III OSK 360/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 2/25, odrzucającego skargę M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 2/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga jest na obecnym etapie postępowania przedwczesna i jako taka podlega odrzuceniu. Sąd I instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajdują się dwa pokwitowania odbioru zaskarżonej decyzji. Na pokwitowaniu z karty 45, w miejscu na datę i podpis odbierającego, widnieje pieczęć "Komisariat [...] w [...], wpłynęło dnia 2024-10-14", a pod nią nieczytelny podpis funkcjonariusza. Zatem dopiero pokwitowanie z karty 46 akt administracyjnych uznać można za pokwitowanie doręczenia decyzji skarżącej, zawiera ono bowiem jej podpis i wpisaną przez nią datę odbioru. Wynika z niego, że decyzja KWP została jej doręczona 6 grudnia 2024 r., skarga zaś została nadana 2 grudnia 2024 r. (k. 6 akt sądowych), a do organu wpłynęła 4 grudnia 2024 r. (k. 2 akt sądowych). WSA w Białymstoku za bezsporne uznał zatem, że przedmiotowa skarga została nadana 2 grudnia 2024 r., a do organu wpłynęła 4 grudnia 2024 r., a zatem przed otrzymaniem decyzji, która została skarżącej doręczona dopiero 6 grudnia 2024 r. To oznacza, że w dacie wniesienia skargi "nie otworzył" się jeszcze termin na wywiedzenie skargi do sądu administracyjnego. Ustawowy 30-dniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg dopiero 6 grudnia 2024 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia (błędnie oznaczoną jako "zażalenie") wniosła skarżąca, reprezentowana przez adwokata. Zaskarżyła postanowienie w całości. Wniosła o jego uchylenie w całości i przyjęcie skargi do rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. wobec przyjęcia, iż skarga wniesiona na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. jest niedopuszczalna, albowiem została wniesiona przedwcześnie, a to wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, iż powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 6 grudnia 2024 r., pomimo iż M. M. faktycznie otrzymała decyzję w dniu 31 października 2024 r., zaś podpis widniejący na zwrotce (k. 46) został zamieszczony w późniejszym terminie z inicjatywy pracownika Wydziału Zaopatrzenia, Inwestycji i Remontów KWP w Białymstoku, który w dniu 6 grudnia 2024 r, przywiózł M. M. samą zwrotkę do podpisania, bez odpisu decyzji, co nie może być uznane za skuteczne doręczenie decyzji, od którego należy liczyć bieg terminu do wniesienia skargi. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z: 1. oświadczenia M. M. z dnia 17 stycznia 2025 r. opisującego sposób doręczenie jej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. oraz okoliczności podpisania zwrotki z datą 6 grudnia 2024 r., 2. zdjęcia potwierdzenia odebrania decyzji przez M.M. w Dzienniku Korespondencji [...] w Białymstoku w dniu 31 października 2024 r. Według treści ww. oświadczenia skarżąca, w dniu 31 października 2024 r., po jej powrocie z urlopu, w sekretariacie Wydziału [...] Komisariatu Policji [...] w Białystoku otrzymała od jednej z sekretarek dokument w postaci decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. Decyzja została jej wręczona do ręki. Jej odbiór pokwitowała w dzienniku korespondencji prowadzonym przez sekretariat z datą jej otrzymania, tj. 31 października 2024 r. Do decyzji nie było załączonego innego dokumentu pokwitowania ani zwrotki. Z kolei w listopadzie 2024 r. skarżąca miała otrzymać telefon z KWP w Białymstoku, że pokwitowanie odbioru kierowanej do niej decyzji podpisał dyżurny z datą 14 października 2024 r., czego nie mógł zrobić i że w związku z tym otrzyma nowe pokwitowanie do podpisu. Skarżąca, według ww. oświadczenia, odpowiedziała, że otrzymała decyzję bez pokwitowania i nikt w sekretariacie jej takiego pokwitowania nie dał do podpisania, ponieważ takiego dokumentu nie było dołączonego do decyzji. Natomiast w grudniu 2024 r otrzymała kolejny telefon, że "ktoś z KWP w Białymstoku" przyjedzie na komisariat, w którym skarżąca pełniła służbę, z pokwitowaniem, w celu jego podpisania. W dniu 6 grudnia 2024 r. w czasie służby skarżącej dyżurny przedstawił skarżącej druk zatytułowany "pokwitowanie". Dyżurny poinformował skarżącą, że druk ten otrzymał z KWP w Białymstoku. Skarżąca podpisała dokument wpisując na nim datę 6 grudnia 2024 r., ponieważ podpis na pokwitowaniu został złożony przez skarżącą dokładnie w tym dniu. Skarżąca podkreśliła, że w dniu 6 grudnia 2024 r., czyli w dacie widniejącej na pokwitowaniu podpisanym w obecności dyżurnego, nie otrzymała decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r. Decyzję tę otrzymała tylko raz - w dniu 31 października 2024 r. W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2025 r. Komendant Wojewódzki Policji w Białymstoku, reprezentowany