III OSK 336/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 628/22 w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 15 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A.P. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Prezydent Miasta Olsztyna decyzją z 17 stycznia 2022 r. odmówił skarżącemu wydania zezwolenia na usunięcie 30 sztuk drzew. Decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi skarżącego 25 stycznia 2022 r., natomiast skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji 15 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie organ odwoławczy zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i wyznaczył dodatkowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że przyczyną uchybienia terminu były problemy jego córki, która jest chora i przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym. Córka bierze udział w rehabilitacji w specjalistycznym zakładzie w Warszawie. Ponadto wskazał, że córka wychowuje samotnie dwoje dzieci. Postanowieniem z 30 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu odwoławczego, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy. Skargę na postanowienie z 30 czerwca 2022 r. wniósł skarżący. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, wskazując, że okoliczności powołane przez skarżącego nie są okolicznościami nagłymi i nie do przezwyciężenia. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w jego sprawie wystąpiły inne okoliczności o nadzwyczajnym charakterze. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), przez błędne zastosowanie oraz uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu oraz bez jego winy. Skarżący nie otrzymał informacji od swojej żony o odebranej decyzji Prezydenta Olsztyna i decyzja ta nigdy nie została przez żonę dostarczona skarżącemu. Skarżący także stwierdził, że nie przebywał w domu w dniu odbioru przez żonę korespondencji, ponieważ musiał pomóc swojej córce, która m.in. w tym dniu przebywała w Warszawie odbywając tam leczenie. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w związku z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi A.P. w sytuacji, gdy "decyzja" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie została wydana z naruszeniem "szeregu przepisów prawa materialnego oraz procedury", tj. "art. 7a, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w szczególności: art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 oraz w związku z art. 80 k.p.a.". Polegało to na dowolnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz przyjęciu, że dowody przedstawione w toku postępowania stanowiły podstawę do ustalenia przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które potwierdzałyby brak winy w niedochowaniu terminu w złożeniu odwołania. Skarżący wskazał także, że zaskarżone orzeczenie narusza m.in. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci licznych wyróżnień, podziękowań, artykułów prasowych, w celu wykazania braku "problemów urzędniczych Strony" oraz braku niedbalstwa w załatwianiu swoich spraw. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia z 23 grudnia 2022 r. na okoliczność braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, jak i dowodu z zaświadczenia lekarskiego na okoliczność konieczności pomocy córce. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, a ponadto zostały częściowo błędnie sformułowane. Po pierwsze, przepis art. 58 k.p.a. jest przepisem prawa procesowego, a nie materialnego, a ponadto dzieli się na trzy jednostki redakcyjne (§ - paragrafy), a skarżący nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, objętej tym zarzutem kasacyjnym. Nieprawidłowe jest także wskazanie, że "decyzja" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie została wydana z naruszeniem "szeregu przepisów prawa materialnego oraz procedury", tj. "art. 7a, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w szczególności: art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 oraz w związku z art. 80 k.p.a.". Pomijając nawet częściowe powtórzenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w ramach tego zarzutu, to niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów kasacyjnych w formie katalogu otwartego przez użycie kwantyfikatora "w szczególności". Dodatkowo w ramach wymienionych przez autora skargi przepisów nie wskazano, żadnej normy prawa materialnego. Ponadto, zarzut ten nie zawiera w istocie żadnego uzasadnienia. Ubocznie zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie było postanowienie, a nie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 30 czerwca 2022 r., ponieważ w tej formie prawnej rozstrzygana jest kwestia przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. został błędnie sformułowany. Powołane normy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. są normami o charakterze procesowym i mogą być powołane wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, normy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny Sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku. Niezależnie od powyższych uchybień formalnych, najistotniejsze znaczenie miał zarzut podnoszący naruszenie art. 58 k.p.a., który w § 1 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji (który trafnie podzielił stanowisko organu odwoławczego), że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Argumentacja skarżącego w tym zakresie sprowadza się do stwierdzenia, że przesyłkę odebrała podczas jego nieobecności, małżonka skarżącego, która nie przekazała mu korespondencji. W skardze kasacyjnej wyjaśniono ponadto, że skarżący "nie utrzymuje przyjaznych kontaktów z żoną". Już sama ta okoliczność świadczy o braku możliwości uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i oznacza, że stanowisko Sądu I instancji było prawidłowe. Skarżący świadomy konfliktu z żoną i jednocześnie inicjując postępowanie administracyjne, powinien zapewnić prawidłowe doręczenia mu korespondencji, żeby uniknąć ewentualnych negatywnych skutków uchybienia terminów procesowych. Możliwe jest zastrzeżenie w urzędzie pocztowym, żeby przesyłki były doręczane wyłącznie do rąk własnych adresata lub odbieranie przesyłek w skrytce pocztowej. Brak stosownych działań w tym zakresie nie pozwala na przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadzał postępowania dowodowego na podstawie dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem sprawy jest bowiem obecnie zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, a nie ocena postawy życiowej skarżącego i jego osiągnięć. Dokumenty załączone do skargi nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.