III OSK 2989/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu 18 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mirosława Wincenciaka o wyłączenie go od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt. III SA/Po 300/23 w sprawie ze skargi J. W. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr 118/2022 w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły postanawia oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt. III SA/Po 300/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na zarządzenie Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr 118/2022 w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia w części § 1 w zakresie słów "na czas do dnia 31 sierpnia 2023 roku" (pkt I); zasądził od Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska, zarzucając m.in. nieważność postępowania określoną w art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), w związku z faktem, iż w składzie orzekającym w tej sprawie brała udział osoba powołana na urząd asesora sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 ze zm., dalej w skrócie "ustawa"). Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2024 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska skierowała do rozpoznania w dniu 19 marca 2024 r., w składzie: Przewodniczący – sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, sędziowie – sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) oraz sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski. Wnioskiem z dnia 18 marca 2024 r. sędzia NSA Mirosław Wincenciak, na podstawie art. 19 p.p.s.a., zwrócił się o wyłączenie go od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podał, iż w składzie orzekającym Sądu pierwszej instancji w tej sprawie znajdował się asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz. W skardze kasacyjnej organ kwestionuje status w/w asesora jako osoby powołanej na stanowisko asesorskie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy. Sędzia wnioskodawca podkreślił, że z uwagi na fakt, iż został on powołany na stanowisko sędziego NSA w tożsamym trybie, uważa, że zachodzą podstawy do wyłączenia go od orzekania w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego NSA Mirosława Wincenciaka od orzekania w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. Przepisy tej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a. odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wniosek o wyłączenie na podstawie w/w przepisu powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszy wniosek, zgłoszona w nim – z uwagi na podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut – okoliczność, że sędzia NSA wyznaczony do orzekania w tej sprawie został powołany na wniosek tzw. nowej KRS, nie stanowi samoistnej przyczyny powodującej wątpliwości co do jego bezstronności. Jak wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, nie do zaakceptowania byłaby interpretacja, w świetle której sędzia powołany na wniosek tzw. nowej KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie, gdzie kwestionowany jest status sędziego sądu administracyjnego. Nie stanowi zatem wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS, gdyż nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (por. postanowienia NSA z dnia: 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18, 23 września 2022 r. sygn. akt III OZ 474/22, 20 marca 2023 r. sygn. akt III FSK 2646/21 i III FSK 3128/21, 10 maja 2023 r. sygn. akt I FSK 846/20). Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie potencjalny. Przyjęcie, że sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy, nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania we wszelkich sprawach, które mogą skutkować zakwestionowaniem statusu prawnego lub bezstronności innych sędziów, byłoby równoznaczne z pominięciem wymogu odniesienia zagrożenia bezstronności i obiektywizmu orzekania do okoliczności konkretnej sprawy podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt III OZ 531/23). Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt I FPS 3/22 wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.