Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 3447/23

Wyrok NSA z 25 sierpnia 2026 r., III OSK 3447/23

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
25 sierpnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 48/23 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 31 października 2022 r. nr DS.523.2081.2022.ZS.MR. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 48/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W.na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 31 października 2022 r. nr DS.523.2081.2022.ZS.MR. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie obowiązujący tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. Wyrok wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 31 października 2022 r. nr DS.523.2081.2022.ZS.MR. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO", "organ"), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781; dalej: "u.o.d.o."), a także art. 5 ust. 1 lit. a) w związku z art. 6 ust. 1 oraz art. 58 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., str. 1; Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018 r., str. 2; Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021 r., str. 35; dalej: "RODO"), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą (wnioskiem) R. K. (dalej: "uczestnik postępowania") na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka"), polegające na ich udostępnieniu (w indywidulanym liście podwyżkowym) na rzecz osób nieuprawnionych, w pkt 1 udzielił spółce upomnienia za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i lit. d) oraz art. 6 ust. 1 RODO, polegające na udostępnieniu danych osobowych uczestnika postępowania zawartych w indywidulanym liście podwyżkowym osobie nieuprawnionej; w pkt 2 udzielił upomnienia za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i lit. d) w związku z art. 16 RODO, polegające na nierzetelnym przetwarzaniu danych osobowych uczestnika postępowania, w tym przetwarzaniu jego nieaktualnych danych osobowych dotyczących adresu do korespondencji. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podał, że w skardze do PUODO uczestnik postępowania poinformował, iż spółka wysłała korespondencję zawierającą list podwyżkowy na niewłaściwy adres pocztowy, mimo poinformowania jej o innym adresie do doręczeń, przez co korespondencja dostała się w ręce osób trzecich. Po analizie zebranego materiału dowodowego, PUODO stwierdził, że skarżąca przetwarzała dane osobowe uczestnika postępowania nierzetelnie, tj. do jego danych osobowych był przyporządkowany nieprawidłowy - bo nieaktualny - adres, na który, mimo poinformowania spółki przez uczestnika postępowania o nowym adresie, została wysłana przesyłka zawierająca list z informacją o podwyżce. Kierując korespondencję na niewłaściwy adres, skarżąca udostępniła tym samym dane uczestnika postępowania. Ponadto spółka, mając informacje o zmianie adresu, nie tylko nie ułatwiła uczestnikowi postępowania, w oparciu o art. 12 ust. 2 RODO, możliwości skorzystania z prawa do sprostowania danych, o którym mowa w art. 16 RODO, ale pozbawiła go w sposób świadomy realizacji tego uprawnienia. Jednocześnie skarżąca nie wyjaśniła w toku postępowania na czym miałyby polegać przeszkody w aktualizacji danych i wycofania zleconej wysyłki (zawierającej dane osobowe uczestnika postępowania), jak również z materiału dowodowego nie wynikało, żeby spółka podjęła taką próbę po otrzymaniu żądania uczestnika postępowania, czym naruszyła obowiązek powiadomienia o sprostowaniu danych, przewidziany w art. 19 RODO. Uniemożliwiając uczestnikowi postępowania skorzystanie z jego prawa do sprostowania danych osobowych, spółka nie mogła zasłaniać się treścią obowiązujących u niej procedur wewnętrznych. Procedury te nie mogły być sprzeczne z przepisami RODO, w tym dyspozycją normy prawnej określonej w art. 16 RODO zobowiązującym administratora (tu: skarżącą) do niezwłocznego sprostowania danych osobowych podmiotu danych i podjęcia wszelkich możliwych działań zmierzających do zapewnienia wykonania tego prawa. Wbrew powyższemu, spółka ograniczyła się do zanegowania uwzględnienia żądania uczestnika postępowania, wskazując, że