III OSK 301/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 70/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Kole Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 listopada 2021 r., nr PO.ZUZ.3.423.4m.2020.DW w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 30 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 70/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę M.K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Kole Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ) z 26 listopada 2021 r., nr PO.ZUZ.3.423.4m.2020.DW w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów: I. prawa procesowego, tj.: a) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieprawidłowe uznanie, że: - dochodzi do kumulacji parametrów inwestycji, podczas gdy kumulacja ta nie będzie występowała z uwagi na oddalenie od siebie pomostów, które uniemożliwia korzystanie łączne z pomostów już wybudowanych i pomostu objętego zgłoszeniem; - uznanie, że posiadanie dwóch pomostów na działce jeziora [...] stanowi przesłankę do uznania, że zachodzi w niniejszej sprawie kumulacja parametrów inwestycji, podczas gdy pomost mający powstać jest znacznie oddalony od już istniejących pomostów i dojdzie do kumulacji parametrów; b) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji; II. prawa materialnego, tj.: a) art. 394 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że realizacja pomostu oddalonego od już istniejącego pomostu, którego właścicielem jest skarżący, o 41 metrów stanowi kumulację parametrów inwestycji, podczas gdy pomost ten budowany będzie w świetle innej działki oraz odległość ta w żaden sposób nie wpływa na pozostałe inwestycje i nie prowadzi do kumulacji, a tym samym przekroczenia parametrów inwestycji, pomosty te nie będą ze sobą kolidowały ani wpływały na użytkowanie; b) art. 394 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że realizacja pomostu oddalonego od już istniejącego pomostu, którego właścicielem jest skarżący, o 41 metrów stanowi kumulację parametrów inwestycji i prowadzi do przekroczenia parametrów określonych w art. 394 ust 1. pkt 1 ustawy Prawo wodne i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy pomost ten budowany będzie w świetle innej działki oraz odległość ta w żaden sposób nie wpływa na pozostałe inwestycje, a jedynym elementem łączącym je jest osoba skarżącego. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Sądu I instancji celem ponownego jej rozpoznania, ewentualnie, w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 188 p.p.s.a. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie istoty sprawy, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej, a mianowicie skarżący kasacyjnie podniósł, że w jego ocenie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem z art. 106 § 5 p.p.s.a. do postępowania dowodowego związanego z dokumentami urzędowymi i prywatnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Tymczasem Sąd I instancji - w ocenie skarżącego - w sposób całkowicie dowolny i niezgodny z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie badając uprzednio tej kwestii, uznał, że w sprawie dochodzi do kumulacji parametrów inwestycji, tj. przekroczenia wymiarów pomostów o 3 m szerokości i 25 m długości. Dalej zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd l instancji naruszył przepisy prawa materialnego w postaci art. 394 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że zamiar budowy pomostu oddalonego o 41 metrów od już istniejących pomostów należących do skarżącego, stanowi przesłankę do orzeczenia obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem, wedle oceny skarżącego, w ustawie Prawo wodne, nie zostały ustalone kryteria oceny kumulacji parametrów, jak również nie zdefiniowano tych pojęć, a co za tym idzie należy dokonywać ich wykładni językowej. Ta zaś prowadzi do wniosku, że kumulacja parametrów inwestycji wystąpi, jeżeli budowa nowego obiektu następuje w takiej odległości, że dojdzie do przekroczenia parametrów określonych w art. 394 ust. 1 pkt 1, tj. pomostu o szerokości 3 m i długości 25 m i dopiero w wyniku takiej budowy powstałaby nowa konstrukcja przekraczająca te parametry. Natomiast pomost, który zamierza wybudować skarżący ma powstać w zakresie zupełnie innej działki, w odległości 41 metrów od już istniejących pomostów, co powoduje, że nie będzie on łączył się w żaden sposób z już istniejącymi pomostami lub nie będzie umiejscowiony na tyle blisko by było to zauważalne oraz aby można było z nich korzystać łącznie. Skarżący kasacyjnie podniósł także, że w jego ocenie niewłaściwym jest uznanie zarówno przez organ, jak i Sąd I instancji, że sam fakt posiadania kilku pomostów na obszarze danego zbiornika lub cieku wodnego jest przesłanką do uznania, że dochodzi do kumulacji parametrów. Organ w żaden sposób nie odniósł się do odległości, która ma dzielić te pomosty - nie wskazując i nie uzasadniając czy w jakikolwiek sposób wpływa ona na możliwość łącznego wykorzystywania wszystkich pomostów. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że sam fakt posiadania pomostów stanowi już przesłankę do orzeczenia o obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Można zatem dojść do wniosku, że w przypadku, gdyby pomost ten miał zostać wybudowany przez inną osobę, która nie jest właścicielem istniejącego pomostu na danym zbiorniku wodnym, w tej samej lokalizacji i w dużo mniejszej odległości niż planuje skarżący, wówczas nie będzie przesłanek do wniesienia sprzeciwu przez organ. W ocenie skarżącego, taka interpretacja tego przepisu nie służyłaby realizacji zadań przewidzianych przez ustawodawcę. Konkludując wskazano, że założenie przez Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie budowa nowego pomostu w oddaleniu od już istniejących pomostów, których właścicielem jest skarżący będzie stanowić kumulację parametrów wskazaną w art. 394 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne jest całkowicie bezzasadne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie ww. skargi kasacyjnej "w całości na koszt skarżącego", podnosząc jednocześnie, iż zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej stanowią wyłącznie swobodną i nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości postępowania organów administracji związanego ze zgłoszeniem wodnoprawnym dokonanym przez skarżącego kasacyjnie, a także poprawność wydanych w tym zakresie decyzji administracyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.; dalej: Prawo wodne). W pierwszej kolejności wskazać należy, że w kontrolowanej sprawie organy i Sąd I instancji orzekały w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 770/20. W wyroku tym Sąd uchylając zaskarżone decyzje wskazał, że organ I instancji nie wykonał wytycznych organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu decyzji z 16 czerwca 2020 r., że organ ten zobowiązany jest "odebrać od pana M.K. wyjaśnienia oraz ewentualnie zebrać stosowną dokumentację w celu zweryfikowania ilości posiadanych przez stronę pomostów wykonanych na jeziorze [...] oraz określenia ich parametrów i lokalizacji". Wskazano, że dopiero przeprowadzenie dowodów przez organ I instancji w powyższym zakresie (i to nie tylko dowodów wskazanych przez organ odwoławczy, ale także dowodów przeprowadzonych z urzędu przez ten organ w postaci m.in. oględzin miejsca czy też dowodów z dokumentów w postaci danych, rysunków oraz map a określających m.in. położenie pomostów, ich długość oraz szerokość oraz odległość pomiędzy pomostami posiłkując się powszechnymi danymi znajdującymi w zasobach właściwych organów, w tym także w zasobach gminy) pozwoli jednoznacznie ustalić stan faktyczny, a następnie zastosować przepisy prawa materialnego, uwzględniając zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak również akty prawa miejscowego w zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4145/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 550/11). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12). W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji w granicach przyznanych uprawnień orzeczniczych prawidłowo orzekł, że organ uwzględnił ocenę prawną wyrażoną w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji wedle przepisów prawa mających zgodnie z tą oceną zastosowanie w niniejszej sprawie i w znaczeniu nadanym im w tej ocenie. Sąd I instancji zasadnie ocenił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ administracji prawidłowo wykonał zalecenia zawarte w ww. wyroku i uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami Sądu. Organ bowiem przeprowadził z udziałem strony oględziny nieruchomości objętych postępowaniem i ustalił liczbę posiadanych już przez niego jako właściciela działek ew. nr [...] i nr [...] pomostów na Jeziorze [...], dokładnie określając ich lokalizację i parametry oraz lokalizację i parametry pomostu planowanego do wykonania ze wskazaniem odległości tego pomostu od pomostów już istniejących na 41 m. Udokumentowano to protokołem z oględzin działek ew. nr [...] i [...] z 20 sierpnia 2021 r., którego integralną część stanowi dokumentacja fotograficzna. Protokół ten został podpisany bez zastrzeżeń przez stronę. Powyższe ustalenia stanowią punkt wyjścia do rozważań dotyczących materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na wykonanie urządzeń wodnych. Stosownie do art. 16 pkt 65 lit. i ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach wodnych rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych oraz korzystania z tych zasobów, w tym mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie. W myśl natomiast art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów wymaga zgłoszenia wodnoprawnego. Z treści art. 394 ust. 2 Prawa wodnego, wynika, że jeżeli realizacja dwóch lub więcej przedsięwzięć, o których mowa w ust. 1 pkt 1 skutkuje przekroczeniem parametrów określonych dla tych przedsięwzięć, organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych orzeka, w drodze decyzji, o obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Na podstawie art. 394 ust. 3 Prawa wodnego, dokonując zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, 9 i 10, bierze się pod uwagę parametry skumulowane z innymi planowanymi, realizowanymi oraz zrealizowanymi przedsięwzięciami. Stosownie do art. 423 ust. 5 pkt 1, organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie urządzeń wodnych jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przesłanką powodującą, że organ ma obowiązek dokonania zmiany kwalifikacji ze zgody wodnoprawnej na pozwolenie wodnoprawne, jest przekroczenie parametrów określonych dla danych przedsięwzięć wynikające z ich kumulacji. Obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego jest skutkiem połączenia (zgromadzenia, zebrania razem) parametrów kilku przedsięwzięć. Sąd I instancji zasadnie zgodził się z orzekającymi organami, że w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiło połączenie parametrów kilku przedsięwzięć. Parametry skumulowane to połączone (zsumowane) wielkości charakteryzujące dane przedsięwzięcia. Słowo "parametr" w języku polskim to zmienna, którą (podkreślając odmienną jej rolę w porównaniu z innymi zmiennymi) przyjmuje się za stałą w danej sytuacji. W znaczeniu technicznym parametr oznacza wielkość charakterystyczną dla danego procesu lub urządzenia. Parametrem może być wreszcie wielkość fizyczna charakteryzująca dany materiał lub element z punktu widzenia jego przydatności (Słownik języka polskiego, t. 2, red. M. Szymczak, Warszawa 1979, s. 602; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2762/21). Zakres planowanego przez skarżącego kasacyjnie przedsięwzięcia przekracza parametry określone dla przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów. W realiach niniejszej sprawy bezsporne pozostaje bowiem, że skarżący jest właścicielem dwóch istniejących pomostów oraz zamierza zrealizować kolejne przedsięwzięcie polegające na budowie trzeciego pomostu. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności zastosowania trybu zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Z treści art. 394 ust. 3 Prawa wodnego jednoznacznie wynika, że przy dokonywaniu zgłoszenia wodnoprawnego ustawodawca nakazuje uwzględnianie parametrów skumulowanych z innymi planowanymi, realizowanymi oraz już zrealizowanymi przedsięwzięciami. Oznacza to, że planowana inwestycja nie może być rozpatrywana w oderwaniu od istniejących urządzeń wodnych, lecz powinna być oceniana łącznie z nimi, jako element szerszego zamierzenia inwestycyjnego. W konsekwencji, przy uwzględnieniu dwóch wcześniej wykonanych pomostów, realizacja kolejnego pomostu prowadzi do przekroczenia parametrów określonych w art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Tym samym przestają być spełnione przesłanki umożliwiające realizację przedsięwzięcia wyłącznie na podstawie zgłoszenia wodnoprawnego. Co więcej, jak słusznie wskazał organ, przepis art. 394 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo wodne nie posługuje się pojęciem "odległości" pomiędzy przedsięwzięciami (planowanymi, realizowanymi, czy zrealizowanymi), co oznacza, że ustawodawca uznał, iż kumulacja parametrów może zaistnieć bez względu na odległość pomiędzy przedsięwzięciami. Istota kumulacji parametrów sprowadza się do potrzeby uzyskania dla oddzielnych konstrukcji (przedsięwzięć) pozwolenia wodnoprawnego zawsze wtedy, gdy kolejne przedsięwzięcie na skutek zsumowania jego parametrów z parametrami realizowanych bądź już zrealizowanych przedsięwzięć przekracza wartości określone w art. 394 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Zgodzić należy się z organem, który podkreślił, że celem ustawodawcy było niedopuszczenie do zjawiska nadmiernego zagęszczenia sieci przedsięwzięć w obszarze publicznych wód powierzchniowych w drodze przyjmowania (w sposób daleko odformalizowany względem procedury wydawania pozwoleń wodnoprawnych) zgłoszeń wodnoprawnych obejmujących zamierzenia, o których mowa w art. 394 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w przypadku realizacji większej liczby takich przedsięwzięć. Ustawodawca wprowadził zatem wymóg uzyskania zgody wodnoprawnej w drodze pozwolenia wodnoprawnego, które nie może m.in. naruszać innych obowiązujących aktów administracyjnych (art. 396 ust. 1 ustawy Prawo wodne) wpływając na racjonalne zagospodarowanie akwenów przez prywatnych właścicieli nieruchomości przyległych do wód publicznych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 394 ust. 2 Prawa wodnego, który wprost stanowi, że jeżeli realizacja dwóch lub więcej przedsięwzięć skutkuje przekroczeniem parametrów określonych dla przedsięwzięć objętych zgłoszeniem, organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W świetle