III OSK 4229/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 582/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji dotyczącej pozwolenia zintegrowanego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 582/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] (skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji dotyczącej pozwolenia zintegrowanego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca w skardze kasacyjnej zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a): 1. art. 151 p.p.s.a. w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę (oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z zw. z art. 135 p.p.s.a. w ten sposób, że tym samym WSA w Olsztynie nie uchylił zakwestionowanych postanowień) pomimo naruszenia przez SKO w [...] oraz Starostę [...] art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2020 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowień o sprostowaniach, będących w istocie rzeczy merytorycznymi zmianami decyzji, pod pozorem rzekomego poprawienia oczywistych pomyłek pisarskich; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całkowicie zignorował zarzut postawiony w skardze, że w prawomocnym wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. (II SA/Ol 1126/19), który dotyczył również sprostowania decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] udzielającej pozwolenia zintegrowanego na rzecz E. sp. z o.o. w [...], ten sam Sąd explicite wskazał, że zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje" wykracza poza zakres art. 113 § 1 k.p.a., wybiórczo odwołując się do motywów rozstrzygnięcia wyroku w sprawie 11 lutego 2020 r. (II SA/Ol 1126/191) tylko w zakresie przedwczesności trybu rektyfikacji decyzji; 3. art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z dnia 11 lutego 2020 roku (II SA/Ol 1126/19), który dotyczył również sprostowania decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] udzielającej pozwolenia zintegrowanego na rzecz E. sp. z o.o. w [...], explicite wskazał, że zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje" wykracza poza zakres art. 113 § 1 k.p.a., a obecnie usuniecie podziału kolumny 4 w wierszach LP 2.1. i LP 2.3. w tabeli nr 2 w pkt II.1.3. na s. 9, 10. pozwolenia zintegrowanego spowoduje, że wielkość przypisana żywicom (46 000 Mg s.m./rok) - wiersz 2.1. - będzie się odnosiła do klejów, a wiec będzie miała taki sam skutek, jak zastępowanie słowa "żywice" słowem "kleje". W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., znak [...] lub poprzez uchylenie w całości postanowienia SKO oraz postanowienia Starosty, ewentualnie wnoszę o uchylenie przedmiotowego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przepisanych. Ponadto oświadczyła, iż zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w Starosta łącznie już trzykrotnie prostuje treść decyzji dokonując w niej zmian merytorycznych. Wskazano, że wynikiem aktualnych zmian będzie to, że wielkość przypisana żywicom będzie odnosiła się również do klejów, co jest niedopuszczalne. Podniesiono także, iż kwestia braku określenia wielkości zużycia klejów jest przedmiotem skargi na wydanie pozwolenia zintegrowanego z [...] kwietnia 2020 r. Skarżąca kasacyjnie zwróciła również uwagę, iż nie można określić w ten sposób zużycia klejów, które maja różny skład, bowiem ma to znaczenie chociażby z punktu widzenia zaliczania zakładu do zakładów stwarzających lub nie ryzyko poważnej awarii. Dalej wskazała, iż skoro w innych częściach tabeli pojawiają się zarówno pojęcia "żywicy UF", jak i "kleju UF" to należy zakładać, że nie są to pojęcia wymienne. Jednocześnie zwróciła uwagę, iż sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a jego uzasadnieniem. Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej wskazała, iż pomimo jednoznacznych wskazań w wyroku o sygn. II SA/Ol 1126/19, którego istota rozstrzygnięcia jest relewantna dla niniejszej sprawy, organy ponownie podążyły drogą, które już została zakwestionowana przez sąd administracyjny, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do tego argumentu skargi. Skarżąca kasacyjnie podniosła także, że Sąd I instancji był związany oceną prawną dokonaną w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 1126/19, w którym to WSA w Olsztynie wskazał, iż zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje" wykracza poza zakres art. 113 § 1 k.p.a., bowiem prowadzi do merytorycznej zmiany treści decyzji. Dodatkowo wskazała, iż w najnowszym orzecznictwie sądów cywilnych, które mutatis mutandis można przenieść na grunt spraw sądowoadminstracyjych przyjmuje się, że związanie prawomocnym wyrokiem oznacza, iż sąd obowiązany jest uznać, że kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku, nawet jeżeli argumentacja prawna, na której opiera się to rozstrzygnięcie jest nietrafna. W późniejszej sprawie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. W piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. SKO wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pismem z [...] czerwca 2021 r. E. sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącej kasacyjnie sprostowanie decyzji w istocie było zmianą merytoryczną jej treści. Powyższe stanowisko nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na czym polegało sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. Istota tego sprostowania polegała na usunięciu linii dzielących kolumnę 4 w wierszach LP 2.1. i LP 2.3. w tabeli nr 2, w punktach II.1.3. Zmiana odnosiła się więc do podziału graficznego kolumn, to jest wyeliminowania linii poziomych. O ile można zgodzić się z twierdzeniem, że taka zmiana szaty graficznej kolumny może wpływać na jej treść, o tyle w tym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca. Odnosząc się do usunięcia linii dzielącej kolumnę 4 w wierszu LP 2.1. tabeli nr 2 należy zwrócić uwagę na okoliczność podniesioną przez Sąd I instancji. W pkt II.1.3 tabeli nr 2 pkt 2 decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., przed sprostowaniem, zawarto wpis "Kleje lub dodatki do produkcji surowej płyty w tym:" Podpunkt 2.1. wymienia dalej "Żywice o niskiej zawartości wolnego formaldehydu Ponadto jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny treść punktu 2, który mówi o klejach i używając słowa "w tym" następnie w pkt 2.1 wskazuje na żywice i kleje świadczy o tym, że mamy do czynienia ze sprostowaniem omyłki pisarskiej. Zgodnie z treścią tej decyzji (przed sprostowaniem) kleje były pojęciem szerszym mieszczącym w sobie pojęcie żywice. Ponadto, jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, pojęcia te były używane zamiennie, na co wskazują dokumenty w sprawie, w tym wersja ujednoliconego wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Powyższe przesądza o niezasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie zignorował zarzut skargi dotyczący treści prawomocnego wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. dotyczący sprostowania decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., w którym to wyroku Sąd wskazał, że zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje" wykracza poza zakres 113 § 1 k.p.a. Sąd I instancji odniósł się do powyższego zarzutu i wyjaśnił przyczyny, dla których wyrok z dnia 11 lutego 2020 r. nie ma wiążącego charakteru w sprawie. Okoliczność, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z tym stanowiskiem, nie może być kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., albowiem fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadzają się z dokonaną przez Sąd oceną, nie oznacza, że doszło do wadliwego sporządzenia uzasadnienia. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy sąd I instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Nie może natomiast służyć kwestionowaniu zajętego przez sąd stanowiska. Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W ocenie skarżącej kasacyjnie charakter takiego związania należy przypisać wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 lutego 2020 r. wydanemu w sprawie II SA/Ol 1126/19. Wyrokiem tym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymujące w punkt 1, 3, 4 postanowienie Starosty [...] dotyczące sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz uchylające pkt 2 zaskarżonego postanowienia i odmawiające sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na zastąpieniu słów "żywice" słowem "kleje". Jak zasadnie zauważył to Sąd I instancji, przyczyną uchylenia tych postanowień wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., była okoliczność wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W takich okolicznościach Sąd uznał, że zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowią czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji tej decyzji. Faktem jest, Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. stwierdził, że nie może zostać uznane za oczywistą omyłką zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje". Jednakże dalej Sąd ten stwierdził, że "Jest to bowiem element ustaleń faktycznych, które mogą zostać sprostowane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wydanej po rozpatrzeniu wniesionych odwołań". Po pierwsze więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku, tym nie wykluczył, że takie sprostowanie może nastąpić, ale uznał, że właściwy będzie w tym zakresie organ odwoławczy. Po drugie zaś zauważyć należy, że wyrok ten został wydany w innych okolicznościach faktycznych i co prawda dotyczył także postanowienia wydanego w trybie art. 113 § 1 k.p.a. odnoszącego się do decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r., jednakże postanowienie to miało inną treść. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W związku z powyższymi argumentami nie można wywodzić, że w sprawie został naruszony art. 113 § 1 k.p.a. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddolna w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania na rzecz organu, ponieważ pismo procesowe organu zawierające wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zostało wniesione po upływie czternastodniowego terminu, o którym stanowi 179 p.p.s.a