III OSK 431/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 693/25 oddalającego skargę [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB.401.6.2025.kk w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 29 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 693/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 24 stycznia 2025 r. nr DKO-WPUB.401.6.2025.kk w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Od powyższego orzeczenia Spółka złożyła skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten na zasadzie art. 193 p.p.s.a., znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wstrzymania przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie natomiast do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w okolicznościach przedstawionych przez wnioskodawcę i zobrazowanych za pomocą dowodów, znajdującymi się w aktach sprawy (postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 456/12, z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2137/14, z 29 października 2019 r., sygn. akt I GZ 358/19). Tak więc pozostawiona sądowi administracyjnemu możliwość uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu determinowana jest oceną konkretnych okoliczności, jakie występują po stronie wnioskodawcy, a które zostały przez niego wyartykułowane i należycie udokumentowane, a także od tego, czy okoliczności te (potwierdzone dowodami) mieścić się będą w granicach zaznaczonych powyżej przesłanek, w postaci "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" jako następstw wykonania aktu. Pojęcie "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają uzasadnienia w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. m.in. postanowienia NSA: z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21, z 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (tak m.in. postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21). Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że uiszczenie określonej kwoty pieniężnej spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Złożony w niniejszej sprawie wniosek nie pozwalał na tego rodzaju ocenę, bowiem w jego uzasadnieniu Spółka wskazała, że nałożona administracyjna kara pieniężna ma charakter wyjątkowo dolegliwy i w jej ocenie stanowiłoby znaczne obciążenie dla jej majątku i w skrajnym przypadku mogłoby nawet prowadzić do zakończenia działalności Spółki. Analiza sprawy w tym zakresie wymaga jednak wyjaśnienia sytuacji finansowej strony, w tym dołączenia do wniosku dokumentów świadczących o jej kondycji finansowej, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono. Brak szczegółowego uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi dowodami, uniemożliwiał zatem jego merytoryczną ocenę. Jednocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest często naturalną konsekwencją wykonania decyzji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami kwestionowanej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.