powyższego należy uznać, że organy administracji prawidłowo zastosowały wskazane przepisy Prawa wodnego, przyjmując, iż planowane przez skarżącego przedsięwzięcie, oceniane łącznie z już istniejącymi pomostami, przekracza ustawowe parametry przewidziane dla realizacji inwestycji w trybie zgłoszenia wodnoprawnego. W konsekwencji skarżący zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a stanowisko organów w tym zakresie znajduje oparcie zarówno w obowiązujących przepisach prawa, jak i w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Powyższe rozważania przesądzają o bezzasadności twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że realizacja pomostu nie prowadzi do kumulacji parametrów inwestycji. Okoliczność, że pomost będzie budowany w świetle innej działki oraz odległość wynosząca 41 metrów w żaden sposób nie wpływa na pozostałe inwestycje, pozostaje irrelewantna z punktu widzenia oceny przesłanek do zastosowania art. 394 ust. 2 ustawy Prawo wodne. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie organy administracji naruszyły zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). W skardze kasacyjnej sformułowano również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. wskazując na rzekomo dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zarzut ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie, gdyż pozostaje nieadekwatny do charakteru i zakresu postępowania prowadzonego przez sąd administracyjny, jak również do realiów niniejszej sprawy. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a., sąd administracyjny może – z urzędu lub na wniosek strony – przeprowadzić dowody z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Kompetencja ta ma charakter wyjątkowy i pozostawiona jest uznaniu sądu. Przeprowadzanie dowodów przez sąd administracyjny nie stanowi bowiem reguły, lecz odstępstwo od zasady, zgodnie z którą sąd ten sprawuje kontrolę legalności działalności administracji publicznej na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwe jest jedynie w ściśle określonych sytuacjach, tj. gdy sąd przeprowadził inny dowód niż dowód z dokumentu, dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych, bezzasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu, który mógł mieć znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego aktu, bądź też dopuścił dowód z dokumentu, lecz dokonał jego oceny w sposób oczywiście błędny i mający wpływ na wynik sprawy (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 2051/23). Okoliczności takie w niniejszej sprawie jednak nie wystąpiły. Co istotne, Sąd I instancji nie prowadzał postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie przeprowadzał dowodów z dokumentów ani nie dokonywał własnych ustaleń stanu faktycznego. Kontrola sądowa ograniczyła się do oceny legalności zaskarżonej decyzji na podstawie materiału zgromadzonego przez organy administracji. W tej sytuacji powoływanie się na art. 106 § 5 p.p.s.a. oraz przepisy k.p.c. regulujące postępowanie dowodowe, w tym art. 233 § 1 k.p.c., jest bezprzedmiotowe. Należy podkreślić, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma charakter wtórny wobec regulacji zawartej w art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. Przepisy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kwestionowania ustaleń faktycznych ani oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, w sytuacji gdy sąd administracyjny nie przeprowadzał postępowania dowodowego, odwoływanie się do przepisów k.p.c. dotyczących oceny dowodów i art. 106 § 5 p.p.s.a. pozostaje bezprzedmiotowe (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 250/23). W istocie skarżący kasacyjnie, formułując zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z 106 § 5 p.p.s.a., zmierza do zakwestionowania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji, a pośrednio także aprobowanej przez Sąd I instancji. Tymczasem wskazane przepisy nie służą kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych ani "swobodnej" bądź "dowolnej" oceny dowodów dokonanej w postępowaniu administracyjnym, lecz odnoszą się wyłącznie do wyjątkowego postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny. Z tych względów zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z 106 § 5 p.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku i podlega oddaleniu jako niezasadny. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. został błędnie sformułowany. Powołana norma z art. 151 p.p.s.a., podobnie z resztą jak art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest normą o charakterze procesowym i może być powołana wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto, normy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny Sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku. Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do ich uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.