Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 319/25

III OSK 319/25 - Wyrok NSA z 2025-05-22

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
22 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 160/24 w sprawie ze skargi S. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 160/24 oddalił skargę S. S. (dalej także jako: skarżąca) na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (dalej także jako: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Skarżąca pismem z dnia 28 maja 2024 r., na podstawie art. 2 w związku z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniosła do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na poniższe pytania: 1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?; 2. Ile wszczętych na wniosek organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?; 3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?; 4. Ile upomnień organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?; 5. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ilu rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub kontynuowało wykonywanie szczepień ochronnych?; 6. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym?; 7. Ile organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków?; 8. Czy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił niepożądany odczyn poszczepienny (dalej także jako: NOP)? Czy przed wszczęciem postępowania organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę, przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?; 9. Jakie okoliczności wpływają na decyzję organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?; 10. Ile osób pracuje w komórce organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień, np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?; 11. Czy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?; 12. W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów? 13. Czy organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisom prawa do właściwej Izby Lekarskiej?; 14. Ile organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?; 15. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?; 16. Ile organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?; 17. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika organu zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?; 18. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dotyczącymi obowiązku szczepień pracownicy organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?; 19. Co skarżąca może zrobić, jeżeli stawi się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinna podjąć?; 20. Skąd organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Skarżąca wniosła o wskazanie jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku? Ponadto, w złożonym wniosku skarżąca poinformowała organ, że zamierza zwrócić się do lekarza o przeprowadzenie badania kwalifikującego jej dziecko do szczepień i w związku z tym wniosła o: udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane jej dziecku lub wskazania, która instytucja udostępni jej ww. badania w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek; udostępnienie szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nieprodukowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA) oraz o przeprowadzenie wszelkich badań, na podstawie których można wykluczyć u jej dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione jej dziecko, w tym wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych. W odpowiedzi na wniosek skarżącej, złożony w trybie dostępu do informacji publicznej, organ w piśmie z dnia 12 czerwca 2024 r.: 1. poinformował, że w okresie ostatnich 5 pełnych lat wystosował do organu egzekucyjnego łącznie 89 wniosków: w 2019 roku - 17 wniosków, w 2020 roku - 7 wniosków, w 2021 roku - 18 wniosków, w 2022 roku - 23 wnioski, w 2023 roku - 24 wnioski, a w 2024 roku - 4 wnioski o wszczęcie postępowania egzekucyjnego; 2. wskazał, że w okresie ostatnich 5 lat i roku obecnym nadal toczą się 64 postępowania, 6 zostało zawieszonych, umorzono 7 wszczętych postępowań egzekucyjnych, w 16 odstąpiono od czynności egzekucyjnych (zaszczepiono dzieci); 3. poinformował, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym 16 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień; nie było przypadków zakończenia w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień oraz wystąpienia NOP; 4. podał, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym wystawiono 121 upomnień; 5. poinformował, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym 9 rodziców rozpoczęło zaległe szczepienia ochronne po otrzymaniu upomnień, bez przesłania wniosku do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego; 6. podał, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym 2 razy było wystawione skierowanie dla dziecka przez lekarza specjalistę do innego lekarza specjalisty celem konsultacji, czy należy u dziecka zastosować szczepionki skojarzone, bez przeciwwskazań do ich wykonania. W związku z tym, że pierwsze zaległe szczepienia, do wykonania u dziecka są szczepionkami pojedynczymi (nie ma zarejestrowanej w Polsce szczepionki skojarzonej przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B) organ nie odstąpił od czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego; 7. wskazał także, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym skierował do organu egzekucyjnego 7 wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z błędami formalnymi oraz 6 wniosków o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wystąpieniem czasowych przeciwwskazań zdrowotnych u dzieci do wykonania zaległych szczepień ochronnych; 8. poinformował, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym wnioskował do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do rodziców dziecka, u którego w przeszłości wystąpił łagodny NOP, a decyzję swoją motywował tym, że lekarz specjalista immunolog stwierdził brak przeciwwskazań do dalszego ich wykonywania. Fakt wystąpienia w przeszłości miejscowego lub ogólnego NOP nie stanowi przeciwwskazania do dalszych szczepień. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia jest jedynie ciężka reakcja anafilaktyczna, która wystąpiła po podaniu w przeszłości jakiejkolwiek szczepionki; 9. wyjaśnił także, że na decyzję organu o wystosowanie wniosku do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma wpływ otrzymanie informacji z placówki zdrowia o uchylaniu się od obowiązkowych szczepień ochronnych; do rodzica przesyłane jest po otrzymaniu ww. informacji wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka, w którym organ informuje dodatkowo o możliwości, w przypadku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych u dziecka, przedstawienia zaświadczenia o ich występowaniu oraz dodatkowo jest też informowany o korzyściach wynikających z ich wykonania oraz rozwiewa się najczęstsze wątpliwości jakie mają rodzice w związku z ich przeprowadzeniem. W przypadku braku wykonania szczepienia po otrzymaniu ww. wezwania oraz braku przedstawienia zaświadczenia o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych u dziecka, wystawiane jest upomnienie, zaś po jego otrzymaniu postępowanie organu jest identyczne, jak po otrzymaniu wezwania do dobrowolnego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka. Jeżeli nie ma potwierdzenia wykonania zaległego szczepienia oraz ww. zaświadczenia kierowany jest wniosek do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do rodziców; 10. wskazał, że w komórce organu szczepieniami ochronionymi zajmuje się jedna osoba, a ponadto istnieje stanowisko ds. Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia, na którym zatrudniona jest jedna osoba. Osoby te wspólnie prowadzą działalność edukacyjną w ramach promocji szczepień ochronnych (pogadanki, informacje umieszczane na stronie internetowej, gazetki, ulotki, plakaty, informacja bezpośrednia dla zainteresowanych, odpowiedzi na pisma rodziców); 11. poinformował, że organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy przypadków NOP; 12. wyjaśnił, że zgłoszenia NOP może dokonać rodzic składając taką informację do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N., który z kolei ma obowiązek przeprowadzenia weryfikacji uzyskanych informacji z lekarzem i pracownikiem, którzy przeprowadzali szczepienie u dziecka, aby potwierdzić lub wykluczyć ewentualny NOP. Dodatkowo takich zgłoszeń mogą dokonywać inni lekarze stwierdzający odczyn po szczepieniu. W tym przypadku organ weryfikuje w placówce gdzie zostało przeprowadzone szczepienie dziecka, czy nie doszło do zatajania faktu wystąpienia NOP. Ponadto, organ zaznaczył, że w okresie ostatnich 5 lat na swoim terenie nie odnotował braku zgłoszenia wykazania przypadków NOP przez lekarzy. Następnie wyjaśnił, że Niepożądany Odczyn Poszczepienny zostaje zaliczony do rejestru NOP przez właściwego inspektora sanitarnego. W trakcie analizy przypadku przez inspektora może być zmieniona kwalifikacja NOP (rodzaje łagodny, poważny, ciężki); 13. poinformował, że organ w przypadku stwierdzenia wszelkich nieprawidłowości w prowadzeniu działalności, która podlega jego kontroli jest zobowiązany do poinformowania o powyższym wszystkich organów nadzorujących działalność placówki i personelu w nim zatrudnionego; 14. wskazał, że w przeciągu ostatnich 5 lat nie dokonał zgłoszeń uchybień prawa dokonanych przez lekarzy do Izb Lekarskich (brak podstaw); 15. wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń u ludzi, po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania; 16. podał, że w okresie ostatnich 5 lat i roku bieżącym zanotował 99 przypadków NOP i 1 przypadek zgłoszenia NOP poważnego, przy którym nastąpiła zmiana kwalifikacji z NOP poważnego na przypadek nie NOP (po przeprowadzeniu badań i konsultacji lekarskiej podczas hospitalizacji dziecka). Wskazane przypadki zostały szczegółowo opisane co do rodzaju szczepionki oraz klasyfikacji NOP w przedstawionej przez organ tabeli; 17. wskazał także, że jeden przypadek kwalifikacji NOP z poważnego został zmieniony na przypadek nie NOP po przeprowadzeniu u dziecka badań i konsultacji lekarskiej w trakcie hospitalizacji po wystąpieniu objawów; 18. wyjaśnił ponadto, że na każdym etapie począwszy od skierowania do rodzica wezwania do dobrowolnego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka, poprzez odpowiedzi organu na pisma rodziców, poprzez upomnienie oraz wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym skierowane do Wojewody Pomorskiego są konsultowane z radcą prawnym Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w N. Jak zostało wyjaśnione w odpowiedzi na pytanie pierwsze, w tym okresie zostało wszczęte 93 postępowania egzekucyjne i całe postępowanie sprawdzane jest pod względem formalno-prawnym; 19. poinformował, że w przypadku braku wystawienia przez lekarza w dniu kwalifikacji do szczepień zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym albo niewykonaniu przez niego szczepień skarżąca może zgłosić się do Izb Lekarskich w Gdańsku, które sprawują nadzór nad dokumentacją medyczną prowadzoną przez lekarza. W zakresie wniosku o udzielenie informacji: "Jakie kroki powinnam podjąć?" organ odmówił udzielenia informacji, ponieważ nie udziela porad prawnych; 20. wyjaśnił również, że informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych uzyskuje od lekarzy przeprowadzających szczepienia ochronne u dzieci, których rodzice złożyli deklaracje wyboru lekarza. W bieżącym roku informację o braku realizacji szczepień przez rodziców u dziecka zgłosiły następujące placówki służby zdrowia: N., ul. [...]; C., ul. [...];P., ul. [...], Ś., ul. [...]; K., ul. [...]. Końcowo organ poinformował skarżącą, że o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek można zwrócić się do producenta preparatów szczepionkowych, zaś charakterystyki produktu leczniczego szczepionek są ogólnie dostępne na stronach internetowych. Natomiast o tym czy istnieją przeciwwskazania do podania szczepionki dziecku decyduje lekarz po przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikującego składającego się ze szczegółowego wywiadu z rodzicem, bądź opiekunem prawnym dziecka oraz po badaniu fizykalnym przeprowadzonym u osoby małoletniej. Ponadto, organ poinformował, że szczepionki służące do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych zakupuje Minister Zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (art. 18 ww. ustawy), w związku z tym skarżąca powinna wnioskować o udostępnienie powyższych informacji do ww. organu. Organ wyjaśnił, że nie ma wpływu na to, jakie szczepionki są wykorzystywane u dzieci do realizacji szczepień zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych i podkreślił w związku z tym, że organy władzy publicznej są obowiązane do udostępniania informacji publicznej, która jest w ich posiadaniu. W związku z powyższym wyjaśnił, że z uwagi na to, iż część odpowiedzi zawartych we wcześniejszych pytaniach znajduje się w istniejących publikacjach ogólnodostępnych, organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia. W piśmie z dnia 27 czerwca 2024 r. skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność organu w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskowała w piśmie z dnia 28 maja 2024 r. i zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej, wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia żądanej informacji, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że do dnia sporządzenia skargi nie udostępniono jej innych informacji niż te wskazane w odpowiedzi organu z dnia 12 czerwca 2024 r., a które to w ocenie skarżącej są niewystarczające do tego, by móc uznać, że organ zrealizował ciążący na nim obowiązek udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podnosząc, że ustosunkował się do wniosku skarżącej, zachowując 14-dniowy termin zakreślony w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej i stosownie do posiadanych kompetencji udzielił odpowiedzi. Organ zauważył także, że treść złożonej skargi odpowiada innym skargom złożonym w sprawach dotyczących innych osób, ale podobnych tematycznie, a ponadto częściowo nie dotyczy niniejszej sprawy, bowiem powołano się w niej na odesłania, których organ w sprawie nie przywoływał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 160/24 oddalił skargę S. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że jego zdaniem w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zaś organ jest stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej podmiotem zobowiązanym do udostępnienia takiej informacji. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, do organów władzy publicznej niewątpliwie należą bowiem państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, określone w rozdziale 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przy czym Sąd I instancji zaznaczył, że Państwowy Inspektor Sanitarny jest organem administracji publicznej obowiązanym do udzielenia informacji publicznych znajdujących się w jego posiadaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej zgodnie z art. 2 w związku z art. 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach nadzoru sanitarnego i działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także działalności oświatowo-zdrowotnej, w tym dokonanych analiz i ocen epidemiologicznych, opracowanych programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej dla podmiotów leczniczych, ustalonym zakresie i terminach szczepień ochronnych oraz sprawowanym w tym zakresie nadzorze, czy też sanitarnym zabezpieczaniu granic państwa. Dokonując kontroli postępowania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. w zakreślonych wyżej granicach, Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem bezczynności. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w przedmiotowej sprawie w wymaganym ustawą terminie organ udzielił skarżącej odpowiedzi na wszystkie z 20 pytań zawartych we wniosku z dnia 28 maja 2024 r., co zdaniem Sądu I instancji oznacza, że nieuprawnione są twierdzenia skarżącej, jakoby organ pozostawał w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaznaczył przy tym, że udzielone przez organ odpowiedzi – wbrew stanowisku podniesionemu w skardze – były wyczerpujące i nie zawierały "odesłania do publikacji" w takim znaczeniu, aby można było stwierdzić, iż zostały udzielone w sposób niepełny. Jednocześnie Sąd I instancji dodał, że sam fakt, iż udzielone przez organ odpowiedzi nie są satysfakcjonujące dla wnioskodawczyni nie oznacza, że organ pozostaje w stanie bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że w przypadku, gdy informacja, o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd I instancji przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie organ w piśmie z dnia 12 czerwca 2024 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na zadane (liczne) pytania i wnioski w całości, natomiast w odniesieniu do części zapytań (wniosków) kierowanych przez skarżącą poinformował, że nie jest właściwym adresatem, gdyż część żądanych informacji (np. żądanie udostępnienia badań bezpieczeństwa szczepionek, badań wykluczających u dziecka przeciwskazań do podania poszczególnych szczepionek, czy też udostępnienia szczepionek niezawierających związków glinu i rtęci (...)) nie znajduje się w dyspozycji organu. Ponadto, organ wyjaśnił skarżącej, że dysponentem informacji dotyczącej składu zamówionych szczepionek jest producent preparatów szczepionkowych. Natomiast o tym, czy istnieją przeciwskazania do podania szczepionki u dziecka decyduje lekarz po przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikującego składającego się ze szczegółowego wywiadu z rodzicem, bądź opiekunem prawnym dziecka oraz badaniu fizykalnym przeprowadzonym u osoby małoletniej. Poinformował także skarżącą, że szczepionki służące realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych kupuje Minister Zdrowia zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (art. 18 ustawy). Słusznie też - w ocenie Sądu I instancji - organ wskazał, że nie ma wpływu na to jakie szczepionki są wykorzystywane u dzieci do realizacji szczepień zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił jednocześnie, że określony podmiot (organ) - w ramach procedury dostępu do informacji publicznej - jest obowiązany do udzielenia informacji, która jest w jego posiadaniu, bądź też do wskazania, gdzie taką informację można uzyskać (jeśli posiada taką wiedzę). Jeżeli natomiast nie ma takiej wiedzy, to wystarczające jest poinformowanie wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji. Nie ma obowiązku poszukiwania gdzie żądane informacje można uzyskać, co jednak – jak zauważył Sąd I instancji - nie miało miejsca w niniejszej sprawie, gdyż w odniesieniu do wniosków w zakresie bezpieczeństwa i wymiaru etycznego szczepionek organ wskazał skarżącej właściwych adresatów. W związku z powyższym Sąd I instancji podkreślił, że ocenie sądu administracyjnego podlega prawdopodobieństwo nieposiadania przez organ, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji publicznej, danej informacji publicznej z uwzględnieniem zakresu jego działania i kompetencji i wyjaśnił, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, stosownie do art. 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy: 1) dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych; 2) opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów; 3) ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie; 4) wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych; 4a) wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia; 5) planowanie i organizowanie sanitarnego zabezpieczenia granic państwa; 6) nadzór sanitarny nad ruchem pasażerskim i towarowym w morskich i lotniczych portach oraz przystaniach; 7) udzielanie poradnictwa w zakresie spraw sanitarno-epidemiologicznych lekarzom okrętowym i personelowi pomocniczo-lekarskiemu, zatrudnionemu na statkach morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych; 8) kierowanie akcją sanitarną przy masowych przemieszczeniach ludności, zjazdach i zgromadzeniach (ust. 1). W przypadku konieczności podjęcia natychmiastowych działań wobec osób, o których mowa w art. 22a ust. 2, w sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego spowodowanego chorobą szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną decyzja, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, może być wydana również przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego albo państwowego granicznego inspektora sanitarnego, który zawiadamia o tym niezwłocznie właściwy organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej. Dalsze postępowanie w sprawie jest prowadzone przez Wojskową Inspekcję Sanitarną (ust. 2). Natomiast w pozostałym zakresie wskazanym w ww. ustawie do obowiązków organu należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów sanitarnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw, aby przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 28 maja 2024 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca i zaskarżając ten wyrok w całości wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2025 r. skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informacje publiczne, zgodnie z jej wnioskiem, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaniechał przeprowadzenia dokładnej analizy odpowiedzi organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, mimo że obowiązkiem Sądu I instancji było zbadanie całości sprawy, w tym okoliczności niepodniesionych przez skarżącą, co wynika z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie sprostanie ww. obowiązkowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doprowadziłoby do konstatacji, że udzielone przez organ odpowiedzi są niepełne, a więc organ pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła także, że nie jest wystarczające samo stwierdzenie nieposiadania żądanych informacji przez organ, ale konieczne jest wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 51/12 podkreśliła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych identycznie jako bezczynność w udzieleniu informacji publicznej traktuje się przedstawienie informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p, poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącej informację publiczną, zgodnie z jej wnioskiem, podczas gdy w ocenie skarżącej kasacyjnie organ nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku. Przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). W związku z treścią omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego jako zarzut niezastosowania art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nieskutecznym. Przede wszystkim jednak o nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. świadczy jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutu niezastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie odpowiedzi organu na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Naruszenia ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w błędnym w jej ocenie przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że organ udzielił pełnej i wystarczającej odpowiedzi na zadane przez skarżącą pytania. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. okazał się niezasadny przede wszystkim z tego powodu. Skoro podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut okazał się nieskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 lutego 2025
Symbol z opisem
6480 658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Maciej Kobak Tamara Dziełakowska Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny