III OSK 5216/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.Z., K.W. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1671/19 w sprawie ze skargi J.Z., K.W. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr KO – 138/4105/10/19 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 26 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1671/19, oddalił skargę J.Z., K.W. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku (dalej "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 17 kwietnia 2019 r., nr KO-138/4105/10/19, w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wójt Gminy Rościszewo (dalej "Wójt"), po rozpoznaniu wniosku M.D. (dalej "inwestor"), decyzją z dnia 27 grudnia 2018 r., nr RRGKB.6226.1.2018, odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie wolnostojącego budynku inwentarskiego – kurnika o powierzchni około 1920 m², w którym prowadzony będzie ściółkowy chów kurcząt brojlerów o liczbie stanowisk max. 35000 sztuk w jednym cyklu produkcyjnym z ubiórką w wysokości 30% w piątym tygodniu każdego cyklu chowu wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Wielkość chowu w kurniku w jednym cyklu to 140 DJP, a powierzchnia działki inwestycyjnej nr ewid. [...] wynosi 3,1554 ha. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Jednocześnie zaznaczył, iż dokonał weryfikacji raportu stwierdzającego, że projektowane przedsięwzięcie jest zgodne z zasadami rozwoju zrównoważonego, nie powoduje w swych rozwiązaniach projektowych zagrożeń dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzi. Nadto zaznaczono, że przedsięwzięcie nie będzie powodować przekroczeń standardów imisyjnych emitowanych substancji w powietrzu atmosferycznym (wartość odniesienia) poza jego terenem. Jednakże, w ocenie Wójta, brak sprecyzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji nie może uzasadnić odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Organ pierwszej instancji zauważył również, że materiał dowodowy sprawy potwierdza, iż gospodarowanie odpadami powstałymi w planowanej inwestycji może powodować uciążliwość w postaci nieprzyjemnego zapachu. Wobec tego, kierując się zasadą przezorności, stanowiącą zasadę prawa unijnego Wójt uznał, że nawet brak regulacji dotyczących oddziaływania odorowego uprawnia do przyjęcia interpretacji na korzyść środowiska i tym samym upoważnia organ do wydania decyzji odmownej. Jednocześnie organ pierwszej instancji powołał się na negatywną opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sierpcu, podkreślając, że inwestor nie jest w stanie zagospodarować obornika we własnym zakresie. Na skutek odwołania inwestora Kolegium, decyzją z dnia 17 kwietnia 2019 r., nr KO-138/4105/10/19, orzekło o: 1. uchyleniu decyzji Wójta Gminy Rościszewo z dnia 27 grudnia 2018 r. w całości; 2. ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kurnika do chowu kurcząt w liczbie stanowisk 35000 szt. wraz z niezbędną infrastrukturą w m. B. gm. R., dz. nr ew. [...] w wariancie alternatywnym polegającym na zmianie sposobu chowu z ubiórką w piątym tygodniu każdego cyklu chowu jako wariantu-najkorzystniejszego dla środowiska i jednocześnie: I. określono: 1) rodzaj inwestycji i miejsce realizacji przedsięwzięcia, 2) istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, 3) wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm., dalej "ustawa ooś"), w szczególności w projekcie budowlanym, w przypadku decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś; II. stwierdzono konieczność unikania, zapobiegania, ograniczania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jak i monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie: monitoringu emisji do powietrza, poboru wody, gospodarki odpadami, zużycia energii elektrycznej; III. uznano, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie należy do inwestycji, dla których tworzy się obszar ograniczonego użytkowania; IV. stwierdzono brak konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy ooś oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jak i nie stwierdzono konieczności przedstawienia analizy porealizacyjnej. W uzasadnieniu podjętego orzeczenia SKO wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust. 1 i ust. 6, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy ooś, a także § 3 ust. 1 pkt 103 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71; dalej: "rozporządzenie"). Organ odwoławczy przytoczył art. 71 ust. 1 i art. 80 ustawy ooś, zauważając, że Wójt postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. – na mocy art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy ooś – nałożył na wnioskodawcę (inwestora) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, stąd inwestor załączył do akt raport o oddziaływaniu na środowisko (dalej: "raport") wraz z waloryzacją przyrodniczą dla przedsięwzięcia. Kolegium wskazało, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia i nie ma możliwości odmowy wydania decyzji środowiskowych poza przypadkami wskazanymi w ustawie. Kolegium wyjaśniło dalej, że planowane zamierzenie inwestycyjne należy do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dla całej Gminy Rościszewo