jego dane osobowe zostały już przekazane podmiotowi trzeciemu. Zdaniem PUODO, działania skarżącej, wykazane w postępowaniu, stanowiły naruszenie prawa do ochrony danych osobowych uczestnika postępowania i jednoznacznie wskazywały na brak zachowania należytej ostrożności przy przetwarzaniu jego danych osobowych. Niezachowanie ostrożności i odpowiednich środków organizacyjno-technicznych skutkowało udostępnieniem danych osobowych uczestnika postępowania, zawartych w przedmiotowym piśmie, na rzecz osób nieuprawnionych. Dlatego organ stwierdził, że doszło do udostępnienia danych osobowych zawartych w indywidualnym liście informującym o podwyżce, co stanowiło naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, w szczególności art. 5 ust. 1 lit. a) i lit. d) oraz art. 6 ust. 1 RODO. Organ, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 58 ust. 2 lit. b) RODO, uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy właściwe było zastosowanie wobec spółki upomnienia za stwierdzone naruszenia, tak za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i lit. d) oraz art. 6 ust. 1 RODO, tj. udostępnienie danych osobowych osobie nieuprawnionej, jak i za naruszenie prawa uczestnika postępowania do sprostowania danych osobowych, o którym mowa w art. 16 RODO. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję PUODO spółka wniosła o uchylenie tejże decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. WSA w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił, że to nie stan faktyczny sprawy był przedmiotem sporu między stronami, ale ocena prawna poczynionych ustaleń faktycznych. Sąd I instancji podzielił stanowisko PUODO, że skarżąca zlekceważyła wyraźną prośbę uczestnika postępowania, kierując pracowniczą korespondencję o podwyżce na jego nieaktualny adres. Nie zachowała przy tym należytej ostrożności, powołując się na obowiązującą u niej procedurę aktualizacji danych osobowych. Sąd zauważył również, że w dniu dokonania wysyłki listu podwyżkowego, tj. 10 marca 2022 r., przesyłki listowe rejestrowane, które nie wymagały zwrotnego potwierdzenia odbioru, doręczano do skrzynki pocztowej w związku ze stosowaniem wówczas przez operatora pocztowego, ze względu na stan epidemii COVID-19, art. 37 ust. 4a ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.). Wedle tego przepisu, w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną mogła być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, bez konieczności składania wniosku, o którym mowa w ust. 4. Nie dotyczyło to przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez: 1) Sądy i Trybunały, 2) prokuraturę i inne organy ścigania; 3) komornika sądowego. Zdaniem Sądu I instancji, decydując się z kolei na drogę korespondencji pocztowej w formie rejestrowanej przesyłki bez zwrotnego potwierdzenia odbioru, skarżąca musiała się liczyć z możliwością jej zaginięcia lub dostania się w ręce osoby nieuprawnionej. W dalszej części uzasadnienia Sąd, powołując orzeczenia Sądu Najwyższego, wskazał na domniemania faktyczne skutecznego doręczenia wywiedzione z dowodu nadania przesyłki rejestrowanej. Przechodząc do kontroli prawidłowości oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych jednoznacznie wynikało, że korespondencja skierowana do uczestnika postępowania została wysłana na jego nieaktualny adres zamieszkania, a jednocześnie skarżąca nie dysponowała zwrotem tej korespondencji. Uczestnik postępowania skutecznie obalił domniemanie faktyczne, tj. doręczenia mu listu o podwyżce, wskazując na niewłaściwy adres i brak możliwości zapoznania się z jego treścią. W tych okolicznościach zasadne było uznanie przez PUODO, iż doszło do udostępnienia danych zawartych w ww. liście osobom nieuprawnionym. Jednocześnie WSA w Warszawie za niezasadne uznał stanowisko spółki dotyczące osoby, która mogła odebrać przedmiotową korespondencję ani tym bardziej, uwag spółki, że żona uczestnika, jako ewentualny odbiorca przesyłki postępowania, orientowała się w jego sytuacji zawodowej. Za chybiony Sąd uznał także przytoczony przez skarżącą argument, wedle którego uczestnik postępowania nie złożył zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z art. 267 k.k. w związku z zapoznaniem się z treścią korespondencji przez osobę nieuprawnioną. Sąd odmówił również trafności stanowiska spółki, zgodnie z którym wycofanie listu z wysyłki było technicznie możliwe. Przeciwnie – uznał, że wyjaśnienia skarżącej w tym zakresie prowadzą do odmiennej konkluzji - otóż czynność taką można było przeprowadzić, lecz jej realizacja wymagała czasu i poniesienia dodatkowych kosztów, i to z tych przyczyn spółka jej nie podjęła. Według WSA w Warszawie, prawidłowo również organ ocenił, jako pozbawioną podstaw prawnych, wewnętrzną procedurą aktualizowania danych osobowych przez pracowników, stwierdzając naruszenie art. 16 RODO. W tym zakresie Sąd I instancji wyjaśnił, że uprawnienie do żądania sprostowania nieprawidłowych danych jest jednym z uprawnień składających się na prawo do ochrony danych osobowych i stanowi przejaw realizacji zasady prawidłowości (merytorycznej poprawności) danych, określonej w art. 5 ust. 1 lit. d) RODO, zgodnie z którą dane osobowe powinny być prawidłowe i w razie potrzeby uaktualniane; należy podjąć wszelkie rozsądne działania, aby dane osobowe, które są nieprawidłowe w świetle celów ich przetwarzania, zostały niezwłocznie usunięte lub sprostowane. Natomiast skarżąca, wbrew przepisom RODO, zamiast ułatwiać – utrudniała pracownikom (w tym uczestnikowi postępowania) zgłaszanie zmiany danych, domagając się stosowania specjalnego formularza. Sąd za prawidłowe uznał również stanowisko PUODO, że przewidziana w art. 29 § 4 k.p. forma pisemna dla zmiany warunków umowy o pracę nie ma innego rygoru poza dowodowym; niezachowanie tej formy nie powoduje bezskuteczności (nieważności) dokonanej zmiany, co również wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, które WSA w Warszawie przytoczył. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, reprezentowana przez radcę prawnego. Skarżąca kasacyjnie zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wystąpiła również o zasądzenie od PUODO na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Oświadczyła też, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art.61 § 1 oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji w jej pkt 2, gdy organ badając realizację prawa do sprostowania danych osobowych uczestnika postępowania przez spółkę, wykroczył poza przedmiot postępowania określony przez uczestnika postępowania, w piśmie inicjującym postępowanie w sprawie przed organem, którego przedmiotem zgodnie z treścią pisma inicjującego postępowanie była legalność udostępnienia jego danych osobowych podmiotowi nieuprawnionemu; b) naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 173 § 1 PPSA poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez spółkę w postępowaniu przed tym Sądem, co uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną orzeczenia oraz uniemożliwiło spółce poznanie stanowiska Sądu co do stosowania przez organ dowolnych domniemań, niemających oparcia w materiale dowodowym oraz prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji oraz argumentów, które stały za rozstrzygnięciem i podjęcia polemiki z sądem w niniejszej sprawie, tj. nieodniesienie się przez Sąd I instancji do: a. zarzutu naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i doprowadzeniu przez organ uznania za udowodnioną okoliczność, która nie miała potwierdzenia w dowodach, tj., że doszło do udostępnienia danych osobowych uczestnika postępowania osobie trzeciej b. zarzutu naruszenia przez organ art. 5 ust. 1 lit. a i d oraz art. 6 ust. 1 RODO; c) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1. art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu w sytuacji, gdy organ nie poczynił wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia, czy doszło do udostępnienia danych osobowych uczestnika postępowania podmiotom nieuprawnionym, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji oraz pominięcie przez Sąd I instancji, że organ w oparciu o art. 5 ust. 1 lit. a oraz d i art. 6 ust. 1 RODO dokonał oceny legalności hipotetycznego procesu przetwarzania danych osobowych, który nie zaistniał w rzeczywistości, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi spółki