Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 522/23

III OSK 522/23 - Wyrok NSA z 2026-01-20

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
20 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1693/22 w sprawie ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 27 maja 2022 r. nr DKO-420.0-196p/21/ss w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1693/22 oddalił skargę [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "Spółka") na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ") z 27 maja 2022 r. nr DKO-420.0-196p/21/ss w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 22 lipca 2021 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Oddziału Celnego w [...] przeprowadzili całkowitą rewizję celną towaru przewożonego środkiem transportu o nr [...], w wyniku której stwierdzono dwa pojazdy typu quad w stanie rozmontowanym. W tym samym dniu organ celno-skarbowy wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "WIOŚ") o przeprowadzenie oceny towaru. Do wniosku przedłożono fakturę nr [...] z 9 czerwca 2021 r., protokół kontroli z 22 lipca 2021 r., dokumentację fotograficzną w ilości 20 szt., wydruk zgłoszenia celnego MRN nr [...], fakturę za transport nr [...] z 22 lipca 2021 r., dowód rejestracyjny nr [...], pismo eksportera bez numeru i bez daty wraz ze zdjęciem, bankowe polecenie wypłaty wychodzące z 14 czerwca 2021 r. Pismem z 26 lipca 2021 r. WIOŚ przedłożył opinię, w której przedmiotowy towar zakwalifikowano jako odpad spoza listy, niestanowiący zagrożenia dla środowiska/ludzi, bez możliwości stwierdzenia na podstawie przedłożonych informacji czy jest on niebezpieczny czy nie. Nadto wskazano, iż przemieszczenie podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody wraz z decyzją GIOŚ zezwalającą na przywóz odpadów do kraju, dokumentem zgłoszenia transgranicznego przemieszczania odpadów oraz dokumentem przesyłania dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Stwierdzono, iż przewożony towar w postaci 2 pojazdów typu quad w znacznym stopniu zdemontowanych oraz części do tych pojazdów należy zakwalifikować jako odpady na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm., dalej: "u.o."). Jednocześnie wskazano, iż na podstawie zdjęć nie można stwierdzić czy w pojazdach znajdują się substancje niebezpieczne takie jak płyny eksploatacyjne, akumulatory lub inne części mogące zawierać substancje niebezpieczne. Nadto wskazano, iż na załączonych zdjęciach widoczne są części i podzespoły wymontowane z pojazdów takie jak silnik, chłodnica, osłonka do silnika, wentylator od chłodnicy, koła. Części te są uszkodzone, zardzewiałe, są przewożone bez zabezpieczenia przed uszkodzeniem w czasie transportu. Powyższe – zdaniem WIOŚ - wskazuje, iż należy zakwalifikować je jako odpady m.in. z tworzyw sztucznych, metali tj. mieszaninę odpadów spoza listy. O klasyfikacji przewożonych quadów jako odpady decyduje stan techniczny pojazdów, są one w znacznym stopniu zdemontowane, ich stan techniczny nie pozwala na zarejestrowanie, pomimo iż posiadają dowód rejestracyjny i dokumenty zakupu. Wymagana jest odbudowa pojazdów i wykonanie przeglądów technicznych. Stan pojazdów wskazuje, że koszty ich naprawy/odbudowy mogą przewyższać wartość pojazdów. Powyższe zdaniem WIOŚ potwierdza pismo wysyłającego pojazdy, w którym wskazano iż jeden z quadów marki [...] był w złym stanie technicznym, wymaga zamontowania nowego silnika, a koszty naprawy przewyższają wartość rynkową. Pojazd zatem w momencie przekraczania granicy brytyjskiej był odpadem, mimo iż w Polsce koszty jego naprawy mogłyby być niższe. Nadto stwierdzono, iż odpad był przewożony do nieuprawnionego odbiorcy bowiem strona nie posiada wpisu do bazy BDO tj. do rejestru podmiotów mających prawo do dokonania utylizacji pojazdów i stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów z Wielkiej Brytanii do Polski bez dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami art. 4 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm. dalej: "rozporządzenie 1013/2006"). Pismem z 26 stycznia 2022 r. pełnomocnik strony zawiadomił GIOŚ, iż przyjęta przez organ ocena przedmiotowych towarów jako odpadów jest nieuzasadniona. Jednocześnie przedłożył dwie opinie z 17 września 2021 r. sporządzone przez [...] Biuro Rzeczoznawców Samochodowych, z których wynika, że pojazdy nie stanowią odpadów, a jedynie znajdują się w stanie kwalifikującym je do technicznie uzasadnionej naprawy, po której będą mogły zostać dopuszczone do ruchu drogowego. W dniu 25 lutego 2022 r. GIOŚ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci quadów marki: 1. [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...]; 2. [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...]; przez skarżącą, będącą odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za ich nielegalne przemieszczenie z terytorium Szkocji do Polski. W piśmie z 9 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, iż zgodnie z oświadczeniem dostawcy pojazdy nie stanowią odpadów ani złomu, a dostawca nie prowadzi działalności polegającej na handlu odpadami lub złomem, oddzielny przewóz pewnych elementów został zrealizowany wyłącznie w celu ułatwienia transportu, wszystkie niezbędne części do każdego z pojazdów były załączone, tak aby mogły one funkcjonować jako całość zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Po przeprowadzeniu odpowiednich czynności serwisowych przedmiotowe pojazdy są w pełni wartościowe, legalne i zdatne do używania, a ponadto tego typu transakcje pozostają codzienną praktyką handlową dostawcy. Na dowód Spółka przedłożyła oświadczenie sprzedawcy wraz z uwierzytelnioną kopią tłumaczenia przysięgłego. Jednocześnie wyjaśniła, iż pojazd [...] posiada silnik spalinowy o zapłonie iskrowym, natomiast pojazd [...] posiada silnik spalinowy o zapłonie samoczynnym. Oba pojazdy posiadają napęd na wszystkie cztery koła. Na czas transportu silniki i akumulatory nie zostały zdemontowane. Pojazdy na czas transportu zostały rozmontowane na części, celem ułatwienia transportu i umożliwienia pełnego zabezpieczenia ładunku. Do transportu zostały dołączone wszystkie części, które umożliwią ponowne złożenie pojazdu w całość. Postanowieniem z 27 maja 2022 r. nr DKO-420.0-196p/21/ss GIOŚ na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 1792, dalej: "u.m.p.o.") w związku z art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia Nr 1013/2006 oraz art. 27 ust. 2 pkt 1 u.o. wezwał skarżącą do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia 1013/2006 poprzez zagospodarowanie ww. odpadów przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów o ww. kodzie oraz określił termin realizacji działań określonych w pkt 1 na czas nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Zdaniem organu, pojazdy sprowadzone przez stronę w momencie zgłoszenia do procedury celnej były bezsprzecznie zdekompletowane oraz wymagały przeprowadzenia napraw w warunkach warsztatu samochodowego. Powyższe potwierdza formularz informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w tym ocena towaru z 26 lipca 2021 r. przeprowadzona przez WIOŚ oraz protokół z przeprowadzonej 22 lipca 2021 r. rewizji celnej. Zgodnie z ww. dokumentami, sporne pojazdy były zdekompletowane, pozbawione części oraz całych podzespołów, w tym m.in.: silnika, chłodnicy, osłonki od silnika, wentylatora od chłodnicy oraz kół. Zgodnie z oceną ww. części były uszkodzone oraz pokryte rdzą. Ponadto sposób transportowania spornych pojazdów w opinii organów kontrolnych nie był wystarczający, aby zabezpieczyć je przed zniszczeniem, uszkodzeniami, zabrudzeniem lub utratą wartości podczas przewozu. Organ z uwagi na sposób załadunku ww. pojazdów oraz ich części (nieposortowane, niezabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi) stwierdził, iż części te wbrew twierdzeniu Spółki nie posiadają walorów części zamiennych, przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a stanowią jedynie mieszaninę używanych części samochodowych o walorach złomu samochodowego. Sporządzona w sprawie dokumentacja fotograficzna potwierdza, że sporne quady są w znacznym stopniu zdekompletowane i bezpośrednio nie nadają się do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Nadto w ocenie GIOŚ, stopień zdekompletowania ww. pojazdów nie kwalifikuje ich do "drobnych napraw", o których mowa w Wytycznych Korespondentów nr 9 do rozporządzenia 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Dodatkowo GIOŚ wskazał, iż pojazd typu quad spełnia definicję pojazdu samochodowego, zgodnie z art. 2 ust. 32 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.) i podlega rejestracji celem dopuszczenia do ruchu drogowego. Według art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5 ww. ustawy rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ww. ustawy oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Brak dowodu rejestracyjnego dla pojazdu marki [...], umożliwiającego jego ponowną rejestrację, jednoznacznie wskazuje, iż ww. pojazd w momencie przemieszczenia nie mógł być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Wyżej opisane okoliczności wskazują, iż podmiot [...], sprzedając stronie omawiane pojazdy, "pozbył się" ich. Ponadto brak kompletu dokumentów dla pojazdu marki [...], a także sposób załadunku towaru, tj. bezładny, a także bez zabezpieczenia części i pojazdów przed uszkodzeniem w transporcie, również wskazuje na "pozbycie się" ww. przedmiotów na rzecz strony. GIOŚ wskazał również, że zgodnie z wyjaśnieniami Spółki, sporne pojazdy były przewożone jednym transportem z akumulatorem oraz silnikiem, tak więc zarówno w momencie przemieszczenia, jak i w dacie kontroli wyposażone były w jednostki napędowe (zawierające przynajmniej resztki płynów eksploatacyjnych) oraz inne niebezpieczne elementy, nadające im właściwości odpadów niebezpiecznych. W związku z powyższym ww. pojazdy, zgodnie z ww. załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (poz. 10) należało zaklasyfikować do odpadów o kodzie 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia 1013/2006. Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia 1013/2006, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b iii) ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Dalej organ stwierdził, iż strona stała się odbiorcą odpadów sprowadzonych na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w tytule II rozporządzenia 1013/2006, co na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. W skardze na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie, że pojazdy oraz części pojazdów, których posiadaczem jest skarżąca są odpadami, podczas gdy okoliczność ta nie została wystarczająco wyjaśniona, a skarżąca wyjaśniła, że pojazdy te nie są odpadami, co wynikało z przedstawionych ekspertyz motoryzacyjnych oraz ustaleń postępowania karnego; 2. prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że pojazdy sprowadzone przez skarżącą stanowią odpady w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie takiej kwalifikacji. W odpowiedzi na skargę GIOŚ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd I instancji stwierdził, że organ wprawdzie naruszyły zasady postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady oficjalności postępowania (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również art. 107 § 3 k.p.a. jednakże podkreślił, że nie każde naruszenie przepisów postępowania skutkować będzie uchyleniem zaskarżonego orzeczenia organu administracji publicznej. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie naruszenie przez organ przepisów postępowania nie miało charakteru istotnego, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania. Skarżąca również nie wykazała istnienia związku przyczynowego między naruszeniem ww. przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Zdaniem Sądu I instancji uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym (brak oceny dowodów przedstawionych przez skarżącą) oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób odbiegający od wymogów wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. nie wpłynęły na poprawność ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, przedstawione przez Spółkę oceny rzeczoznawców samochodowych i ich treść nie mogły mieć wpływu na dokonaną kwalifikację sprowadzonych pojazdów, gdyż wyłącznie kompetentnym i uprawnionym do sformułowania oceny towaru w zakresie czy stanowi on odpad czy nie jest wyspecjalizowany organ ochrony środowiska. W niniejszej sprawie taka ocena została sformułowana przez Wojewódzki Inspektorat 26 lipca 2021 r., który wskazał, iż o klasyfikacji przewożonych quadów jako odpadów decyduje stan techniczny pojazdów, które są w znacznym stopniu zdemontowane, ich stan techniczny nie pozwala na ich zarejestrowanie. Wymagana jest praktycznie odbudowa pojazdów i wykonanie przeglądów technicznych. Zdaniem Sądu I instancji, oceny tej nie może zmienić sporządzona na zlecenie strony opinia rzeczoznawcy samochodowego (podmiotu nieuprawnionego do kwalifikacji towarów jako odpadów). Sąd I instancji stwierdził, że brak w uzasadnieniu oceny znajdującego się w aktach administracyjnych dowodu nie może decydować o nieprawidłowości rozstrzygnięcia, jeśli powiązanie tego dowodu z innymi oraz wynikająca z niego treść pozwoli na odtworzenie stanu faktycznego. Sąd podzielił pogląd organu, iż sprowadzone do Polski quady stanowiły "odpad" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Zdaniem Sądu zasadnie uznał organ w sprawie, iż poprzedni posiadacz quadów ([...]), które nie nadawały się do użytkowania, były niesprawne, rozmontowane i wymagały naprawy w warunkach warsztatu samochodowego, "pozbył się" ich na rzecz skarżącej. Sąd stwierdził również, że stopień zdekompletowania ww. pojazdów nie kwalifikuje ich do "drobnych napraw". W ocenie Sądu nie ma znaczenia fakt, iż istnieje ewentualna możliwość ponownego złożenia pojazdów i ich naprawy ze sprowadzonych części, a nawet dopuszczenie do ruchu w konsekwencji uzyskania stosownych badań technicznych. Zdaniem Sądu, rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania pojazdu jako odpadu. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego czy w momencie przekraczania granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Sprowadzone w niniejszej sprawie quady, rozmontowane, niesprawne, których części były skorodowane – co potwierdza również sporządzona dokumentacja fotograficzna - nie nadawały się w chwili przekroczenia granicy do wykorzystania zgodnie z ich przeznaczeniem. Zdaniem Sądu, zasadne były ustalenia GIOŚ, iż przywieziony towar stanowi odpad i koniecznym jest zastosowanie przez niego instrumentów prawnych określonych w art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o., Reasumując Sąd uznał, że organ prawidłowo orzekł o wezwaniu skarżącej do zagospodarowania odpadów przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów o kodzie 16 01 04*. Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. poprzez pominięcie w ramach wykładni dokonanej przez Sąd I instancji, iż dla spełnienia ustawowej przesłanki "pozbycia się" kluczowe znaczenie posiada element subiektywny przytoczonego wyżej pojęcia, tj. zamiar i wola uprzedniego posiadacza danej rzeczy, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. polegające na bezpodstawnym uznaniu przez Sąd I instancji, że pojazdy sprowadzone przez skarżącą stanowią odpady w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie takiej kwalifikacji, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi; II. przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że naruszenie przez organ ww. przepisów nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez nierozważenie całości materiału dowodowego pozwalającego na odtworzenie zamiaru pierwotnego zbywcy pojazdu i w konsekwencji błędne ustalenie, że pierwotny posiadacz miał wolę "pozbycia się" pojazdu, podczas gdy skarżąca dostarczyła szereg dowodów przeczących takiemu zamiarowi, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi zgodnie z jej wnioskami. W przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Spółka zrzekła się rozprawy. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pismem z 15 marca 2023 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 §2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. 2. Skarżąca kasacyjnie koncentruje głównie swoje zarzuty na naruszeniach prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że sporne pojazdy (quady) marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] i marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] są "odpadami". Wskazać należy, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma kwalifikacja przedmiotowego pojazdu jako "odpadu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., zgodnie z którym przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L z 2008 r. poz. 312, s. 3). W pierwszej kolejności należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy zbywca pojazdu zamierzał się go "pozbyć" nie widząc dla niego innego zastosowania, tak jak to przyjął za organami Sąd I instancji. Jest to warunek konieczny dla przyjęcia, że skarżący w tej sprawie dokonał międzynarodowego przemieszczenia odpadu, ponieważ tylko przyjęcie, że pojazd ten w momencie zakupu był pojazdem wycofanym z eksploatacji (a więc odpadem), pozwala na przyjęcie, że status ten zachował po wprowadzeniu na terytorium Polski. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (por. wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Oznaczone okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Taki przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, żeby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". Pojęcie "pozbycie się" stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 245/23). W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. Jak prawidłowo orzekł Sąd I instancji, w odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów, tego rodzaju doprecyzowanie mogą stanowić wskazówki metodyczne GIOŚ z 3 kwietnia 2008 r. z korektami pkt 2 z 15 lipca 2008 r. oraz z 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Wskazówki te zostały sporządzone przez wyspecjalizowany organ i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Stąd też wskazówki metodologiczne mogą mieć istotne znaczenie dla wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu, pomimo, że nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa. Jest to bowiem generalny akt stosowania prawa, który został wykorzystany jako wskazówka interpretacyjna. Z wskazówek metodologicznych wynika, że transgranicznie przemieszczany pojazd wypełnia definicję "odpadu", określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., jeżeli: 1. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument własności pojazdu, z którego wynika, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji ("Certificate of Destruction", "Damage Equal to the Value", "For Parts Only", "Non Rebuildable", "Non Repairable" itp.); 2. poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument pojazdu inny niż w pkt 1, a uszkodzony pojazd wymaga napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów"; 3. z oświadczenia strony lub dokumentów (faktura) wynika, że zakupiła pojazd z przeznaczeniem na części; 4. przewożona jest część pojazdu lub pojedyncze części nie nadające się do bezpośredniego zamontowania w pojazdach oraz części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko – części te są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz.U. Nr 201, poz. 1666). W tej sytuacji istotne znaczenie miało ustalenie, czy konieczne naprawy przedmiotowych pojazdów (quadów) przekraczały "drobne naprawy". W dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia Nr 1013/2006, zostały uzgodnione wytyczne w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich należy interpretować rozporządzenie Nr 1013/2006. Jak już wyżej wskazano, wytyczne korespondentów mogą stanowić istotną wskazówkę interpretacyjną w tego rodzaju sprawach. Z pkt 8 lit. e wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d) wytycznych). Jako przykład drobnych napraw w wytycznych korespondentów wskazano bowiem pękniętą lub rozbitą przednią szybę, rozbite lampy przednie lub tylne, silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski, nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów (każda para drzwi dołączona do pojazdu), konieczność wymiany klocków hamulcowych, rozładowany akumulator lub jego brak, całkowicie zużyty bieżnik opon oraz uszkodzona nieistotna część pojazdu. Natomiast przedmiotowe pojazdy w dacie transgranicznego przemieszczenia były zdekompletowane oraz wymagały przeprowadzenia napraw w warunkach warsztatu samochodowego. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, że poprzedni posiadacz quadów pozbył się ich na rzecz skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, sporne pojazdy były zdekompletowane, pozbawione części oraz całych podzespołów, w tym m.in.: silnika, chłodnicy, osłonki od silnika, wentylatora od chłodnicy oraz kół. Powyższe części były uszkodzone oraz pokryte rdzą, co potwierdza formularz informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w tym ocena towaru z 26 lipca 2021 r. przeprowadzona przez WIOŚ oraz protokół z przeprowadzonej 22 lipca 2021 r. rewizji celnej. Ponadto sposób transportowania spornych pojazdów nie był wystarczający, aby zabezpieczyć je przed zniszczeniem, uszkodzeniami, zabrudzeniem lub utratą wartości podczas przewozu. Prawidłowo zatem ocenił Sąd I instancji, że stopień zdekompletowania przedmiotowych quadów nie kwalifikuje ich w żadnym przypadku do "drobnych napraw". Sama techniczna możliwości naprawy danego pojazdu nie zmienia faktu, że w dacie jego przemieszczenia z terytorium Wielkiej Brytanii na terytorium Polski pojazdy (qady) były uszkodzone w stopniu uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (por. wyrok NSA z 13 września 2024 r., sygn. akt III OSK 2920/22). W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia wszystkich zarzutów kasacyjnych, zarówno procesowych, jak i materialnych. Wbrew twierdzeniom skarżącej, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wystarczający i pozwalał na klasyfikację przedmiotowych pojazdów jako "odpadów". 3. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje stanowisko Sądu I instancji, że stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie przez organ przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. nie miało charakteru istotnego, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania. Tym bardziej, że Spółka nie wykazała istnienia związku przyczynowego między naruszeniem wskazanych przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób odbiegający od wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. nie wpłynęły na poprawność ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez stronę oceny rzeczoznawców samochodowych i ich treść nie mogły mieć wpływu na dokonaną kwalifikację sprowadzonych pojazdów, gdyż wyłącznie kompetentnym i uprawnionym do sformułowania oceny towaru w zakresie czy stanowi on "odpad" czy nie jest wyspecjalizowany organ ochrony środowiska. W niniejszej sprawie taka ocena została sformułowana 26 lipca 2021 r., przez WIOŚ który wskazał, iż o klasyfikacji przewożonych quadów jako odpadów decyduje stan techniczny pojazdów, które są w znacznym stopniu zdemontowane, ich stan techniczny nie pozwala na ich zarejestrowanie. Wymagana jest praktycznie odbudowa pojazdów i wykonanie przeglądów technicznych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że sporządzona na zlecenie Spółki opinia rzeczoznawcy samochodowego, który jest podmiotem nieuprawnionym do kwalifikacji towarów jako odpadów, nie może zmienić oceny sporządzonej przez podmiot właściwy tj. WIOŚ. Powyższe oznacza, że zarzuty kasacyjne podnoszące błędne ustalenia faktyczne w zakresie uznania przedmiotowych pojazdów za odpady, jak również zarzuty podnoszące naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. 4. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 marca 2023
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Korzeniowski Sławomir Pauter

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny