Sygnatura
III OSK 2979/24
III OSK 2979/24 - Wyrok NSA z 2025-11-13
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 listopada 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Doskonałości Naukowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 953/24 w sprawie ze skargi T.B. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 maja 2023 r. nr BCK-VI-P-O-2/2023 w przedmiocie przedstawienia do tytułu naukowego profesora 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz T.B. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 953/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.B. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 maja 2023 r. znak: BCK-VI-P-O-2/2023 w przedmiocie przedstawienia do tytułu naukowego profesora, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 27 czerwca 2022 r. (pkt 1); zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Decyzją z dnia 29 maja 2023 r. znak: BCK-VI-P-O-2/2023 Rada Doskonałości Naukowej (dalej w skrócie: "Rada" lub "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.n.") w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej w skrócie: "przepisy wprowadzające"), po rozpatrzeniu wniosku [...] T.B. (dalej w skrócie: "skarżący" lub "strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała w mocy własną decyzję z dnia 27 czerwca 2022 r. nr BCK-VI-P-1/2022, którą odmówiła przedstawienia skarżącego do tytułu naukowego profesora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...]. Rada wyjaśniła, że zgodnie z art. 35 u.s.n. podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Uchwały o niezatwierdzeniu uchwał o nadanie stopnia lub odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 2 oraz w art. 28 ust. 4, mogą być podjęte po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym co najmniej jednego spoza składu Rady. Ostatecznie jednak Rada powołała jednego recenzenta – prof. dr hab. A.B., który przedstawił pozytywną opinię w sprawie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został skierowany do Zespołu [...] Rady Doskonałości Naukowej, który w głosowaniu tajnym nie poparł wniosku (wynik głosowania tajnego Zespołu w dniu 11 maja 2023 r., za uwzględnieniem wniosku: TAK-10/NIE-7/W-4). Prezydium Rady, po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy i stanowiskiem Zespołu, podjęło decyzję o braku poparcia dla wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (wynik głosowania tajnego Prezydium z dnia 29 maja 2023 r., za uwzględnieniem wniosku: TAK-3/NIE-6/W-1). Wynik głosowania Prezydium Rady wskazuje, że prawie wszyscy jej członkowie nie znaleźli wystarczających podstaw do uznania, iż Kandydat spełnił wymagania określone przepisami u.s.n. Negatywna konkluzja organu została oparta na analizie zarówno argumentów złożonych przez stronę we wniosku, jak i analizy materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania. Na dzień wydawania decyzji strona nie spełnia ustawowych przesłanek do przedstawienia jej do tytułu profesora. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.n., tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz spełnia przesłanki wymienione w pkt 1-3 tego ustępu. Brak jakiejkolwiek przesłanki określonej w art. 26 ust. 1 u.s.n. eliminuje możliwość podjęcia uchwały o przedstawieniu kandydata do tytułu profesora. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że Rada błędnie przyjęła, że popełnił plagiat cudzego utworu. W tym zakresie recenzent powołany przez Radę – prof. dr hab. A.B. stwierdził, że Sąd Apelacyjny [...] w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt [...], wskazując na fakt nieprzywołania autorki i źródła inkryminowanego fragmentu tekstu w książce T.B. pt. "[...]" ([...]), zważywszy na okoliczności sprawy oraz późniejszą postawę i działania obwinionego uznał, iż działanie kandydata do tytułu profesora stanowi w niewielkim stopniu naruszenie godności zawodu nauczyciela akademickiego. Recenzent podkreślił, że w treści oraz uzasadnieniu w/w wyroku Sądu Apelacyjnego [...] termin "plagiat" nie pada, zaś gdyby nie sprawa niedopełnienia przez skarżącego obowiązku podania źródła krótkiego tekstu z 2014 r., to dorobek kandydata wystarczyłby do nadania mu tytułu profesora w dziedzinie [...]. Rada stwierdziła, że orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej II Instancji jest orzeczeniem prawomocnym, gdyż zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego [...]. Orzeczeniem z dnia 22 października 2020 r. Komisja dyscyplinarna ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchyliła wcześniejsze orzeczenie komisji dyscyplinarnej w części dotyczącej kary nagany i uznała skarżącego winnym uchybienia godności zawodu nauczyciela akademickiego, wymierzając mu karę upomnienia. Stwierdzono, że skarżący dopuścił się naruszenia praw autorskich. W ocenie Rady nie ma znaczenia, czy w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt [...], bądź w jego sentencji, sformułowano słowo "plagiat", bowiem Komisja jednoznacznie przesądziła, że doszło do naruszenia przez skarżącego praw autorskich, a Sąd Apelacyjny [...] w powołanym wyroku podtrzymał to stanowisko. Sąd ten oddalił bowiem odwołanie T.B. od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wskazując, iż zachowanie