Sygnatura
III OSK 44/23
III OSK 44/23 - Wyrok NSA z 2026-01-08
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 8 stycznia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3053/21 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr BCK-O/RDN-623/2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B.K. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3053/21, oddalił skargę B.K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr BCK-O/RDN-623/2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Rada Naukowa Instytutu Historii Uniwersytetu [...] - po zapoznaniu się z recenzjami osiągnięć naukowych B.K.; z protokołem posiedzenia komisji habilitacyjnej, powołanej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego B.K. w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia oraz uchwałą tej komisji, na podstawie art. 18a ust. 11 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. 2017 r., poz. 1789, dalej: "ustawa o stopniach naukowych") w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej "Przepisy wprowadzające") oraz art. 63 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS CoV-2 (Dz. U. poz. 695) - w dniu 15 lipca 2020 r., podjęła uchwałę nr 25/VIII/2020, którą odmówiła nadania dr B.K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Rada Naukowa podzieliła stanowisko komisji habilitacyjnej, która uznała, że opinie o dorobku naukowym i aktywności naukowej strony sporządzone przez trzech recenzentów mają jednoznacznie negatywne konkluzje. W recenzjach oraz dyskusji zgłoszono liczne uwagi krytyczne o charakterze metodologicznym i merytorycznym, a także między innymi podkreślono niedostatki w bazie źródłowej. W związku z tym Rada Naukowa nie mogła uznać monografii zatytułowanej "Biblioteki [...]" za pracę wnoszącą znaczący wkład w rozwój dyscypliny historia. Wyjaśniono, że strona posiada dorobek naukowy uzyskany po otrzymaniu stopnia doktora skoncentrowany przede wszystkim na problematyce Z. i losów jej ludności w czasie II wojny światowej. Za istotne mankamenty wskazano - brak prezentacji dorobku na łamach wiodących periodyków środowiska historyków w Polsce, a także niewystarczającą aktywność badawczą w wymiarze międzynarodowym. Pozytywnie odnotowano prace organizacyjne, umiejętności pozyskiwania funduszy i grantów tudzież działalność jako popularyzatorki nauki. Rada Doskonałości Naukowej, po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych w zw. z art. 179 ust. 2 i ust. 10 oraz art. 189 ust. 4 Przepisów wprowadzających, decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr BCK-O/RDN-623/2020 utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej z dnia 15 lipca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w myśl art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Uchwały o niezatwierdzeniu uchwał o nadanie stopnia lub odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 2 oraz w art. 28 ust. 4, mogą być podjęte po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym co najmniej jednego spoza składu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Wobec czego powołany został w postępowaniu odwoławczym dodatkowy recenzent. Członkowie "Zespołu I" jak i RDN nie zgodzili się ze stanowiskiem recenzenta dotyczącym wadliwości głosowania Rady Naukowej IH [...], jak i z konkluzją opinii, że Rada Naukowa popełniła błąd formalny przy głosowaniu. W ocenie RDN – Rada Naukowa IH [...] nie popełniła tego rodzaju uchybienia, poddając od razu pod głosowanie uchwałę o odmowie nadania kandydatce stopnia naukowego. Pozostałe ustalenia i opinie recenzenta RDN przyjęła za własne. Organ przywołał treść art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o stopniach naukowych, a następnie opisał przebieg kariery naukowej kandydatki. Wskazano, że w 2004 r. otrzymała stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii. Obecnie jest zatrudniona na Uniwersytecie [...]. Złożyła wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Jako główne osiągnięcie naukowe wskazała monografię: "Biblioteki [...]. Postępowanie habilitacyjne wszczęto w dniu 30 kwietnia 2019 r. w dziedzinie nauk humanistycznych, w dyscyplinie historia i przeprowadzone zostało przez U[...]