na decyzję; 2) w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego tj.: a) naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a i d oraz art. 16 RODO poprzez ich niewłaściwe zastosowaniu polegające na przyjęciu, że spółka nie przetwarzała danych osobowych uczestnika postępowania rzetelnie oraz przetwarzała nieaktualne dane osobowe uczestnika kierując korespondencję na adres, którym spółka dysponowała w dniach przed 25 lutego 2022 r., podczas gdy spółka skierowała kwestionowaną w sprawie korespondencję na aktualny i prawidłowy adres uczestnika, a tym samym nie można uznać, że przetwarzała dane osobowe z naruszeniem ww. przepisów RODO. W odpowiedzi na skargę kasacyjną PUODO, reprezentowany przez umocowanego pracownika, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Organ w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w ww. decyzji oraz w udzielonej WSA w Warszawie odpowiedzi na skargę. Jednocześnie organ, tytułem uzupełnienia do podnoszonego w treści skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a.w zw. z art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 1 oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził, że postawiony w ten sposób zarzut wynika z niezrozumienia i błędnej oceny przez pełnomocnika spółki treści pisma inicjującego postępowanie przez organem. Oto bowiem w piśmie tym uczestnik postępowania zarzucił spółce nienależytą ochronę danych osobowych oraz wskazał, że do ujawnienia jego danych osobowych doszło na skutek zaniedbania ze strony spółki (przetwarzania jego nieaktualnych danych osobowych dotyczących adresu do korespondencji). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Dalej, wskazać należało, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22, CBOSA). Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niemożliwe jest także skuteczne kwestionowanie stanowiska sądu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Dodać także należy, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnia motywy podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia i tym samym sprawia, że poddaje się ono kontroli instancyjnej. W szczególności Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutów skargi dotyczących przyjętego za PUODO stanu faktycznego w zakresie udostępnienia danych osobowych uczestnika postępowania osobom nieuprawnionym. WSA w Warszawie wyjaśnił bowiem, że ze stanu faktycznego sprawy wprost wynikało, że przesyłka skierowana do uczestnika została przesłana na nieaktualny adres, a podczas jej doręczenia obowiązywały przepisy szczególne, tzn. art. 37 ust. 4a ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.), a to nadawca (skarżąca kasacyjnie spółka) zdecydował się na drogę korespondencji pocztowej w formie rejestrowanej przesyłki bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. WSA w Warszawie wyjaśnił również dlaczego w sprawie doszło do naruszenia przez administratora art. 5 ust. 1 lit. a i d oraz art. 6 ust. 1 RODO, a tym samym dlaczego postawiony w skardze na ww. decyzję zarzut naruszenia tych przepisów przez organ okazał się niezasadny. I tak, już na wstępie uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wyjaśnił jaką rolę dla przetwarzania danych osobowych mają zasady wyrażone zarówno w przepisie art. 5 ust. 1 lit. a i d RODO ("zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość" oraz "prawidłowość"), jak też w przepisie art. 6 ust. 1 RODO wskazującym na podstawy prawne przetwarzania danych (katalog tzw.. przesłanek legalizujących przetwarzanie danych osobowych), który to przepis de iure stanowi rozwinięcie zasady "zgodności z prawem", o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a in principio RODO. Skarżąca kasacyjnie stawiając zarzut art. 141 § 4 p.p.s.a. nie dostrzegła, że przywołane powyżej zasady mają charakter normatywny i zostały rozwinięte w kolejnych, dalszych przepisach RODO. Stwierdzona zatem przez Sąd I instancji prawidłowość ustalonych przez organ naruszeń art. 12, art. 16 i art. 19 RODO mocą zaskarżonej decyzji oznaczała, że skoro naruszono przepisy rozwijające i uszczegóławiające in concreto zasadę zgodności z prawem, rzetelności i prawidłowości przetwarzania danych osobowych, to wbrew twierdzeniom skargi nie mogło dojść do naruszenia tych zasad w sposób określony w skardze wniesionej do WSA w Warszawie, a naruszeń tych zasad dopuściła się spółka, a nie organ. Zaskarżonym wyrokiem nie naruszono również art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 2 PPSA oraz art. 61 § 1 k.p.a. oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zaskarżona decyzja nie była obarczona kwalifikowaną wadą – wadą nieważności. W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji: 1) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić; 2) rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem; 3) rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy; 4) nie rozpoznał istoty sprawy. Nie jest natomiast dopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestionowanie wyniku sądowej kontroli ustaleń faktycznych sformułowanych przez organy, ani też kwestionowanie prawidłowości zajętego przez sąd pierwszej instancji stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego dokonanego przez ten sąd (por. wyrok NSA z dnia z dnia 10 lutego 2026 r., sygn.. akt III FSK 140/25, Legalis nr 3955961). Skarżąca kasacyjnie przypisuje Sądowi I instancji wyjście poza przedmiot postępowania wynikający z wniosku uczestnika postępowania, który to wniosek zakreślił granice sprawy administracyjnej i wyznaczył też granice kontroli sprawy sądowoadministracyjnej. Wywiedzione przez skarżącą kasacyjnie zbyt dalekie wyjście zaskarżonej decyzji poza przedmiot postępowania skutkowała nieważnością wydanej decyzji administracyjnej, czego nie dostrzegł WSA w Warszawie. Innymi słowy, zdaniem skarżącej kasacyjnie, to najpierw organ (PUODO) miałby wyjść poza przedmiot postępowania dowolnie kształtując treść wniosku wszczynającego postępowanie (przyjmując, że uczestnik domagał się zbadania przez PUODO prawidłowości wykonania jego prawa do sprostowania danych, podczas gdy wniosek ten dotyczył nieprawidłowości polegających na udostępnieniu jego danych osobowych osobie trzeciej - tak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), a następnie to Sąd I instancji pominął tę wadę postępowania i przyjął, że organ rozstrzygnął sprawę zgodnie z wnioskiem uczestnika. Ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie sposób się zgodzić. Skarżąca kasacyjnie zdaje się tracić z pola widzenia nie tylko całokształt ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy i występujące w nim powiązania przyczynowo- skutkowe poszczególnych okoliczności, ale również pomija szeroką definicję legalną "przetwarzania" danych osobowych – art. 4 pkt 2 RODO. Zgodnie z tym przepisem, "przetwarzanie'' oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie. Już zatem w samej tej definicji prawodawca europejski nie wyklucza, że przetwarzanie konkretnych danych w konkretnej sprawie będzie miało charakter powiązanego zestawu operacji, a jedna operacja bądź jej brak będzie miała bezpośredni wpływ na wynik następnej, czy to kolejnych operacji na tych danych. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznanej sprawie, co prawidłowo uwzględnił Sąd I instancji, a wcześniej PUODO. Oto bowiem w sprawie doszło do przetwarzania nieaktualnych danych osobowych uczestnika dotyczących jego adresu do korespondencji, do czego doszło w wyniku naruszenia przez administratora danych przepisów art. 16, art. 12 ust. 2 oraz art. 19 RODO, co w dalszej konsekwencji dało ten skutek, że dane adresowe uczestnika nie zostały zaktualizowane i doszło do udostępnienia tych danych - zawartych w liście podwyżkowym - osobie nieuprawnionej. Z tego powodu nie można było przyjąć za prawidłowe stanowiska skarżącej kasacyjnie. Skarżąca kasacyjnie w istocie usiłowała postawionym zarzutem oderwać skutek udostępnienia danych osobowych osobie nieuprawnionej od przyczyn powstania tego naruszenia. W tej zaś sytuacji ani organ ani Sąd I instancji nie wyszły poza przedmiot postępowania (granice sprawy). PUODO uwzględnił zakres żądania uczestnika (art. 61 § 1 k.p.a.), a Sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się kwalifikowanej wady prawnej kontrolowanej decyzji, ponieważ rozstrzygała ona sprawę administracyjnej co do jej istoty i w ramach jej granic. Czyni to również niezasadnym postawiony zarzut art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., rozumiany przez skarżąca kasacyjnie jako obowiązek Sądu I instancji stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należało dodatkowo wyjaśnić, że o ile prawidłowe jest ogólne twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że to wniosek strony o wszczęcie postępowania administracyjnego wyznacza przedmiot tego postępowania - co oznacza, że przedmiot ten wyznacza sama strona w jego treści - to już kwestia stosowania prawa i dokonywania kwalifikacji żądań strony w świetle przysługujących jej w takim postępowaniu praw i nakładanych na nią obowiązków należy do organu prowadzącego postępowanie. W innym przypadku to strona w sposób subiektywny, ale i wiążący, decydowałaby, które przepisy wobec niej zastosować. Co oczywiste nie byłoby to nigdy zgodne z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, a na gruncie przepisów k.p.a. – w art. 6 tejże ustawy. Nie miał usprawiedliwionych podstaw także i zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1. art. 80 k.p.a., z przyczyn wskazanych już przez Sąd Kasacyjny w ramach oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie rozważania Sądu I instancji zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przesyłka zawierająca list podwyżkowy została niewątpliwe wysłana na adres nie będący aktualnym adresem uczestnika postępowania i co oczywiste nie znalazła się w dyspozycji uczestnika, lecz innej osoby niż on sam – osoby nieuprawnionej. Nie została również zwrócona do nadawcy, co wyraźnie podkreślił WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku. Przechodząc do postawionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego art. 5 ust. 1 lit. a i d oraz art. 16 RODO na wstępie należało wyjaśnić, że za ich pomocą skarżąca kasacyjnie podjęła próbę podważenia przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Wynika to nie tylko z alternatywnego sposobu ich sformułowania: "w przypadku nieuwzględnienia przez tut Sąd zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.", ale również z uzasadnienia w tej części skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie stawiając powyższy zarzut naruszenia prawa materialnego kwestionuje twierdzenie Sądu o możliwości wycofania listu skierowanego na nieaktualny adres z wysyłki i powołuje się w tym zakresie na wiążącą ją umowę z podmiotem zewnętrznym (umowę załączoną do skargi kasacyjnej), która to umowa wycofanie listu z wysyłki czyni, w jej ocenie, niemożliwym. Tego rodzaju zarzuty winny być jednak ujęte w formule zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały jednak usprawiedliwionych podstaw i nie podważyły w jakikolwiek sposób przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Skarżąca kasacyjnie nie podważyła m.in. okoliczności zgłoszenia przez uczestnika już w dniu 25 lutego 2022 r. nowego adresu do korespondencji. Z kolei naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Natomiast postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego był od początku nieskuteczny, ponieważ miał, wolą skarżącej kasacyjnie, alternatywnie lub też uzupełniająco zwalczać stan faktyczny sprawy w przypadku niezasadności jednego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Oznaczało to, że zarzut ten od początku nie mógł odnieść zamierzonego przez skarżąca kasacyjnie skutku i był zarzutem chybionym. Tym samym wszystkie zarzuty okazały się niezasadne, co w rezultacie oznaczało, że wniesiona skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 grudnia 2023
Symbol z opisem
647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Sędziowie
Sławomir Pauter Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/ Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/

Powołane przepisy

  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

    art.184 · Dz.U. 2026 poz. 143

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

    art.5 ust.1 lit.a w związku z art.6 ust.1 oraz art.58 ust.2 lit.b · Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz. 1

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny