III OSK 535/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia S. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 678/25 w sprawie ze skargi M.G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 marca 2025 r. o udzielenie informacji publicznej postanawia: dopuścić Stowarzyszenie S. z siedzibą w [...] do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Wyrokiem z 23 października 2025 r., II SAB/Wa 678/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M.G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z 12 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Wnioskiem z 2 kwietnia 2026 r. Stowarzyszenie S. z siedzibą w [...] (dalej "stowarzyszenie"), na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", zgłosiło swój udział w charakterze uczestnika, wnosząc o dopuszczenie do postępowania. W uzasadnieniu stowarzyszenie podniosło, że jego misją jest działalność na rzecz upowszechniania i realizacji idei dobrego rządzenia poprzez doprowadzenie do przejrzystości i rozliczalności instytucji publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej świadomości własnych praw. Jednym z podstawowych elementów zapewniających rozliczalność działania władz jest jawność życia publicznego. Stowarzyszenie sprawuje nadzór obywatelski nad realizacją prawa do informacji, które wyraża art. 61 Konstytucji RP oraz ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stowarzyszenie prowadzi poradnictwo w zakresie spraw związanych z prawem do informacji publicznej. Wielokrotnie jest stroną postępowań administracyjnych i sądowoadmnistracyjnych, jak również uczestnikiem tych postępowań jako organizacja społeczna. Działalność Stowarzyszenia związana z dostępem do informacji publicznej, rozciąga się także na ograniczenia prawa do rozpowszechniania informacji, w tym za pośrednictwem mediów elektronicznych. Za zasadnością wzięcia udziału Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu przemawia wiedza, fachowość i wieloletnie doświadczenie w obszarze prawa dostępu do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: jej status, fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić, to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji, a także to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania, przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z 5 marca 2009 r., II GZ 55/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stowarzyszenie w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykazało, że zaszły ww. przesłanki. Przede wszystkim posiada ona status organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. Za dopuszczeniem stowarzyszenia przemawiają również jego cele statutowe, które obejmują m.in.: upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, działania wspomagające rozwój demokracji, działania na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w udostępnieniu informacji publicznej. Zatem zakres działalności statutowej stowarzyszenia ma związek z przedmiotem zaskarżenia. Ponadto nie stwierdzono, że organizacja ta działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczenie stowarzyszenia do niniejszego postępowania przyczyni się do zapewnienia szerszej kontroli administracji publicznej, a zatem za udziałem tej organizacji w sprawie przemawia również interes społeczny. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.