brak jest aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec tego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organ pierwszej instancji wystąpił na zasadzie art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy ooś o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie, a także o opinię do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sierpcu. Jednocześnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektor Zlewni we Włocławku nie stwierdziło potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (opinia z dnia 27 marca 2018 r.), co spowodowało stosownie do art. 77 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś brak konieczności występowania przez organ pierwszej instancji o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Ponadto raport został uzupełniany pismem z dnia 18 lipca 2018 r. w zakresie wyrażenia zgody przez inwestora na wariant alternatywny z wyraźnym wskazaniem, iż właśnie ten wariant będzie realizowany, przy jednoczesnym wyjaśnieniu, iż w toku postępowania nie wpłynęły protesty i uwagi, a konflikt społeczny nie występuje. Organ odwoławczy uznał, że raport spełnia ustawowe wymagania z art. 66 ustawy ooś. Przede wszystkim w raporcie dokonano opisu przedsięwzięcia, które polegać ma na budowie wolnostojącego budynku inwentarskiego - kurnika o powierzchni około 1920 m², w którym prowadzony będzie ściółkowy chów kurcząt brojlerów. Obsada projektowanego kurnika wynosić będzie max 35000 sztuk. Wielkość chowu w kurniku w jednym cyklu wyniesie 140 DJP. Planuje się chow ściółkowy kurcząt mięsnych (brojlerów) w ilości max. 35000 sztuk w jednym cyklu produkcyjnym (rzucie). Inwestycja planowana jest na terenie niezabudowanej działki rolnej nr [...] o pow. 3,1554 ha, położonej we wsi B. gm. R., woj. mazowieckie, w odległości około 6 km na północ od S. i ok. 4 km na zachód od R. Powierzchnię działki stanowią lasy oraz grunty orne (RIVb, RV i RVI). Odległość projektowanego obiektu inwentarskiego od najbliższych mieszkalnych budynków sąsiedzkich w zabudowie zagrodowej wynosi 300 m na kierunku zachodnim. Działka, na której ma być zlokalizowana inwestycja, położona jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "Przyrzecze Skrwy Prawej". Dla tego obszaru aktualnym aktem prawnym jest rozporządzenie Nr 17 Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Przyrzecze Skrwy Prawej (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 157, poz. 6154 ze zm.). W § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia mowa jest o zakazie lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, niemniej § 3 ust. 2 wyraźnie wskazuje, iż powyższy zakaz nie dotyczy realizacji przedsięwzięć bezpośrednio związanych z rolnictwem. W konsekwencji na terenie, na którym leży inwestowana działka nr [...], nie ma zakazu lokalizowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, związanych z rolnictwem. Ponadto Kolegium zauważyło, że raport odnosi się również do kwestii skumulowanego oddziaływania poprzez wskazanie, iż na działkach sąsiednich, będących w zakresie oddziaływania planowanego kurnika, nie ma przedsięwzięć podobnego typu, planowanych, realizowanych i zrealizowanych. Projektowany kurnik nie znajduje się także w zasięgu oddziaływania innych przedsięwzięć. Organ odwoławczy wskazał, że do realizacji przedsięwzięcia przewidziany jest wariant alternatywny opisany w 8.4 raportu jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant alternatywny zakłada, podobnie jak wariant inwestorski, tucz kurcząt w sześciu cyklach sześciotygodniowych (42 dniowych) w ciągu roku, ale z jedną ubiórką w wysokości 30% obsady początkowej w 32 dniu każdego cyklu chowu. Nadto planowana jest także nowoczesna technologia z wykorzystaniem najnowszych rozwiązań w zakresie chowu, jak i wyposażenia technicznego. Gabaryty budynków kurników pozwolą na spełnienie wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. z 2010 r., Nr 56, poz. 344 ze zm.). Nadto w raporcie zawarto wymagany opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (pkt 4). Wobec powyższego SKO uznało, że ustalenia raportu są prawidłowe, oparte na materiale źródłowym i nie zostały w toku postępowania podważone poprzez przeprowadzenie kontrdowodu. Z materiału dowodowego wynika, iż projektowany kurnik będzie zlokalizowany w terenie rolniczym, na obszarze miejscowości i gminy rolniczej. Planowany obiekt nie będzie zatem stanowił nowego elementu dla tego typu krajobrazu. Teren rolny, na którym projektuje się przedsięwzięcie, przeznaczony jest do prowadzenia tego typu działalności pod warunkiem spełniania określonych norm środowiskowych. Na podstawie dokonanej oceny w raporcie słusznie zatem stwierdzono, iż brak jest istotnego wpływu przedsięwzięcia budowy kurnika na krajobraz, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe i zabytki. Wskazano jednocześnie na konieczność przeprowadzenia czynności minimalizujących ewentualny wpływ na krajobraz poprzez uwzględnienie w projekcie zagospodarowania terenu zieleń izolacyjną, przyjęcie, iż kolorystyka budynku powinna wykluczać wszelkie barwy jaskrawe lub o dużej intensywności koloru; zastosowany kolor winien być matowy, z wykluczeniem powłok