. Z protokołu posiedzenia Rady z 15 lipca 2020 r. wynika, że w głosowaniu wzięło udział 27 członków: 20 osób było za odmową nadania stopnia, 2 osoby przeciw, 5 wstrzymało się od głosu, co skutkowało podjęciem uchwały odmawiającej nadania stopnia naukowego. RDN wskazała ponadto, że problem badawczy podjęty przez kandydatkę ma charakter interdyscyplinarny, a do jego syntetycznego opracowania konieczne było wykorzystanie wiedzy i warsztatu naukowego zarówno historyka jak i bibliologa. Nadto cele szczegółowe badania wskazane w Autoreferacie na str. 3-4 wyraźnie świadczą o interdyscyplinarności. Przemawiają za tym również publikacje w czasopiśmie naukowym z zakresu bibliologii i informatologii oraz prezentowanie badań na seminariach naukowych organizowanych przez Instytut Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej. Wobec tego, dobór recenzentów jest zrozumiały i uzasadniony. Badania bibliotek wojskowych w tym ich historii, stanowią niekwestionowany komponent pejzażu i dorobku naukowego bibliologii i informatologii. Dalej RDN wskazała, że biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku o nadanie stopnia naukowego (30 kwietnia 2019 r.) oraz stan prawny, w ramach którego postępowanie było realizowane, bibliologia i informatologia jak i historia byty dyscyplinami tej samej dziedziny wiedzy, tj. nauk humanistycznych. Dlatego też zarzuty dotyczące niewłaściwego doboru recenzenta pod względem dziedziny naukowej uznano za chybiony. Odnosząc się do zarzutów dotyczących sporządzonych recenzji RDN wyjaśniła, że są one rzetelne, a prezentowane w nich oceny odpowiednio uzasadnione - są wnikliwe, obszerne (odpowiednio 17, 17 i 11 stron) i obiektywnie. Treść recenzji oraz ich konkluzje są spójne. Podkreślono, że obowiązujące przepisy nie przewidują dyskusji z recenzentami. Nadto dotychczasowe orzecznictwo potwierdziło, że negatywne oceny recenzentów nie mogą być zaprzeczane wyjaśnieniami kandydata do tytułu czy do stopnia. Recenzja posiada walor subiektywny, co oznacza, że ta sama kwestia może zostać oceniona odmiennie przez dwie osoby. Kandydatka wszczynając postępowanie poddała ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i powinna przyjąć taką, a nie inną jego ocenę. RDN za powołanym superrecenzentem podzieliła zdecydowaną większość zawartych w nich uwag i komentarzy oraz konkluzje końcowe odmawiające poparcia wniosku o nadanie stopnia naukowego. RDN wyjaśniła, że Rada Naukowa jest organem kolegialnym, rozstrzygnięcia podejmuje w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za treścią uchwały. Odnosząc się do pozostałych zarzutów - w ocenie RDN - komisja habilitacyjna, jak wynika z dokumentacji, otrzymała tylko i wyłącznie recenzję dr. hab. M. S. z konkluzją odmowy poparcia wniosku. Wyjaśniono, że członkowie komisji w rezultacie jednej tury dyskusji przeprowadzonej w trakcie posiedzenia wyrobili sobie pogląd w sprawie całościowej oceny dorobku kandydatki. Prawidłowo pod głosowanie poddano najpierw uchwałę zawierającą pozytywną opinię, a ponieważ w głosowaniu nie została przyjęta (6 głosów za odrzuceniem, 1 wstrzymujący się), przewodniczący poddał pod głosowanie uchwałę o wyrażeniu negatywnej opinii w przedmiocie nadania stopnia naukowego. Druga z uchwał została jednomyślnie przyjęta. Nie jest więc zgodne z prawdą, że komisja habilitacyjna uchwaliła w dniu 30 czerwca 2020 r. dwie "odmienne uchwały". Komisja przyjęta tylko uchwałę zawierającą negatywną opinię. Za bezzasadny RDN uznała zarzut dotyczący braku zaproszenia na posiedzenie komisji habilitacyjnej, skoro nikt z członków komisji o to nie wnioskował. Decyzja o przeprowadzeniu rozmowy ma charakter uznaniowy i należy wyłącznie do komisji, brak jej przeprowadzenia nie stanowi naruszenia art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych. Wobec faktu, że nie została przeprowadzana rozmowa, stwierdzić należało, że nie wystąpiły uzasadnione wątpliwości komisji habilitacyjnej. Konkludując RDN podkreśliła, że podstawą odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego jest uznanie, że osiągnięcie naukowe przedstawione przez kandydatkę nie stanowi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny historia. W postępowaniu wartość osiągnięcia naukowego została oceniona negatywnie. W sprawie nie wystąpiły uchybienia natury formalnej, uzasadniające uchylenie uchwały Rady Naukowej IH [...] z dnia 15 lipca 2020 r. Główne osiągnięcie naukowe wskazane przez kandydatkę, nie spełnia wymogów art. 16 ustawy o stopniach naukowych. Z powyższą decyzją nie zgodziła się B.K., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej : "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji przypomniał, że w sprawie Rada Doskonałości Naukowej wydała zaskarżone orzeczenie jako następca prawny Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Zgodnie bowiem z art. 179 ust. 10 Przepisów wprowadzających z dniem 1 stycznia 2021 r. Rada Doskonałości Naukowej wstąpiła w prawa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Następnie WSA w Warszawie podzielił stanowisko organów, że postępowanie habilitacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Organy starannie udokumentowały każdy etap postępowania habilitacyjnego, opisany następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kluczowe znaczenie w sprawie ma fakt, że przedmiotem oceny RDN zgodnie z art. 16 ustawy o stopniach naukowych, były osiągnięcia naukowe i aktywność naukowa kandydatki. W tym zakresie RDN kierowała się recenzjami, sporządzonymi w toku postępowania habilitacyjnego, gdyż - jeżeli nie budzą one wątpliwości, w szczególności, gdy mają charakter merytoryczny - są przyjmowane za wyznacznik treści dalszych czynności. Tak właśnie stało się w sprawie niniejszej. Sąd I instancji podkreślił, że ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że negatywne oceny recenzentów nie mogą być zaprzeczane wyjaśnieniami kandydata do tytułu czy do stopnia; opinie recenzentów są podstawową częścią materiału dowodowego w postępowaniach habilitacyjnych. Postępowanie dowodowe przed RDN (a poprzednio - Centralną Komisją) ograniczone jest tylko do uzyskania opinii recenzentów. Bez wątpienia postępowanie przed Sądem, a wcześniej- przed RDN - nie stwarza kandydatowi możliwości toczenia dyskusji na ten temat, nie może on kwestionować wystawionych wobec jego dorobku naukowego recenzji, nawet jeśli jest przekonany o ich nietrafności. Odnosząc się do zarzutów w zakresie niewłaściwego doboru recenzenta w osobie prof. dr hab. E.Z. oraz niewłaściwego doboru członka składu komisji habilitacyjnej w osobie dr hab. M.A., WSA w Warszawie podniósł, że problem badawczy podjęty przez skarżącą ma charakter interdyscyplinarny (zakres warsztatu naukowego historyka, jak i bibliologa). Skarżąca jako główne osiągnięcie naukowe wskazała monografię Biblioteki [...]. Ponadto, publikowała w czasopiśmie naukowym z zakresu bibliologii i informatologii oraz prezentowała badania na seminariach naukowych organizowanych przez Instytut Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, iż recenzje autorstwa prof. dr hab. E.Z. oraz prof. dr hab. K.K. (historyk; w latach 1997-2003 dyrektor Centralnej Biblioteki [...]) i dr hab. M.S. (historyk) są wnikliwe, obszerne, opracowane rzetelnie i obiektywnie, treść recenzji i ich konkluzje są spójne. Wszystkie kończą się odmową poparcia wniosku o nadanie skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Odnosząc się do monografii Biblioteki [...], recenzenci zgodnie wskazali na jej istotne braki metodologiczne, także niedostatki dotyczące doboru, analizy i krytycznej oceny źródeł i opracowań oraz na to, że przedłożona monografia nie spełnia warunków "kompleksowej syntezy historycznej". Recenzenci prof. dr hab. E. Z. oraz prof. dr hab. K. K. wskazali ponadto na braki z zakresu wiedzy bibliologicznej, kładące się cieniem na poprawności i jakości zawartości monografii. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego złożenia przez dr hab. M. S. recenzji z dwoma konkluzjami: pozytywną i negatywną, WSA w Warszawie wskazał, że w zawartym w dokumentacji sprawy wyjaśnieniu dr hab. M. S. zamieszczony jest zapis, że recenzja zakończona konkluzją popierającą wniosek została złożona przez pomyłkę w formie drukowanej w dziekanacie, następnie wycofana w pierwszym możliwym terminie, tj. pierwszym dniu pracy dziekanatu po 28 maja 2020 r., jak również, że nie była ona rozesłana drogą elektroniczną do jednostek prowadzących postępowanie. W ocenie Sądu I instancji, zapis ten w sposób dostateczny wyjaśnił zaistniałą sytuację. Recenzent wskazał na pomyłkę w konkluzji, która jako taka nie została udostępniona jednostkom prowadzącym postępowanie. W zakresie podnoszonej przez skarżącą sprzeczności w recenzjach prof. K. K. oraz dr hab. M. S., WSA w Warszawie podniósł, że każdy z recenzentów ma prawo do własnych opinii i oceny dorobku naukowego. Inna ocena w zakresie jakiegoś etapu, fragmentu tego dorobku nie wyklucza jednolitej (negatywnej, jak w tej sprawie) oceny końcowej. W uzasadnieniu uchwały komisji habilitacyjnej oraz w uzasadnieniu uchwały Rady Naukowej zostało wskazane: 1. "Opinie o dorobku naukowym i aktywności naukowej dr B.K. sporządzone przez trzech Recenzentów mają jednoznacznie negatywne konkluzje. 2. W recenzjach i w dyskusji zgłoszono liczne uwagi krytyczne o charakterze metodologicznym i merytorycznym oraz między innymi podkreślono niedostatki w bazie źródłowej. W związku z tym nie można uznać monografii zatytułowanej "Biblioteki [...]" za pracę wnoszącą znaczny wkład w rozwój dyscypliny historia. 3. Dr B.K. posiada dorobek naukowy uzyskany po otrzymaniu stopnia doktora skoncentrowany przede wszystkim na problematyce Z. i losów jej ludności w czasie II wojny światowej. Istotnymi mankamentami jest brak prezentacji dorobku na łamach wiodących periodyków środowiska historyków w Polsce, a także niewystarczająca aktywność badawcza w wymiarze międzynarodowym. Pozytywnie należy odnotować Jej prace organizacyjne, umiejętność pozyskiwania funduszy i grantów, tudzież działalność jako popularyzatorki nauki". Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych: po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem członkowie komisji habilitacyjnej w głosowaniu jawnym podejmują uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. Komisja przyjęta tylko uchwałę zawierającą negatywną opinię w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Już pierwsze głosowanie wykazało, że opinia komisji habilitacyjnej jest negatywna, drugie to potwierdziło. Dlatego komisja habilitacyjna przedstawiła Radzie Naukowej uchwałę zawierającą opinię w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, co należy uznać za działanie zgodne z obowiązującymi przepisami. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zebrany adekwatnie do zadań organów, nałożonych na nie przez ustawodawcę w kontrolowanym postępowaniu. Organy nie mogły bowiem prowadzić postępowania szerzej, niż umożliwiają im to obowiązujące przepisy. Wydana w sprawie uchwała została podjęta przez organy kolegialne, w głosowaniu tajnym, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Jak trafnie zauważył organ II instancji, samo merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogła zostać wyrażona tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały. Prawidłowo też organ zaznaczył, że w postępowaniach, dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o stopniach naukowych, stosuje się tylko odpowiednio (a nie wprost) przepisy k.p.a. Skoro zatem ustawa o stopniach naukowych zawiera szczególną regulację, nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów k.p.a. Czynny udział skarżącej i możliwość wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w tym szczególnym postępowaniu, jakim jest postępowanie o nadanie stopnia naukowego, następuje poprzez udzielenie habilitantowi możliwości wniesienia odwołania, a następnie skargi do Sądu. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości kwestionowania i toczenia dyskusji na temat zasadności (lub bezzasadności) wniosków recenzji i uchwał organów kolegialnych. Rada przeprowadziła głosowanie zgodne z opinią komisji. Podstawą odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego było uznanie, że osiągnięcia naukowe przedstawione przez kandydatkę nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny historia. W postępowaniu wartość osiągnięcia naukowego została oceniona negatywnie. W obliczu negatywnej uchwały wobec wniosku skarżącej o nadanie stopnia doktora habilitowanego i decyzji RDN o utrzymaniu w mocy uchwały oraz braku wadliwości prowadzonego postępowania, zarzuty skargi okazały się całkowicie bezpodstawne. W dniu 4 grudnia 2022 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła skarżąca, zakażając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji RDN i poprzedzającej ją decyzji Rady Naukowej Instytutu Historii Uniwersytetu [...] lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. art. 151 P.p.s.a. (błędnie zastosowanego) i art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" (poprzez niezastosowanie) oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez niezbadanie w sposób należyty i wszechstronny materiału dowodowego zgromadzonego w toku całego postępowania i uznanie, iż w postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej o nadanie skarżącej stopnia tytułu naukowego zachowane zostały reguły postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, gdy w postępowaniu tym doszło do szeregu naruszeń opisanych poniżej w niniejszej skardze kasacyjnej; 2. art. 151 P.p.s.a. (błędnie zastosowanego) i art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" (poprzez niezastosowanie) oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu elementów wymaganych tym przepisem, tj. odniesienia się przez Sąd do stawianych w skardze zarzutów, brak wymaganych wywodów prawnych i poprzestanie w odniesieniu do znacznej części zarzutów na stwierdzeniu o aprobacie stanowiska organu; 3. art. 151 P.p.s.a. (błędnie zastosowanego) i art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" (poprzez niezastosowanie) pomimo, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, tj.: a) przepisów dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, w tym naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez nieuwzględnienie oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 kwietnia 2021 r. z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i błędne utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy; b) art. 107 § 1 pkt 8 oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz § 7 ust. 1 pkt 2 Statutu Rady Doskonałości Naukowej, albowiem wbrew tym przepisom zaskarżona decyzja Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 kwietnia 2021 r. została podpisana przez sekretarza RDN, a nie przez Przewodniczącego RDN, a zatem z naruszeniem wskazanych przepisów; c) art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą powołaniem recenzenta oraz członka komisji habilitacyjnej niespełniających kryteriów określonych w tym przepisie, tj.: recenzenta prof. dr hab. E.Z., specjalizującej się w zakresie nauk o komunikacji społecznej i mediach (poprzednio bibliologii i informatologii), wchodzących w zakres dziedziny nauk społecznych oraz niewłaściwy dobór członka do składu komisji habilitacyjnej - w osobie dr hab. M.A., prof. Uczelni - specjalizującej się w zakresie nauk o komunikacji społecznej i mediach (poprzednio bibliologii i informatologii), wchodzących w zakres dziedziny nauk społecznych, a tym samym reprezentujących odmienną, aniżeli skarżąca dziedzinę naukową przy braku tożsamej lub podobnej specjalizacji naukowej, w tym zainteresowań badawczych, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu winna prowadzić do wniosku, iż gwarancją obiektywnej oceny dorobku skarżącej pozostaje wybór recenzentów działających w ramach tożsamego lub możliwie zbliżonego do kandydata obszaru badawczego lub szczegółowej specjalizacji naukowej; d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i art. 33 ust. 1b ustawy o stopniach naukowych poprzez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego i rzetelnego rozpoznania zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie oceny poszczególnych dowodów oraz ich rozważenia na tle całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, skutkujące nieuprawnionym przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów, polegającym w szczególności na zaniechaniu przez Radę Doskonałości Naukowej dokonania analizy dorobku naukowego skarżącej, na zaniechaniu sumiennej i rzetelnej kontroli podniesionych w odwołaniu faktów i argumentów, bez merytorycznego odniesienia się przez Radę do zarzutów podniesionych w odwołaniu (w tym wobec treści recenzji), które były konkretne i sprawdzalne i nie stanowiły polemiki z poglądami recenzentów; e) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez uznanie, że w świetle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca nie spełnia wymogów do nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, podczas gdy prawidłowa analiza jej dorobku naukowego winna prowadzić do wniosku przeciwnego; f) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a w konsekwencji lakoniczność i ogólnikowość decyzji oraz nieustosunkowanie się do licznych zarzutów skarżącej, co uzasadnia wniosek, iż przeprowadzone postępowanie nie odpowiada prawu; g) art. 33 ust. 1b ustawy o stopniach naukowych, zgodnie z którym Centralna Komisja w swoich pracach kieruje się zasadą rzetelności, bezstronności i przejrzystości realizowanych działań oraz dążeniem do wyrównywania udziału kobiet i mężczyzn w jej pracach, poprzez: – poddawanie pod głosowanie przez Radę Naukową Instytutu Historii [...] tzw. uchwały negatywnej (o odmowie nadania stopnia), przez co sugerowana jest członkom organu negatywna treść decyzji, – nieuwzględnienie konkluzji wynikającej z opinii prof. dr hab. J.W. z dnia 31 grudnia 2020 r., zgodnie z którą Rada Naukowa Instytutu Historii [...] popełniła błąd formalny poddając pod głosowanie wyłącznie uchwałę o odmowie nadania stopnia i brak odniesienia się do tej konkluzji, – brak należytego odniesienia się do niewyjaśnionej kwestii sporządzenia przez recenzenta prof. M. S. 2-ch odmiennych recenzji, a następnie wycofania recenzji pozytywnej. 