III OSK 4647/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Po 466/20 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 28 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P.K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie kary za usunięcie drzew. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] lipca 2019 r. Starosta Kępiński udzielił Gminie Kępno zezwolenia na usunięcie 68 drzew, w tym 30 drzew zlokalizowanych przy ul. [...] (działka nr [...]), 1 drzewa na działce nr [...]/2 (teren rekreacyjny [...] [...]) oraz 37 drzew (w tym 3 skupiska lilaków pospolitych po 10 drzew) przy ul. [...] (działki nr [...] i [...]). Jednocześnie tą samą decyzją Starosta Kępiński odmówił Gminie Kępno udzielenia zezwolenia na usunięcie 25 drzew (14 lip, 6 klonów oraz 5 drzew owocowych) położonych na działkach nr [...] i [...]/2. Szczegółowa lokalizacja przedmiotowych drzew została przedstawiona w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Następnie Starosta Kępiński uzyskał informację o usunięciu dużej ilości drzew w [...] przy ul. [...]. W ramach wstępnych czynności wyjaśniających przeprowadzono bez udziału stron oględziny nieruchomości, podczas których stwierdzono, że ilość usuniętych drzew na działkach nr [...] i nr [...]/2 jest znacznie większa niż zezwolono decyzją z [...] lipca 2019 r. Ustalono również, że prace polegające na usunięciu przedmiotowych drzew na zlecenie Gminy Kępno wykonał skarżący. Pismem z 12 grudnia 2019 r. organ wezwał skarżącego do przedłożenia umowy z Gminą Kępno. Z umowy z 6 grudnia 2019 r. wynika, że Gmina Kępno zleciła skarżącemu wycinkę 68 drzew rosnących w pasie drogowym dróg gminnych na terenie miasta [...], ulice: [...] i [...]. Zgodnie z umową, wycinkę drzew należało przeprowadzić zgodnie z decyzją Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r. oraz z dołączonym załącznikiem graficznym określającym szczegółową lokalizację drzew do usunięcia. Starosta Kępiński przeprowadził także dowód z przesłuchania świadków - kierownika robót polegających na usunięciu przedmiotowych drzew, będącego jednocześnie pełnomocnikiem skarżącego przy podpisywaniu umowy zlecenia, projektanta inwestycji drogowej oraz pracownika Urzędu Miasta i Gminy Kępno. Z zeznań świadków nie wynika, żeby Gmina Kępno wyraziła zgodę na usunięcie większej ilości drzew, niż wynika to z umowy zlecenia. Decyzją z [...] lutego 2020 r. Starosta Kępiński wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 108.850,00 zł za usunięcie 18 drzew bez zgody posiadacza nieruchomości Gminy Kępno, z terenu działek nr [...] i [...]/2 w [...] przy ul. [...]. Starosta powołał się na art. 88 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm., dalej: u.o.p.). W ocenie organu, skarżący naruszył zakres udzielonego mu przez Gminę Kępno zlecenia i usunął 27 drzew bez zgody posiadacza nieruchomości. Wśród nich wycięto 18 drzew, na usunięcie których w pkt III decyzji z [...] lipca 2019 r. odmówiono udzielenia zezwolenia oraz 9 drzew owocowych, na wycięcie których zezwolenie nie było wymagane. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję Starosty Kępińskiego z [...] lutego 2020 r. Skarżący wniósł skargę na decyzję z [...] kwietnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zarzuty skargi sprowadzały się do tego, że pracownik skarżącego w momencie wycinki drzew działał za zgodą posiadacza nieruchomości – pracownika Gminy Kępno. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego wyrażonego w tym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie "art. 88 punkt 1 ust 2" oraz art. 88 ust 2 u.o.p. Polegało to na błędnym przyjęciu, że przepis ten daje podstawę do nałożenia na skarżącego "kary finansowej" za wycięcie drzew w sytuacji, gdy przepis ten uzależnia nałożenie kary na inny podmiot jedynie w sytuacji, kiedy podmiot ten działa bez zgody posiadacza nieruchomości. W tej sprawie skarżący posiadał zgodę posiadacza nieruchomości na wycięcie drzew, a sama wycinka odbywała się za zgodą i wiedzą posiadacza nieruchomości oraz w oparciu o umowę zawartą między stronami oraz ustne wskazówki posiadacza. W ocenie skarżącego, oznacza to, że jego działanie nie było działaniem bezprawnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] lutego 2020 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane. Przede wszystkim przepis art. 88 u.o.p. dzieli się na ustępy, a te dzielą się na punkty, co oznacza, że w art. 88 u.o.p. nie ma takiej jednostki redakcyjnej jak "punkt 1 ust 2". Ponadto nie jest możliwe, żeby jednocześnie doszło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania danego przepisu prawa materialnego. Dodatkowo, zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do stwierdzenia, że przepis ten uzależnia nałożenie kary na inny podmiot jedynie w sytuacji, kiedy podmiot ten działa bez zgody posiadacza nieruchomości. Nie było natomiast kwestionowane przez Sąd I instancji, jak i przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, że warunkiem sine qua non nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej był brak zgody adresata decyzji Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r. Oznacza to, że skarżący w ramach podniesionych zarzutów nie kwestionuje w istocie wykładni art. 88 ust. 2 u.o.p., ale ocenę zgromadzonego przez organy i przyjętego przez Sąd I instancji materiału dowodowego tej sprawy. W konsekwencji prawidłowo sformułowane zarzuty w tej sprawie powinni dotyczyć naruszenia przepisów prawa procesowego stanowiących podstawę oceny materiału dowodowego. Niezależnie od powyższych uchybień, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący nie dysponował zgodą posiadacza nieruchomości na wycięcie drzew, a sama wycinka nie odbywała się za zgodą i wiedzą posiadacza nieruchomości. Wynika to z tego, że zgodnie z umową zlecenia z 6 grudnia 2019 r. zawartą między skarżącym a Gminą Kępno, jej przedmiotem była wycinka 68 drzew, rosnących w pasie drogowym dróg gminnych na terenie miasta [...], ul. [...], [...]. Drzewa przeznaczone do wycinki (gatunek i lokalizację) oznaczono na załączniku graficznym (mapie), co wynika z pkt 1 umowy zlecenia. Ponadto wycinkę drzew należało prowadzić zgodnie z decyzją Starosty Kępińskiego z [...] lipca 2019 r., a decyzja i załącznik graficzny do decyzji określający lokalizacje drzew do usunięcia stanowiły złącznik do umowy zlecenia. Z umowy wynika także, że oprócz drzew wskazanych w decyzji z [...] lipca 2019 r. nie wolno usuwać żadnych innych drzew i krzewów (pkt 4 umowy). Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że zakres prac wskazany w umowie był jednoznaczny, a załącznik do umowy (mapa) jest czytelny. Załączona do umowy decyzja opisuje drzewa przeznaczone do wycinki w formie tabeli, która również nie budzi wątpliwości. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że pracownik skarżącego działał za zgodą posiadacza nieruchomości. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że obecny podczas prac projektant inwestycji drogowej był przedstawicielem gminy. Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba ta była umocowana do wydawania dyspozycji w imieniu Gminy Kępno. Zasadnicze znaczenie miał natomiast w tej sprawie jednoznacznie sprecyzowany zakres umowy zlecenia. Nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego okoliczność, że skarżący nie zapoznał się dokładnie z zakresem prac przewidzianych w umowie, a następnie został ewentualnie nieprawidłowo poinformowany przez osobę projektującą inwestycję. W szczególności poleganie przez pracowników skarżącego na niejasnych wskazówkach tej osoby, która co należy jeszcze raz podkreślić nie była upoważniona do działania w imieniu Gminy Kępno, nie oznacza, że skarżący działał za zgodą posiadacza nieruchomości. Oznacza to, że zarzut niewłaściwego zastosowania art. 88 ust. 2 u.o.p. nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.