z połyskiem, zaś zastosowana zieleń izolacyjna winna obejmować gatunki krajowe, z preferencją występujących na inwestowanym obszarze, a także powinna stanowić spójny układ roślinno-przestrzenny. Organ odwoławczy podał ponadto, że zgodnie z wymaganiami ustawy w raporcie przedstawiono skutki niepodejmowania przedsięwzięcia, wariant proponowany przez inwestora, jak również racjonalny wariant alternatywny. Dokonano wyboru wariantów, wskazując, iż wariant alternatywny będzie najkorzystniejszy dla środowiska. Zaakceptowany przez inwestora wariant alternatywny, przewidziany do realizacji, został szczegółowo przeanalizowany wraz z uzasadnieniem wyboru tego wariantu jako najkorzystniejszego dla środowiska (pkt 8.4 raportu). W konsekwencji wystarczające w sprawie było przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego, który został oceniony jako najkorzystniejszy dla środowiska wraz ze stosowną analizą jego wpływu na środowisko. W ocenie Kolegium, nie jest to wariant pozorny, lecz mający realny wpływ na zmniejszenie uciążliwości przedsięwzięcia na środowisko przy zachowaniu skali i charakteru planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Zdaniem SKO, raport spełnia wymagania wskazane w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6a ustawy ooś. Jednocześnie raport określa także przewidywane oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (pkt 7.2. w zw. z pkt 6.2. w zw. z pkt 8.4, pkt 7.3., pkt 7.4.), w tym w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (pkt 9), a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko (pkt 16). Z raportu wynika, że oddziaływanie kurników będzie miało charakter lokalny i eksploatacja tej instalacji nie spowoduje transgranicznego oddziaływania na środowisko. Natomiast potencjalne sytuacje awaryjne mogą być związane z awarią sieci energetycznej, co spowoduje konieczność uruchomienia agregatu prądotwórczego. W ocenie Kolegium raport spełnia więc również wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy ooś. Organ odwoławczy wskazał, że wariant przedsięwzięcia został opisany w raporcie przy uzupełnieniu o zmiany wynikające z wariantu alternatywnego jako najkorzystniejszego dla środowiska i został szczegółowo przedstawiony w odniesieniu do wpływu na środowisko w fazie budowy eksploatacji i likwidacji. Raport określa także warunki ochrony środowiska gruntowo-wodnego oraz gospodarki obornikiem, jak i zawiera analizę wpływu inwestycji na zanieczyszczenie powietrza. Dodatkowo przedsięwzięcie nie będzie powodować przekroczeń standardów imisyjnych emitowanych substancji w powietrzu atmosferycznym (wartości odniesienia) poza jego terenem. Odnosząc się do uciążliwości odorowej, SKO w Płocku podzieliło pogląd zawarty w odwołaniu, że uciążliwości odorowe nie zostały prawnie określone i tym samym nie można wydać negatywnej decyzji tylko na subiektywnym przekonaniu organu pierwszej instancji oraz w istocie subiektywnej opinii PPIS w Sierpcu, które nie zostały poparte żadnym dowodem i nie zostały wprost odniesione do tej konkretnej inwestycji. Organ odwoławczy zauważył, że pogląd organu pierwszej instancji zaczerpnięty z opinii PPIS w Sierpcu ma charakter ogólny, a także nie został skonfrontowany z wyliczeniami oraz wnioskami raportu. Powoduje to, że organ odwoławczy ważąc racje wyrażone w decyzji Wójta oraz będąc zobowiązanym do analizy negatywnej opinii nie podzielił założeń tam wyrażonych. Również powoływana przez Wójta zasada przezorności, w ocenie organu odwoławczego, została źle zinterpretowana. Nie można bowiem przyjmować, że subiektywne (nie poparte w materiale dowodowym sprawy) przekonanie organu co do występujących uciążliwości odorowych powoduje nakaz wydania decyzji odmownej. Możliwe jest kwestionowanie wniosków płynących z raportu, ale w tym celu należy posiadać materiał dowodowy podważający wartość merytoryczną raportu. Tego w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie uczynił, zaś SKO w Płocku przyjmując, że w zakresie zanieczyszczenia środowiska raport jest kompletny, nie widziało potrzeby prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, mając w szczególności na uwadze skalę przedsięwzięcia, jego usytuowanie w odległości ok. 300 m od zabudowań mieszkaniowych, a także brak stwierdzenia konfliktów społecznych związanych z realizacją przedsięwzięcia. Za powyższym poglądem przemawiał również korzystny kierunek wiatrów oraz fakt zbadania w raporcie oddziaływania odorowego. W ocenie Kolegium, przy przestrzeganiu warunków określonych w wydanej przez ten organ decyzji, działalność projektowanego przedsięwzięcia nie będzie uciążliwa pod względem zanieczyszczenia powietrza, w tym zanieczyszczenia odorami, ponieważ emisje te nie będą powodować przekroczenia wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstotliwości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Ponadto będą dotrzymane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r. poz. 1031), a w związku z tym spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza, określone w przepisach prawa. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że wobec właściwie prowadzonego postępowania, przy zapewnieniu udziału w nim społeczeństwa, mając na uwadze, iż przesłanki odmowy ustalenia uwarunkowań środowiskowych nie zaktualizowały się – należało wydać decyzję reformatoryjną. Z uwagi na stwierdzony brak konfliktów społecznych nie zalecono wykonania analizy porealizacyjnej określonej w art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś. Jednocześnie w decyzji uwzględniono uzgodnienia zawarte w postanowieniu RDOŚ, przy jednoczesnym braku aprobaty dla opinii wyrażonej przez PPIS w Sierpcu, która z przyczyn podanych powyżej nie mogła spowodować wydania (utrzymania w mocy) decyzji odmownej. Pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. skargę na decyzję Kolegium do WSA w Warszawie wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa, skutkujące nieważnością decyzji, tj. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy ooś, poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowej procedury informowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu i tym samym niezapewnienie społeczeństwu udziału w kontrolowanej procedurze zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, co stanowiło rażące naruszenie prawa i zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. winno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji; II. przepisów postępowania skutkujące wznowieniem postępowania tj. art. 10 § 1 k.p.a. i art. 74 ust. 3a ustawy ooś, poprzez naruszenie prawa stron do czynnego udziału w postępowaniu na skutek wadliwego ustalenia kręgu stron i nieuzasadnione pominięcie skarżących (J.Z., K.W.); III. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy oooś, poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, na skutek przyjęcia że planowana inwestycja nie budzi społecznych konfliktów, podczas gdy społeczeństwo nie było prawidłowo zawiadamiane o toczącym się postępowaniu; 2) art. 62 ust. 1 pkt a, b, d i ust. 2 w zw. z art 3 ust. 2 ustawy ooś, poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie ustaleń co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne; 3) art. 66 ust. 1 pkt 2a, 3b, 5, 6, 19 ustawy ooś, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji z pominięciem tego przepisu, podczas gdy z akt sprawy wynika, że raport był niekompletny; IV. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.: 1) art. 85 ust 2 pkt 1 lit c ustawy ooś, poprzez nieuzasadnienie swego stanowiska dotyczącego stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust 1 pkt 1; 2) art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy ooś, poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; 3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim poprzez brak weryfikacji spełnienia przez raport wymogów określonych w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku; 4) art. 74 ust. 1 pkt 3a ustawy ooś, poprzez przedłożenie mapy z nieprawidłowo oznaczonym obszarem oddziaływania inwestycji, podczas gdy z samych map dotyczących rozprzestrzeniania się gazów, hałasu wynika, że obszar oddziaływania inwestycji jest większy; 5) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim poprzez brak ustalenia sposobu zagospodarowania obornikiem, co pozwalałoby na ustalenie jaki wpływ ma inwestycja na pobliskie wody gruntowe i gleby; 6) art. 84 § 1 k.p.a., poprzez niezwrócenie się do biegłego o wydanie opinii w sprawie, pomimo iż rozstrzygnięcie sprawy wymagało wiadomości specjalnych takich jak np. kwestia weryfikacji emisji poszczególnych substancji do powietrza. Ponadto postanowieniu RDOŚ z dnia 21 sierpnia 2018 r. skarżący zarzucili naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 77 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2, 3b, 5, 6, 19 ustawy ooś, poprzez uzgodnienie realizacji przedsięwzięcia oraz określenie warunków tej realizacji, w sytuacji gdy raport złożony w niniejszej sprawie był niekompletny; 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności celem ustalenia stanu faktycznego, brak zebrania całego materiału dowodowego. W związku z powyższym skarżący wnieśli o: – stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji w całości lub o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; – uchylenie postanowienia RDOŚ z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. WOOŚ.1.4221.135.2018.BS.3 w całości; – zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie; o oddalenie skargi wniósł także inwestor. W dniu 26 października 2020 r. WSA w Warszawie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji przytoczył relewantne przepisy i wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy ooś w związku z § 3 ust. 1 pkt 103 lit b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Sąd I instancji podkreślił, że odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w przypadkach określonych w ustawie, a nadto stwierdził, że nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści stanowisk (opinii, uzgodnień) organów współdziałających w załatwieniu sprawy, gdyż co do zasady wymagałoby to od Sądu wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki związanych z kwestiami ochrony środowiska czy przyrody lub gospodarki wodami. Stąd też ocena stanowisk takich organów jak RDOŚ w Warszawie i PPIS w