przez radcę prawnego, poinformował, że zgodnie z posiadaną wiedzą, pracownicy komórki merytorycznej Wydziału Zaopatrzenia Inwestycji i Remontów Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku telefonicznie rozmawiali ze skarżącą i informowali ją, przed jej pokwitowaniem odbioru decyzji z datą 6 grudnia 2024 r., że pokwitowanie odbioru decyzji powinno być z datą, gdy faktycznie odebrała tą decyzję. Nie mieli oni też wiedzy, że skarżąca wcześniej pokwitowała odbiór decyzji w dzienniku korespondencyjnym Komisariatu Policji [...] w Białymstoku, mieli tylko informację, że pokwitowanie zostało przekazane, ale z niewiadomych przyczyn nie dotarło do ww. Wydziału. Organ podkreślił, że skarżąca znała przyjęte procedury dotyczące kwitowania odbioru korespondencji, kwitując choćby wcześniej odbiór zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ załączył do ww. pisma, celem dołączenia do akt postępowania, kopię wyciągu z dziennika korespondencyjnego Komisariatu Policji [...] w Białymstoku o treści tożsamej z kopią tego dziennika załączoną do skargi kasacyjnej. Pod pozycją 20178 figuruje korespondencja opisana jako "decyzja dla M.M." z dwiema datami w odrębnych rubrykach "15-10-2024" i "14-10-2024", oznaczeniem "C.2213.133.2024.MO" oraz odręcznie wpisaną datą odbioru 31.10.2024 i dwukrotnym, własnoręcznym podpisem "M.". Z kolei wskazany w dzienniku nr jest numerem kancelaryjnym zaskarżonej decyzji umieszczonym pod pieczęcią nagłówkową na pierwszej stronie decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarga została odrzucona z innych przyczyn – jako przedwcześnie wniesiona – w oparciu o błędne ustalenie daty skutecznego odbioru zaskarżonej decyzji przez skarżącą. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest znana instytucja kolejnych doręczeń decyzji administracyjnej tym samym podmiotom, co oznacza, że taka praktyka organu administracyjnego jest błędna, a tym samym nie może wywoływać skutków prawnych doręczenia, o jakich mowa w art. 39-48 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2018 r. sygn.. akt II OSK 2647/16, Legalis nr 1847445). Przede wszystkim zaś trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 46 § 1 k.p.a., odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Potwierdzenie doręczenia łączy się nierozerwalnie z wydaniem adresatowi pisma, którego odbiór potwierdza. W innym przypadku nie można w ogóle mówić o potwierdzeniu doręczenia, skoro pisma adresatowi nie wydano lub wydano je w innym terminie. Niedopuszczalne jest zatem sugerowanie adresatowi pisma daty jego doręczenia ze wskazaniem innej daty niż data faktycznego pierwszego odbioru pisma (w tym decyzji administracyjnej), w ten sposób, że już bez fizycznego wydania pisma jego adresat wskazuje następczo na potwierdzeniu inną datę, np. datę przekazania mu do podpisu (potwierdzenia) pokwitowania odbioru pisma. W stanie faktycznym sprawy za datę doręczenia decyzji, z powyżej wskazanych powodów, należało uznać datę 31 października 2024 r. To wtedy skarżąca odebrała egzemplarz decyzji, wpisując do dziennika korespondencji tę datę i potwierdzając tę okoliczność własnoręcznym podpisem. Było to doręczenie dokonane drogą służbową w miejscu służby (pracy) skarżącej. Drugie doręczenie nie mogło zastąpić pierwszego, skoro sprowadzało się tylko do wpisania innej daty (6 grudnia 2024 r.) na "pokwitowaniu" i to bez rzeczywistego, fizycznego doręczenia decyzji. Ustawodawca w art. 39 k.p.a. wprowadził zasadę oficjalności doręczeń, która wyraża się w tym, że strony i inni uczestnicy postępowania ani nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie, ponieważ organ z urzędu dokonuje doręczeń, gdyż jest to jego ustawowy obowiązek określony w komentowanym artykule. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 19, Warszawa 2024, komentarz do art. 39 k.p.a.). Organ powinien też prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i dotyczy to także czynności doręczeń. Nie może zatem nakłaniać strony do potwierdzania innych dat doręczeń pism niż te, w których nastąpiło skuteczne doręczenie i wydanie ich stronom, czy też sugerować stronie potwierdzanie odbioru decyzji bez jednoczesnego jej wydania do rąk adresata. Z okoliczności sprawy wynika, że zasady te zostały naruszone, a wskutek działań organu powstałe w tym zakresie wątpliwości doprowadziły do odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Miało to bezpośredni wpływ na prawo skarżącej do sądu, zważywszy że wywołane przez organ wątpliwości co do daty doręczenia dotyczyły zaskarżalnego do sądu administracyjnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). W tej sytuacji należało uznać, że skarga nie była przedwczesna, lecz była wniesiona w terminie (art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.