III OSK 560/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P.T. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt I OSK 195/12 w sprawie ze skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1462/11 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić P.T. uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 100 (sto) złotych.

Wyrokiem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt I OSK 195/12, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na rozprawie, skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1462/11 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej: oddalił skargę kasacyjną. Pismem z dnia 21 marca 2025 r. (data prezentaty NSA; data stempla pocztowego – 18 marca 2025 r.), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, P.T. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i wskazując jako podstawę wznowienia art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ponadto wniósł o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Z pisma procesowego z dnia 28 kwietnia 2025 r. (data prezentaty NSA) wynika, że skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia postępowania po przeanalizowaniu dokumentacji sprawy przez profesjonalnego pełnomocnika i odbyciu konsultacji w tej sprawie – miało to miejsce na około dwa miesiące przed złożeniem wniosku o wznowienie w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych, zaś przepisy określające warunki umożliwiające ich uchylenie lub zmianę winny być traktowane jako wyjątki wykładane w sposób ścisły. Istota nadzwyczajnego trybu wznowieniowego polega na przysługującym poza tokiem instancyjnym środku prowadzącym do zniesienia wadliwego procesu i reasumpcji orzeczenia zapadłego w sprawie orzeczeniem nowym, wydanym po rozpoznaniu sprawy w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. Nadzwyczajny charakter skargi o wznowienie postępowania i jej ściśle określony zakres możliwego zastosowania, implikuje konieczność podporządkowania skargi szczególnym rygorom, zarówno co do formy, jak również co do jej treści. Jako wysoce sformalizowany środek kontroli nadzwyczajnej, sporządzany przez profesjonalnego pełnomocnika, winien cechować się wysokim stopniem szczegółowości i konsekwentnie podlegać rygorystycznemu badaniu ze strony sądu. Skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII ustawy p.p.s.a. "Wznowienie postępowania". Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Katalog podstaw wznowieniowych został zawarty w art. 271 – 273 p.p.s.a. i ma charakter zamknięty, co oznacza, iż jakiekolwiek okoliczności niewypełniające którejkolwiek z sytuacji taksatywnie wymienionych w ww. przepisach nie mogą stanowić oparcia dla skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnieniu jednolitości orzeczeń sądowych (również w sprawach tożsamych faktycznie i prawnie) ani nie stanowi alternatywy dla kolejnej – nieistniejącej – merytorycznej kontroli instancyjnej zapadłego orzeczenia. Omawianego środka zaskarżenia nie można utożsamiać ze środkiem do kwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu ostatniej instancji tylko z tego powodu, iż nie odpowiada prawu lub nie wpisuje się w oczekiwania strony (tak: postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 2751/21). Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Wskazać na marginesie należy, że nie jest wystarczające samo powołanie przepisu z powyższego zakresu, aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 2201/23). Zgodnie z art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Przewidziany w tym przepisie termin ma charakter prekluzyjny. Jego upływ oznacza więc, że – poza wyjątkami przewidzianymi w art. 278 p.p.s.a. – wniesienie skargi o wznowienie postępowania jest niedopuszczalne, a skarga wniesiona podlega odrzuceniu. Wyrok, którego wzruszenia domaga się strona zapadł w dniu 3 października 2012 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożono w dniu 18 marca 2025 r. (data stempla pocztowego), czyli niewątpliwie po upływie 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a., który upłynął w dniu 3 października 2017 r. Stwierdzić tym samym należało, że skarżący – reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – złożył skargę o wznowienie postępowania po upływie pięcioletniego terminu. Podstawą skargi o wznowienie był przypadek o którym mowa w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a nie ten wskazany w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (tj. niemożność działania strony lub brak jej należytej reprezentacji), wobec czego przesłanki wyłączające ograniczenie pięcioletnim terminem w niniejszej sprawie nie zachodziły. Dodatkowo, na marginesie, zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie, treść skargi o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Ponadto wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie wykazał istnienia prawomocnego wyroku sądu karnego, który potwierdzałby jego zarzuty dotyczące uzyskania wspomnianego wyroku NSA za pomocą przestępstwa. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 280 § 1 w związku z art. 278 p.p.s.a. O zwrocie całego wpisu uiszczonego przez skarżącego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono z urzędu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ab initio p.p.s.a. w związku z art. 276 p.p.s.a.