Sierpcu, a w konsekwencji również zaskarżonej decyzji, dotyczy w szczególności kwestii, czy dane rozstrzygnięcie (stanowisko) jest wyczerpujące (ewentualnie kompletne, jeżeli przepisy szczególne stawiają określone wymagania formalne danemu aktowi administracyjnemu) i spójne (osnowa i uzasadnienie), czyli czy spełnia ustawowe wymagania, przede wszystkim określone w przepisach k.p.a. i prawa materialnego. Kontrolując stan faktyczny przyjęty przez właściwe organy, Sąd może jedynie sformułować w konkretnej sprawie wytyczne, zgodnie z dyspozycją z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie np. konieczności dokonania weryfikacji ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji lub uzgodnień takiej decyzji, lecz samodzielnie nie może prowadzić merytorycznej analizy i oceny treści uzgodnień, opinii i stanowisk oraz wydanych na ich podstawie decyzji administracyjnych. W ocenie WSA w Warszawie organ odwoławczy zasadnie uznał, że żadna z przesłanek skutkujących koniecznością odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ziściła się w sprawie, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad proceduralnych specyficznych dla postępowań dotyczących uwarunkowań środowiskowych, w tym ich transparentności rozumianej jako prowadzonego z udziałem społeczeństwa. Decyzja o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań nie jest decyzją uznaniową, zaś katalog podstaw do odmowy ustalenia uwarunkowań środowiskowych ma charakter zamknięty i szczegółowo odnosi się do poszczególnych kwestii. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że spełnione zostały warunki umożliwiające ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji zamierzonego przedsięwzięcia. Planowana inwestycja ma być realizowana na działce nr ewid. [...], o powierzchni 3,1554, położonej na terenie niezabudowanym i stanowiącym grunty zakwalifikowane jako orne oraz lasy. Odległość projektowanego budynku inwentarskiego (kurnika) od najbliższych mieszkalnych budynków sąsiedzkich w zabudowie zagrodowej wynosi około 300 m na kierunku zachodnim. Przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a teren, na którym jest położona, nie ma zakazu lokalizowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, związanych z rolnictwem. W sąsiedztwie ani w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie ma zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast w rejonie bliskiego sąsiedztwa i oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia nie występują inne obiekty podlegające szczególnej ochronie przyrodniczej, obszary parków narodowych i leśnych kompleksów promocyjnych. Ponadto w obrębie obszaru objętego zamierzeniem inwestorskim oraz obszaru jego oddziaływania nie występują obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszarów NATURA 2000. Działka inwestora położona jest natomiast w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]". Dla tego obszaru aktualnym aktem prawnym jest rozporządzenie Nr 17 Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Przyrzecze Skrwy Prawej (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 157, poz. 6154 ze zm.) W § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia mowa jest o zakazie lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, niemniej § 3 ust. 2 wskazuje, iż powyższy zakaz nie dotyczy realizacji przedsięwzięć bezpośrednio związanych z rolnictwem. Sąd I instancji zauważył, że w raporcie przedstawiono wariant alternatywny (który został przyjęty w zaskarżonej decyzji) polegający na zmianie sposobu chowu z ubiórką w piątym tygodniu każdego cyklu chowu jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Proponowany wariant alternatywny posiada walor racjonalności, ponieważ spełnia wymagania dobrostanu, a taki stan prowadzenia chowu gwarantuje stan, w którym maksymalne zagęszczenie obsady nie przekroczy na żadnym etapie chowu nawet najniższej normatywnej wielkości 33 kg/m² kurnika. A zatem wariant alternatywny jest wariantem bardziej korzystnym dla środowiska i zdrowia ludzi w stosunku do proponowanego wariantu inwestorskiego, zakładającego brak ubiórki. W ocenie Sądu I instancji, bezpodstawny jest zarzut pozorności przedstawionego przez inwestora wariantu alternatywnego. W kontekście zarzutów skargi Sąd I instancji zaznaczył też, że w raporcie przeprowadzono analizę, mającą na celu ustalenie ewentualnych zmian w środowisku, które mogą być spowodowane wpływem planowanego przedsięwzięcia na środowisko w powiązaniu z innymi obecnymi i przyszłymi przedsięwzięciami. Wskazano, że na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze jego oddziaływania, nie występują inne realizowane lub zrealizowane przedsięwzięcia tego typu, których oddziaływania mogłyby kumulować się z oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Planowany budynek inwentarski nie znajduje się również w obszarze oddziaływania innych instalacji inwentarskich. Zasadnie zatem uznano, że w przypadku eksploatacji inwestycji zgodnie z przeznaczeniem nie należy się spodziewać znaczących oddziaływań skumulowanych na środowisko. Oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia mieścić się będzie w granicach nieruchomości, na