III OSK 520/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku R.P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Chorzowa z dnia 13 lutego 2025 r., nr BEA.31601.297.2025.MD w sprawie ze skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 810/25 w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2025 r., nr SKO.OŚ/41.9/196/2025/4264/AK w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia odpadów postanawia oddalić wniosek.

Wyrokiem z 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 810/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA w Gliwicach") oddalił skargę R.P. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO w Katowicach") z 11 kwietnia 2025 r. nr SKO.OŚ/41.9/196/2025/4264/AK w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia odpadów. Pismem oznaczonym datą 19 stycznia 2026 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach z 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 810/25, w której zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia SKO w Katowicach z 11 kwietnia 2025 r., nr SKO.OŚ/41.9/196/2025/4264/AK utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Chorzowa (dalej: "organ I instancji") z 13 lutego 2025 r., nr BEA.31601.297.2025.MD w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia odpadów oraz wezwania do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku, tj. usunięcia odpadów zmagazynowanych w obrębie przedmiotowej nieruchomości poprzez ręczne lub mechaniczne usunięcie odpadów z powierzchni ziemi, umieszczenie ich w kontenerze lub umieszczenie ich bezpośrednio na/w środku transportu przeznaczonego do przewozu odpadów i przekazanie podmiotowi uprawnionemu w zakresie gospodarowania odpadami. W uzasadnieniu wniosku, Skarżący wskazał, że orzeczona grzywna przekracza jego miesięczny dochód z tytułu emerytury, przez co uregulowanie należności pozostaje poza jego zasięgiem finansowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że przez wyrządzenie znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożenia ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i 379 oraz powołane tam orzecznictwo). Ustawodawca uzależnił udzielenie ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lapidarny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20), samo bowiem powołanie określonych twierdzeń na okoliczności związane z sytuacją materialną skarżącego nie jest wystarczające do uznania, że wniosek spełnia przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09). Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania, która stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu, bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (por. np. postanowienia NSA z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że skarżący nie wskazał istotnych w takiej sytuacji w świetle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. podstaw wstrzymania wykonania zaskarżonych postanowień. Skarżący ograniczył się jedynie do ogólnikowego zakwestionowania prawidłowości nałożenia kary, wskazując wyłącznie, iż jej wysokość tj. 10 000 zł, przewyższa pobieraną przez niego emeryturę, co w jego ocenie może prowadzić do utraty płynności finansowej oraz pozbawienia środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ten sposób nie wykazano jednak, czy i w jakim stopniu faktycznie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił bowiem konkretnych informacji dotyczących swojej ogólnej sytuacji majątkowej, w tym posiadanych nieruchomości i ruchomości, wysokości wszystkich osiąganych przychodów, realnie ponoszonych wydatków oraz środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Nie wyjaśniono tym samym, jak całkowity stan posiadania strony ma się do konieczności uiszczenia grzywny. Należy podkreślić, że okoliczności tych nie trzeba było dokumentować, gdyż wystarczyło ich szczegółowe i wiarygodne opisanie we wniosku. Skoro jednak tego nie uczyniono, już tylko z tego powodu brak było wystarczającej podstawy pozwalającej na zastosowanie wobec skarżącego ochrony tymczasowej. Zwrócić także należy uwagę, że w przypadku aktu zobowiązującego do uiszczenia należności pieniężnej, co do zasady, nie można mówić o trudnych do odwrócenia skutkach, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Każda bowiem decyzja, czy postanowienie zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy jednakże zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których w sytuacji ewentualnego wygrania sporu sądowego nie można by było naprawić. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest fakt, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi, co przemawia za "odwracalnością" skutków spowodowanych wykonaniem kwestionowanego aktu (por. postanowienia NSA z dnia 13 marca 2024 r., sygn.: II OZ 130/24 oraz z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. II GZ 681/13). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.