III OSK 2991/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej żądania sędziego NSA Rafała Stasikowskiego wyłączenia od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1927/19 w sprawie ze skarg K. G.-P., Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Fundacji [...] z siedzibą w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie czasowego ograniczenia przetwarzania danych osobowych postanawia: wyłączyć sędziego NSA Rafała Stasikowskiego od orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1927/19, po rozpoznaniu sprawy ze skarg K. G.-P., Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Fundacji [...] z siedzibą w W., na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 29 lipca 2019 r., nr [...], w przedmiocie czasowego ograniczenia przetwarzania danych osobowych - w punkcie 1 uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych; w punkcie 2 zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej K. G.-P. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; w punkcie 3 zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej Fundacji [...] z siedzibą w W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 14 listopada 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. w składzie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (przewodniczący, sprawozdawca), sędzia NSA Rafał Stasikowski i sędzia del. WSA Mariusz Kotulski. Pismem z dnia 10 stycznia 2023 r. sędzia NSA Rafał Stasikowski wniósł o wyłączenie go od orzekania w sprawie. Wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa UODO z dnia 29 lipca 2019 r., znak [...] w przedmiocie zobowiązania Kancelarii Sejmu RP w Warszawie do ograniczenia przetwarzania danych osobowych sędziów zawartych w wykazach sędziów popierających zgłoszenie kandydatów do KRS poprzez nakazanie powstrzymania się od ich upubliczniania oraz udostępniania w jakiejkolwiek formie innym podmiotom do czasu wydania decyzji kończącej postępowania w sprawie. Sędzia NSA Rafał Stasikowski wskazał, że był jedną z osób, która w 2018 r. udzieliła pisemnego poparcia kandydatom na członków Krajowej Rady Sądownictwa i mimo, że listy te zostały ostatecznie upublicznione, co oznacza, iż nie dysponuje aktualnie interesem prawnym w sprawie, nie jest wskazane, aby orzekał w tej sprawie, gdyż jego udział w orzekaniu mógłby zostać zinterpretowany jako pozbawiony przymiotu bezstronności, co z kolei w odbiorze opinii publicznej zaszkodziłoby wizerunkowi Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz podważyłoby zaufanie do sędziów i sądów w Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane). Mając na uwadze, że wystąpienie takich okoliczności dostrzegł sam sędzia NSA Rafał Stasikowski, należy uznać, że zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji prawnej wyłączenia sędziego na jego wniosek. Niewątpliwie może się to przyczynić do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości, co do jego bezstronności we wskazanej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.