której będzie zrealizowane przedsięwzięcie, a więc zarzut skargi dotyczący braku analizy oddziaływań skumulowanych jest niezasadny. W kwestii braku podpisu autora raportu na jego uzupełnieniu z dnia 18 lipca 2018 r., Sąd I instancji zauważył, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 19 ustawy ooś zakłada, iż podpis autora ma się znajdować na samym raporcie. Wymóg ten został spełniony. Brak zaś podpisu na jego uzupełnieniu należy zaś oceniać w kontekście treści tego uzupełnienia i jego wpływu na treść raportu. W niniejszej sprawie uzupełnienie raportu w żaden sposób nie podważało jego treści, a wręcz skierowane było do inwestora, poprzez jednoznaczne wskazanie, iż alternatywny wariant jako najkorzystniejszy dla środowiska został przez niego zaakceptowany. W ocenie Sądu I instancji słusznie również organ odwoławczy uznał, że waloryzacja przyrodnicza spełnia warunki zakreślone w art. 66 ust. 1 pkt 2a ustawy ooś. Wskazano bowiem w niej metodykę postępowania, z której wyraźnie wynika oparcie się oprócz wizji lokalnej również na dostępnych materiałach, w tym w szczególności na wynikach badań prowadzonych na sąsiadującym terenie w latach wcześniejszych. W świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi odnoszące się do braku podejmowania przez SKO czynności w zakresie spełnienia przez organ warunków z art. 66 ust. 1 ustawy ooś. Odnosząc się uciążliwości odorowej towarzyszącej chowowi kurcząt, Sąd I instancji podkreślił, że przepisy środowiskowe nie wprowadziły odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami. Pomimo wynikającego z art. 85 Prawa ochrony środowiska obowiązku ochrony powietrza, ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy też odór jest substancją niemierzalną zaś jego odczuwanie w każdym przypadku ma charakter subiektywny. Zapachy, mimo że mogą być uciążliwe, nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Wobec tego, zdaniem Sądu I instancji, skoro w aktualnym stanie prawnym zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną, to w świetle obowiązujących przepisów, z samej tylko uciążliwości zapachowej i spowodowanego nią sprzeciwu społeczności lokalnej, nie sposób wywodzić naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem WSA w Warszawie, niezasadne są zarzuty nieuwzględnienia wszystkich stron w toku prowadzonego postępowania. Wniosek inwestora został złożony w dniu 18 stycznia 2018 r., a więc do określenia kręgu stron zastosowanie znajduje norma z art. 74 ust. 3a ustawy ooś, która stanowi w tym zakresie normę szczególną. Analiza akt sprawy obrazuje, iż za stronę zostali uznani właściciele działek sąsiednich bezpośrednio przylegających do działki, na której ma być realizowane przedsięwzięcie. Jednocześnie nie sposób uznać, aby działki skarżących znajdowały się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W sprawie nie doszło do przekroczenia ponadnormatywnych standardów środowiska na działkach skarżących, zaś sam fakt pokrywania się rozprzestrzeniania pyłów, czy też hałasu nie może sam z siebie prowadzić do aktualizacji przesłanek warunkujących przymiot strony w postępowaniu. W sporządzonym raporcie wskazano, iż dla obiektu ocenianego nie ma potrzeby ustanawiania obszaru ograniczonego użytkowania, a co więcej przewidywane znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia mieści się w granicach własności. W konsekwencji, zdaniem WSA w Warszawie, nie zachodzi ponadnormatywne oddziaływanie na środowisko w stosunku do działek skarżących i tym samym trudno jest mówić o naruszeniu prawa skarżących do udziału w postępowaniu i to niezależnie od wskazań dotyczących rozprzestrzeniania się substancji szkodliwych w sytuacji, gdy te nie mają charakteru ponadnormatywnego. Nie sposób również wywodzić prawa strony do udziału w postępowaniu z uwagi na mogące występować odory. Brak jest bowiem uregulowań prawnych, które mogłyby stanowić podstawę do rozstrzygania wpływu odorów przez pryzmat interesu prawnego jako przesłanki warunkującej bycie stroną postępowania. W ocenie Sądu I instancji chybiony jest również zarzut dotyczący wadliwego informowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu. Z akt postępowania wynika bowiem, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 8 lutego 2018 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o wystąpieniu do organów współdziałających. Następnego zawiadomienia organ pierwszej instancji dokonał w dniu 5 marca 2018 r., w zakresie wskazania organów współdziałających co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, podobnie w dniu 5 kwietnia 2018 r. Kolejnego zawiadomienia dokonano w dniu 4 lipca 2018 r. w przedmiocie poinformowania o wydaniu opinii sanitarnej. Wymienione zawiadomienia zostały wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Rościszewie. Równocześnie pismem z dnia 23 października 2018 r. zawiadomiono społeczeństwo o możliwości zapoznania się z dokumentacją przed wydaniem decyzji zawiadomieniem. O zakończeniu postępowania dowodowego poinformowano zawiadomieniem z dnia 26 listopada 2018 r. Ostatnie z dwóch wymienionych zawiadomień zostały obwieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Rościszewie, jak również zostały skierowane na tablice sołecką, sołtysa wsi B. W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżących, organ sprostał wymogom poinformowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu, stosowanie do treści art. 33 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy ooś. WSA w Warszawie w konkluzji stwierdził, że wszystkie istotne aspekty sprawy zostały wyjaśnione i ocenione w toku postępowania i nie można organom skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 października 2020 r., wnieśli skarżący (dalej również jako "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarżący kasacyjnie "zaskarżonej decyzji" zarzucili: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 66 ust 1 pkt 2a, 3b, 5, 6, 19 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że sąd nie jest uprawniony do merytorycznej oceny raportu środowiskowego, podczas gdy ocena czy raport jest kompletny, tj. czy zawiera elementy wskazane w art. 66 ust 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie wymaga wiadomości specjalnych i powinna być przeprowadzona przez organy oraz sąd, bowiem z akt sprawy wynika, że raport był niekompletny: a) nie zawierał analizy oddziaływań skumulowanych z istniejącymi i planowanymi przedsięwzięciami (art. 66 ust 1 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku); b) nie zawierał podpisu osoby sporządzającej uzupełnienie Raportu (art. 66 ust. 1 pkt 19 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), c) zawierał iluzoryczny opis analizowanych wariantów (art. 66 ust 1 pkt 5,6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), d) zawierał niepełną waloryzację przyrodniczą (art. 66 ust. 1 pkt 2a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z: a) art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez nierozpoznanie zarzutu skarżących zawartego w skardze na decyzję i oddalenie skargi mimo iż organy wydały decyzje bez uwzględnienia wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, na skutek przyjęcia że planowana inwestycja nie budzi społecznych konfliktów, podczas gdy społeczeństwo nie było prawidłowo zawiadamiane o toczącym się postępowaniu, b) art. 62 ust. 1 pkt a, b, d i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), poprzez nierozpoznanie zarzutu skarżących zawartego w skardze na decyzję i oddalenie skargi, mimo iż organy nie zastosowały art. 62 ust. 1 pkt a, d, b, i ust. 2 ustawy i nie dokonały ustaleń co do wpływu planowanej inwestycji na życie i zdrowie ludzi oraz na dobra materialne, c) art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez nierozpoznanie zarzutu skarżących zawartego w skardze na decyzję i oddalenie skargi mimo iż organy nie uzasadniły swego stanowiska dotyczącego stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, d) art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez nierozpoznanie zarzutu skarżących zawartego w skardze na decyzję i oddalenie skargi mimo iż organy nie zawarły w uzasadnieniu decyzji informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku) poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż organy administracji nie przeprowadziły prawidłowej procedury informowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu i tym samym nie zapewniły społeczeństwu udziału w kontrolowanej, procedurze zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, co stanowiło rażące naruszenie prawa i zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. winno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż organy administracji nie uzasadniły swego stanowiska dotyczącego stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisk poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż organy administracji nie zawarły w uzasadnieniu decyzji informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art 151 p.p.s.a. w zw. z art 7,77 §1, 80 i 107 §1 i 3 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż organy nie podejmowały czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim nie zweryfikowały spełnienia przez raport wymogów określonych w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 §1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż organy nie podejmowały czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim poprzez nie ustaliły sposobu zagospodarowania obornikiem, co pozwalałoby na ustalenie jaki wpływ ma inwestycja na pobliskie wody gruntowe i gleby. Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. W odpowiedziach na skargę kasacyjną SKO i inwestor wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zachodzi nieważność postępowania, ponieważ było ono prowadzone z pominięciem jego uczestników z mocy prawa, którzy tym samym pozbawieni zostali możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji brało udział – w charakterze strony – 15 osób, wskazanych w wykazie stron oraz każdorazowo w tzw. rozdzielniku przesyłek. Osobom tym organy obu instancji doręczały pisma, w tym wydane w sprawie orzeczenia, za pośrednictwem Poczty Polskiej. Niezależenie od powyższego organy informowały społeczeństwo o podejmowanych czynnościach w drodze zawiadomień wywieszanych w szczególności na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w Rościszewie. Sąd I instancji uznał za uczestnika postępowania wyłącznie inwestora i – poza organem i skarżącymi – tylko jemu doręczał pisma, w tym odpis wyroku wydanego w dniu 26 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z zarządzenia wstępnego z dnia 9 lipca 2019 r. i uczynionej tam wzmianki ("art. 33 § 1a p.p.s.a w zw. z art. 54 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 74 ust. 3 i art. 85 ust. 3 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 49 k.p.a."), Sąd I instancji kierował się dyspozycją art. 33 § 1a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 33 § 1 p.p.s.a., a nie art. 33 § 1a p.p.s.a. Art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.o.o.ś) w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 września 2019 r. (a zatem w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji tudzież w dniu sporządzenia wyżej wymienionego zarządzenia wstępnego) stanowił: "Jeżeli liczba stron postępowania: 1) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, 2) w sprawie uchylenia lub zmiany, stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, o której mowa w pkt 1, lub wznowienia postępowania w sprawie tej decyzji – przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego". Skoro w odnośnym postępowaniu administracyjnym liczba stron nie przekraczała 20 (ustalony przez organy krąg stron obejmował 15 osób), to nie było podstaw do stosowania tego przepisu (i organy rzeczywiście go nie stosowały), a w konsekwencji nie było też podstaw do stosowania art. 33 § 1a p.p.s.a. Miał natomiast zastosowanie art. 33 § 1 p.p.s.a. i tym samym osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym jako strony powinny być traktowane – bez składania wniosku o przystąpienie – jako uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa. Na gruncie u.o.o.ś. trzeba odróżnić zawiadamianie stron o decyzjach i innych czynnościach organu (tylko w określonych przypadkach może ono następować w formie publicznego obwieszczenia) od informowania społeczeństwa o decyzjach i innych czynnościach organu (ono z istoty rzeczy następuje w formie publicznego obwieszczenia). Z punktu widzenia art. 33 § 1 i art. 33 § 1a p.p.s.a. liczy to, w jaki sposób zawiadamiane były strony, a nie społeczeństwo. Zauważyć należy, że na mocy art. 1 pkt 17 lit. d ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1712, dalej "ustawa nowelizująca") art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. uzyskał – z dniem 24 września 2019 r. – następujące brzmienie: "Jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego". Nowelizacja ta nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem nastąpiła po zakończeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego i siłą rzeczy nie miała do niego zastosowania. Tylko na marginesie warto zatem dodać, że nie miałaby ona do niego zastosowania nawet wtedy, gdyby nastąpiła w jego toku. W świetle odnośnych reguł intertemporalnych do spraw wszczętych na podstawie u.o.o.ś. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej art. 74 u.o.o.ś. co do zasady stosuje się w brzmieniu dotychczasowym (art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej). Wyjątek dotyczy art. 74 ust. 3b-3h u.o.o.ś. (art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej) i całego art. 74 u.o.o.ś., ale w odniesieniu do decyzji z art. 72 ust. 1 pkt 18a u.o.o.ś. (art. 4 ust. 2a ustawy nowelizującej, przy czym ten wyjątek obowiązuje od dnia 4 lutego 2022 r.). Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Stroną w rozumieniu tego przepisu jest także uczestnik postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OSK 1956/15: "Zgodnie z art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w § 1, oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony. Różnica w ich uprawnieniach dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu: w stosunku do uczestników na prawach strony, którzy brali udział w postępowaniu administracyjnym, odbywa się to z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników, wcześniej niebiorących udziału w postępowaniu administracyjnym – na wniosek. Uczestnikom na prawach strony, wymienionym w § 1, do których zalicza się osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Ich udział określa się jako obligatoryjny, w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników. Ustalenie kręgu uczestników, o których mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a., i ochrona ich praw należy do obowiązków sądu, który jest np. zobligowany do zawiadamiania ich na piśmie o jawnych posiedzeniach (art. 91 § 2 p.p.s.a.), doręczania im z urzędu postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym (art. 163 § 2 p.p.s.a.) lub odraczania rozprawy, jeśli nie zostali o niej zawiadomieni (art. 109 i 110 p.p.s.a.). Uchybienia ze strony sądu w tym zakresie mogą stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania, jeśli doprowadziły do pozbawienia uczestnika możności obrony swoich praw (art. 183 § 2 pkt 5, art. 271 pkt 2 w zw. z art. 12 p.p.s.a.)". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z tych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.