III OSK 5449/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku T. L. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5449/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1906/20 w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lipca 2020 r., nr 992700/620/425/2020-SWO w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: odmówić uzupełnienia wyroku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1906/20, oddalił skargę T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył T. L. W skardze tej wniósł m.in. o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów procesu wg norm przepisanych, bowiem w żadnej części nie zostały one opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5449/21, oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożył wniosek o uzupełnienie powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Jeżeli orzeczenie uzupełniające dotyczy wyłącznie kosztów, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia (a contrario art. 157 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 193 P.p.s.a. wniosek taki można również złożyć w postępowaniu kasacyjnym. Jednym z dodatkowych orzeczeń, które według przepisów P.p.s.a. Sąd zamieszcza z urzędu jest orzeczenie o kosztach postępowania, gdyż przepis art. 209 P.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i 204 P.p.s.a. Mając na uwadze treść wniosku, wyjaśnić należy, że orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie należy do rozstrzygnięć, które Naczelny Sąd Administracyjny powinien zamieścić z urzędu w orzeczeniu kończącym postępowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 779/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/19), gdyż żaden z przepisów ustawy P.p.s.a. nie zobowiązuje sądu do zawarcia takiego rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie. W szczególności podstawy do takiego działania nie stanowi art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten wskazuje jedynie na zasady, według których ustala się wysokość wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. W odniesieniu do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zastosowania nie znajduje także art. 209 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204, z uwagi na fakt, że zgodnie z jego treścią znajduje on zastosowanie jedynie do kosztów postępowania między stronami. Regulacje P.p.s.a. nie dają podstawy do obciążenia kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu strony przeciwnej zamiast Skarbu Państwa (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. el., Warszawa 2019). Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a., po złożeniu do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego przez tak ustanowionego pełnomocnika stosownego oświadczenia. Zgodnie bowiem z art. 258 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wydawanie postanowień o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków leży w gestii referendarza sądowego tego sądu, który w tej materii wydaje własne postanowienie na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie NSA nie był zobowiązany do zamieszczenia z urzędu w wyroku z dnia 24 listopada 2022 r. orzeczenia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zatem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy powinien wystąpić o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd ten jest właściwy do rozstrzygania o wynagrodzeniu takiego pełnomocnika stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Ponadto takie rozwiązanie daje możliwość ewentualnego zażalenia się pełnomocnika na postanowienie Sądu pierwszej instancji, co byłoby wykluczone gdyby kwestię tę rozstrzygał NSA (niezaskarżalność postanowień). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.