4. art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą powołaniem recenzenta oraz członka komisji habilitacyjnej niespełniających kryteriów określonych w tym przepisie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Usprawiedliwionych podstaw nie miał zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. Po pierwsze, naruszenie przepisów dotyczących sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a. nie mają samodzielnego charakteru, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do możliwego rozstrzygnięcia sprawy w przypadku oddalenia skargi lub w razie jej uwzględnienia. O naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny tych regulacji można mówić tylko wtedy, gdy zasadne są zarzuty naruszenia norm materialnych lub innych przepisów proceduralnych stanowiących podstawę prawną orzeczenia i mających wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 471/07, z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt 1907/18). Po drugie, art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić podstawę skutecznego zarzutu, tylko gdyby sąd administracyjny - co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie - przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 579/19 i powołane w nim orzecznictwo). Wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie nie budzi wątpliwości, że Sąd I instancji wydał orzeczenie na podstawie akt sprawy. Z podobnych przyczyn nie można uznać za usprawiedliwiony drugi zarzut skargi kasacyjnej. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z postanowieniami art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie winno nadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie pominął argumentacji skarżącej, a jedynie na stronach 11-15 zaskarżonego orzeczenia - ich nie podzielił. W kontrolowanej sprawie nie doszło do niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W trzecim zarzucie skargi kasacyjnej skarżąca stawia WSA w Warszawie szereg zarzutów związanych, jej zdaniem, z niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji szeregu błędów w zaskarżonej decyzji RDN. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nie dostrzegł, że w sprawie naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, ponieważ nie uwzględnił oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji RDN z dnia 26 kwietnia 2021 r. z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i błędnie utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Należy jednak wskazać, że zarówno w treści samego zarzutu, jak i uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 6), skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie wskazała na czym miałaby polegać owa sprzeczność pomiędzy zebranym materiałem dowodowym, a treścią zaskarżonej decyzji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać woli czy też intencji składającego skargę kasacyjną i domyślać się, w czym skarżący dopatruje się naruszenia prawa. W sytuacji zatem, gdy taki zarzut jest nieuzasadniony należy uznać go za bezpodstawny. Skarżąca kasacyjnie podniosła również, że doszło do obrazy art. 107 § 1 pkt 8 oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. i § 7 ust. 1 pkt 2 Statutu RDN, ponieważ zaskarżoną decyzję podpisał sekretarz RDN, a nie jej Przewodniczący. Wskazać jednak należy, że problematykę podpisywania decyzji w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o stopniach naukowych, reguluje art. 189 ust. 1b Przepisów wprowadzających, wedle którego "Uchwały podjęte w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a, podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów". Natomiast wobec zniesienia na podstawie art. 189 ust. 4 Przepisów wprowadzających z dniem 31 grudnia 2020 r. Centralnej Komisji i przejęcia jej uprawnień, na podstawie art. 179 ust. 10 Przepisów wprowadzających, także do postępowań wszczętych przed tym organem – przez RDN, uznać należy, że w sprawie miał zastosowanie art. 189 ust. 1b Przepisów wprowadzających. Tak więc decyzję RDN utrzymująca w mocy uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego miał prawo podpisać również sekretarz RDN. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, w sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych poprzez powołanie jednego recenzenta i członka komisji habilitacyjnej reprezentujących odmienną aniżeli sama reprezentuje dziedzinę naukową - co nie gwarantowało obiektywnej oceny jej dorobku naukowego. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych, członkiem komisji habilitacyjnej może być osoba posiadająca tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej. Pod pojęciem pokrewnych dyscyplin naukowych należy rozumieć dyscypliny naukowe należące do tego samego obszaru wiedzy (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1497/16). Tak więc wskazać należy, że nie jest koniecznym, aby członkowie komisji habilitacyjnej pochodzili tylko z danej dyscypliny, ale również mogą oni wywodzić się z dyscyplin pokrewnych, a więc takich, które mają wspólne metody badawcze lub prowadzą podobne badania. W tym zakresie wybór członków komisji habilitacyjnej z dyscypliny bibliologii i informatologii mieścił się w zakresie ustalonym przez art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych. Ta dziedzina nauki ma bowiem charakter interdyscyplinarny, bada wpływ książki na społeczeństwo zarówno w jej aspekcie historycznym i współczesnym. Nadto są dyscyplinami tej samej dziedziny wiedzy – nauk humanistycznych. Skoro zatem praca habilitacyjna dotyczy funkcjonowania bibliotek, a skarżąca kasacyjnie publikowała prace naukowe także w periodykach z zakresu bibliologii i informatologii - nie można uznać dobru dwóch członków komisji habilitacyjnej wywodzących się z dyscypliny bibliologii i informatologii – jako nieuzasadnionego. Tym samym nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. - art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych poprzez błędną jego wykładnię, skutkującą powołaniem recenzenta oraz członka komisji habilitacyjnej niespełniających kryteriów określonych w tym przepisie, bowiem, jak to podniesiono wcześniej, powołanie dwóch członków komisji habilitacyjnej reprezentujących dyscyplinę bibliologia i informatologia – było zasadne. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i art. 33 ust. 1b ustawy o stopniach naukowych wskazać należy, że skarżąca kasacyjnie w istocie chce, aby sąd administracyjny dokonał oceny jej dorobku naukowego poprzez weryfikację stanowisk profesjonalistów – członków komisji habilitacyjnej zawartych w sporządzonych recenzjach i opiniach. Jednak w tym zakresie należy wskazać, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność, która wyznacza ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji organu, jak również oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie tytułu naukowego oraz jej osiągnięć naukowych. W konsekwencji sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu habilitacyjnym nie doszło do naruszenia norm postępowania, wynikających z przepisów ustawy i statutu organu, a także przepisów k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 212/08 i z 30 września 2020 r., sygn. akt I OSK 496/20). Tak więc i te zarzuty okazały się nieuprawnione. Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 33 ust. 1b ustawy o stopniach naukowych. W tym zakresie wobec jednoznacznego i jednomyślnego stanowiska komisji habilitacyjnej, która w dniu 30 czerwca 2020 r. w głosowaniu podjęła uchwałę zawierającą negatywną opinię w przedmiocie nadania skarżącej kasacyjnie stopnia naukowego doktora habilitowanego, nie można przyjąć, że poddanie pod głosowanie Rady Naukowej Instytutu Historii [...] najpierw uchwały zawierającej pozytywne rozstrzygnięcie dla habilitantki, a dopiero potem uchwały o odmowie nadania stopnia skończyłoby się innym rezultatem, na co zwróciła także uwagę w swojej opinii prof. dr hab. J.W. podnosząc na s. 7 opinii, iż to może być tylko ewentualne naruszenie przepisów postępowania. Nie wydaje się zatem, aby takie uchybienie wobec trzech jednoznacznie negatywnych recenzji – miało wpływ na wynik głosowania Rady Naukowej IH [...] w sprawie nadania skarżącej kasacyjnie stopnia doktora habilitowanego. Z kolei odnosząc się do braku należytego odniesienia się w zaskarżonej decyzji do problemu wycofania pozytywnej recenzji, a następnie sporządzenia recenzji negatywnej - wskazać należy, że po pierwsze, zarówno organ (s. 10 uzasadnienia decyzji), jak i WSA w Warszawie (s. 13 uzasadnienia wyroku) obszernie odnieśli się do tego problemu. Po drugie, ustawa o stopniach naukowych nie wprowadzała swego rodzaju prekluzji w złożeniu recenzji, w tym znaczeniu, że błędnie złożonej recenzji przed posiedzeniem komisji habilitacyjnej nie można wycofać i złożyć nowej. Niedopuszczalnym jest natomiast składanie nowej recenzji w trakcie posiedzenia komisji, bezpośrednio przed nim lub po nim, ponieważ oczywistym jest, że członkowie komisji w takiej sytuacji nie mogliby się z nią zapoznać i na jej podstawie rzetelnie podjąć stosowaną uchwałę. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 9 stycznia 2023
- Symbol z opisem
- 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
- Skarżony organ
- Rada Doskonałości Naukowej
- Sędziowie
- Hanna Knysiak - Sudyka Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/ Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 184 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny