według norm przepisanych oraz zrzekł się rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef SKW wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie organ zażądał rozpoznania sprawy na rozprawie. Pismem z 27 lutego 2024 r. organ poinformował NSA, że 5 lutego 2024 r., wydał orzeczenie nr 3/24, którym: w pkt 1 uchylił orzeczenie nr 1/20 Szefa SKW z 20 lipca 2020 r., w pkt 2 uchylił orzeczenie nr 2168/BKS/16 Szefa SKW z 14 czerwca 2016 r., w pkt 3 umorzył w całości postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec płk. K.D. oraz w pkt 4 na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, uchylił wszystkie skutki jakie wynikły dla skarżącego w związku z czasowym obowiązywaniem orzeczeń wymienionych w pkt 1 i 2. Jednocześnie ww. pismem Szef SKW cofnął swoją odpowiedź na skargę kasacyjną. Przy piśmie z 15 października 2024 r. organ przesłał do NSA orzeczenie z 5 lutego 2024 r., nr 3/24. Pismem z 20 listopada 2024 r. Szef SKW poinformował NSA, że w obiegu prawnym znajduje się prawomocna decyzja Szefa SKW z 21 marca 2024 r., nr 691/BK/24, stwierdzająca nieważność zaskarżonego w niniejszej sprawie rozkazu personalnego z 6 lipca 2016 r., nr 2446/BKS/16, którą organ orzekł o utracie przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Do pisma organ dołączył ww. decyzję. Organ pismem z 29 listopada 2024 r. poinformował NSA, że decyzją Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 28 listopada 2024 r., nr 5095/BK/24 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z 11 sierpnia 2016 r., nr 2709/BKS/16. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego, oraz skarżącemu, który zrzekł się prawa do wniesienia odwołania. Do pisma dołączono ww. decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotnym jest też podkreślenie, że sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 23 grudnia 2023 r., II OSK 1132/23). Zasada ta wyprowadzana jest z m.in. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (kontrolna funkcja orzecznictwa administracyjnego), art. 133 11 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt sprawy), a nadto z art. 145 p.p.s.a. wskazującego okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie (por. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., II OSK 1468/22). Wobec rozstrzygnięć podjętych przez organ już po rozpoznaniu skargi skierowanej do WSA w Warszawie zasadnym jest przywołanie poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie (por. A. Zieliński [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. J. Borkowski, Warszawa 1989, s. 333; L. Żukowski, Glosa do wyroku NSA z 7 stycznia 1999 r., II SA/Gd 1353/98, OSP 2000/5, s. 265–270; T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 180; B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 274), jak i w orzecznictwie (por. uchwała NSA 7 sędziów NSA z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, ONSA 2001/1, poz. 7), w których przyjmowano, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Stanowisko to należy uznawane jest za aktualne także na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, 2004, s. 236). W wyroku z 7 czerwca 2006 r., II OSK 50/06 NSA w sposób jednoznaczny przyjął, że niedopuszczalne jest wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego. Sad w składzie orzekający w tym składzie stanowisko to podziela. Prawidłowo powinno być tak, że organ czeka na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego lub zawiesza postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczęte po zainicjowaniu postępowania sądowoadministracyjnego. Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, uwzględniając stan faktyczny oraz prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji oraz będąc związanym zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Podkreślić przy tym trzeba, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04, 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12). Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przepis ten określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z 16 maja 2012 r., II GSK 550/11). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte są zatem przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wypełnił dyspozycję powyższego przepisu, chociaż stanowiska swojego w tym zakresie nie uzasadnił. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został jednak zgłoszony. NSA w postanowieniu z 25 kwietnia 2017 r. jednoznacznie stwierdził, co zresztą zauważa skarżący kasacyjnie, tylko jak się wydaje źle odczytuje stanowisko przedstawione przez NSA, że utrata przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrotu do stopnia szeregowego nie była spowodowana ziszczeniem się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 33 ust. 3 ustawy o funkcjonariuszach SKW, lecz zastosowaniem art. 114 tej ustawy, który stanowi, że kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. Rozkaz personalny Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 6 lipca 2016 r., orzekający o utracie przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego, utrzymany w mocy decyzją tego organu z 11 sierpnia 2016 r., był następstwem orzeczonej w stosunku do skarżącego kary dyscyplinarnej pozbawienia stopnia oficerskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, odrzucając skargę na ww. decyzję, w istocie w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotu sprawy. Nie ocenił kwestii dopuszczalności skargi przez pryzmat przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie. Dlatego też NSA wskazał, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił przedstawioną ocenę prawną i dokonał analizy przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 114 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW i Sąd pierwszej instancji ocenił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, przepis ten został zastosowany w sposób prawidłowy. Tak jak wskazano powyżej, stanowisko Sądu w tym zakresie jest niezwykle lapidarne, ale zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został w skardze kasacyjnej zgłoszony. W świetle oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania ujętych we wskazanym postanowieniu NSA, nie zachodziła potrzeba rozważania wpływu przepisu art. 33 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW na zaskarżoną decyzję. Przepis ten w przedmiotowej sprawie nie znajdował zastosowania. Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie. Dla oceny prawidłowości podjęcia przez Sąd pierwszej instancji zawieszonego postępowania koniecznym jest ustalenie, jakie przyczyny legły u podstaw zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wynika z postanowienia WSA w Warszawie z 12 lipca 2017 r. (II SA/WA 826/17) postępowanie w przedmiocie pozbawienia stopnia oficerskiego prowadzone przed tym Sądem zostało zawieszone, albowiem rozstrzygnięcie tej sprawy zależało od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie II SA/WA 1525/16 niezakończonego prawomocnie. W postępowaniu tym uchylono postanowienie Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 27 lipca 2016 r., nr 2615/BKS/16 odmawiające przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie orzeczenia dyscyplinarnego nakładającego na skarżącego karę dyscyplinarną pozbawienia stopnia oficerskiego. Po rozpoznaniu wniesionej od powyższego wyroku skargi kasacyjnej, został wydany 14 marca 2019 r wyrok w sprawie I OSK 510/17. Z tym też dniem ustała przyczyna, dla której postępowanie sądowoadministracyjne zostało zawieszone, co upoważniało Sąd pierwszej instancji do jego podjęcia. Nastąpiło to postanowieniem z 6 października 2020 r. Na podkreślenie dodatkowo zasługuje, że w tej dacie orzeczenie dyscyplinarne, mocą którego skarżący został ukarany karą dyscyplinarną pozbawienia stopnia oficerskiego, było już prawomocne. Zmianie nie uległa również podstawa faktyczna zawieszenia postępowania z uwagi na inne toczące się postepowanie. Zauważenia także wymaga, że postępowanie w przedmiotowej sprawie nie zostało zawieszone ze względu na prowadzenie postępowania pod sygn. akt II SA/Wa 1870/20, na które to postępowanie powołuje się autor skargi kasacyjnej. Formułowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uwagi odnoszące się do braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu dotyczącego statusu sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1870/20 nie przybrały formy procesowej odpowiedniego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co oznacza brak konieczności odnoszenia się do nich. Na usprawiedliwionych podstawach nie zostały oparte zarzuty naruszenia art. 33 ust. 3 oraz art. 114 w zw. z art. 109 pkt 8 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW. Tak jak już wskazano, przepis ten nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, na co zwrócił uwagę NSA w postanowieniu z 25 kwietna 2017 r. Przepis ten określa przesłanki utraty stopnia oficerskiego. Do pozbawienia stopnia oficerskiego może jednak dojść także w wyniku wykonania kary dyscyplinarnej z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW, czyli kary pozbawienia stopnia oficerskiego. Zgodnie z art. 114 ww. ustawy kara pozbawienia stopnia oficerskiego polega na wydaniu rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowca. I taki rozkaz, w wyniku wykonania kary pozbawienia skarżącego stopnia oficerskiego, został w rozpoznawanej sprawie wydany. Nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzenia analizy przesłanek z art. 33 ust. 3 ww. ustawy, które w tej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania. Samoistna przesłankę utraty stopnia oficerskiego stanowiła kara dyscyplinarna pozbawienia stopnia oficerskiego. Zasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 34 w zw. z art. 26 ust. 4 zd. drugie ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW. Stosownie do art. 34 ustawy pragmatycznej o utracie, pozbawieniu lub obniżeniu stopnia decyduje przełożony właściwy do mianowania na ten stopień. O utracie lub pozbawieniu stopnia podporucznika oraz stopnia generała brygady decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; o utracie lub pozbawieniu pozostałych stopni w korpusie oficerów decyduje Minister Obrony Narodowej. W myśl art. 26 ust. 4 ustawy na pierwszy stopień w korpusie oficerów oraz na stopień generała brygady mianuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej. Na pozostałe stopnie w korpusie oficerów mianuje Minister Obrony Narodowej. W rozpoznawanej sprawie rozkaz personalny, stanowiący wykonanie nałożonej na skarżącego kary pozbawienia stopnia oficerskiego, orzekający o utracie przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego, wydał Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego jako przełożony dyscyplinarny w oparciu o art. 138 ust. 2 ustawy pragmatycznej, stanowiący, że przełożony w sprawach dyscyplinarnych po uprawomocnieniu się orzeczenia lub postanowienia, niezwłocznie wykonuje orzeczoną karę. Organ uznał, że jako organ właściwy do wymierzenia kary dyscyplinarnej, jest również właściwy do jej wykonania. Pominął jednak regulację art. 34 ww. ustawy, który to przepis expressis verbis stanowi, że o pozbawieniu stopnia decyduje przełożony właściwy do mianowania na ten stopień. Zauważenia wymaga, że zasada, na którą powołuje się organ, określona w art. 138 ust. 2 ww. ustawy, wyznaczająca organ właściwy do wykonania orzeczonej kary dyscyplinarnej, doznaje ograniczeń w kolejnych ustępach tego artykułu, w zależności od rodzaju wymierzonej kary. W przypadku określonych kar dyscyplinarnych wykonuje je przełożony właściwy w sprawach osobowych. Zgodnie bowiem z art. 122 ustawy właściwi do wymierzenia kar dyscyplinarnych są Szef SKW albo Szef SWW, każdy w zakresie swojego działania, a także inni uprawnieni przełożeni. Przy karze pozbawienia stopnia oficerskiego, podlegającej wykonaniu poprzez wydanie rozkazu personalnego o utracie stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego, zastosowanie znajduje regulacja art. 34 ustawy, określającego podmioty właściwe w zakresie decydowania o utracie, pozbawieniu lub obniżeniu stopnia służbowego. Regulacja ta ma charakter szczególny, utrata stopnia służbowego wywołuje taki skutek, że funkcjonariusz SKW nie posiada żadnego stopnia służbowego i jego pozycja jest taka sama jak każdego innego obywatela. Utrata, jak i pozbawienie stopnia służbowego ma charakter bezpowrotny. Przepis art. 34 ustawy stanowi zatem lex specialis w stosunku do art. 138 ust. 2 ustawy. W rozpoznawanej sprawie – stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy – organem właściwym do mianowania skarżącego na stopień w korpusie oficerów był Minister Obrony Narodowej. I to ten organ był właściwy do wydania rozkazu personalnego o utracie przez skarżącego stopnia oficerskiego i powrocie do stopnia szeregowego. To zaś prowadzi do wniosku, że zaskarżony rozkaz personalny, jak również poprzedzający go rozkaz personalny z 6 lipca 2016 r. zostały wydane przez niewłaściwy organ, a to oznacza ich nieważność zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obejmuje wszelkie postacie naruszenia właściwości rzeczowej. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w trybie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a.