kandydata do tytułu profesora wyczerpało dyspozycję art. 139 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż skarżący w swojej książce pod tytułem: "[...]", zamieścił prawie w całości tekst autorstwa E.K. – "[...]", bez powołania autora i źródła. W ocenie Sądu Apelacyjnego [...] sam fakt niedopełnienia przez pracownika naukowego obowiązku zamieszczania w książce, której jest autorem, odwołania do pracy E.K. stanowi czyn niegodny nauczyciela akademickiego. Ponadto Sąd ten zwrócił uwagę, że autorka, z której pracy skorzystał T.B., ma tytuł zawodowy magistra inżyniera, a on ma stopień naukowy doktora habilitowanego i tytuł profesora na uczelni, co obliguje do większej staranności i dokładności w korzystaniu z prac cudzego autorstwa. Rada zakwestionowała także stanowisko rzeczoznawcy, iż możliwe jest uzyskanie tytułu profesora przez osoby naruszające zasady etyki w nauce, pod warunkiem, że naruszenia takie nie obejmują dorobku naukowego będącego przedmiotem awansu naukowego. Jakiekolwiek wykluczenie w sprawie książki pt. "[...]" z oceny osiągnięć naukowych kandydata w postępowaniu o nadanie mu tytułu profesora nie zmienia faktu, iż posiada on w swoim dorobku publikację naruszającą prawa autorskie. Twierdzenie, że sporna publikacja powinna zostać wykluczona z oceny dorobku przedstawionego przez kandydata w postępowaniu o przyznanie mu tytułu profesora, bowiem wówczas spełniałby wymogi ustawowe do nadania mu tytułu profesora, jest błędne, gdyż nie jest to równoznaczne z uznaniem, że taka publikacja nie wlicza się do dorobku kandydata i możliwe jest przyznanie takiej osobie tytułu profesora. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.B. zarzucił decyzjom Rady naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Rada w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.n., tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz: 1) posiada osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym; 2) posiada doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych; 3) posiada osiągnięcia w opiece naukowej – uczestniczyła co najmniej: a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym – z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 art. 26 u.s.n. Enumeratywnie wymienione w tym przepisie przesłanki nadania tytułu profesora stanowią katalog zamknięty okoliczności branych pod uwagę w postępowaniu przed Radą, poprzedzających formalne nadanie tytułu profesorskiego. Ustawodawca nie wymienił w art. 26 ust. 1 u.s.n. żadnej przesłanki odnoszącej się do kwestii innych, niż w/w dorobek naukowy, w tym – w szczególności – kwestii związanych z nieskazitelną oceną kandydata na ten stopień. Wręcz przeciwnie, możliwość wywierającego skutki prawne odniesienia się do kwalifikacji moralnych (etycznych) związanych z osobą kandydata, ustawodawca wyraźnie przypisał w art. 28 ust. 3a u.s.n. Prezydentowi RP, stanowiąc, że w przypadku powzięcia wiadomości o możliwości naruszenia przez kandydata do tytułu profesora praw autorskich to Prezydent RP może zwrócić się do Rady o dołączenie do wniosku opinii komisji do spraw etyki w nauce przy Polskiej Akademii Nauk. Dopiero w przypadku wydania przez komisję negatywnej opinii, Rada może wznowić postępowanie o nadanie tytułu profesora lub wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania o nadanie tytułu profesora (art. 28 ust. 3b u.s.n.). Przesłanki, którymi powinna się kierować Rada przy decydowaniu o przedstawieniu Prezydentowi RP wniosku o nadanie kandydatowi stopnia profesora wymienione są zatem w art. 26 ust. 1 u.s.n. Trzeba przypomnieć, że osiągnięcia naukowe skarżącego były należycie brane pod uwagę w pozytywnych recenzjach, jakie uzyskał on w postępowaniu (co zresztą wprost przyznaje organ, szczegółowo je wymieniając na s. 3-5 decyzji pierwszoinstancyjnej). Rada w obu decyzjach podkreśla też fakt uzyskania samych pozytywnych recenzji przez skarżącego, a nawet pozytywnej recenzji powołanego przez ten organ rzeczoznawcy, który uwzględniając przewinienie dyscyplinarne kandydata również wydał opinię pozytywną. Pomimo potwierdzonego zarówno opiniami rzeczoznawców, jak i dorobkiem naukowym skarżącego (niezakwestionowanym przez Radę w najmniejszym stopniu), organ za jedyną i – jego zdaniem – przesądzającą przesłankę przyjął przewinienie dyscyplinarne potwierdzone orzeczeniem Komisji dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 października 2020 r. (utrzymanym w mocy powoływanym przez organ wyrokiem Sądu Apelacyjnego [...]) w postaci "naruszenia praw autorskich przez T.B." przez to, że w swojej książce "[...]" zamieścił prawie w całości tekst E.K. – "[...]", bez powołania autora i źródła. Powyższe stanowisko Sąd pierwszej instancji uznał za błędne. Po pierwsze wyjaśnił, że kwestie związane z faktem dokonania naruszenia, jego skutków, jak i odpowiedzialności za naruszenie praw autorskich, nie podlegają Radzie, ale sądom powszechnym. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 1 (ochrona autorskich praw osobistych) i art. 79 ust. 2 i 3 (ochrona autorskich praw majątkowych) ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2509 ze zm., dalej w skrócie: "p.a.p.p."), do rozstrzygania w/w kwestii właściwy jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Co więcej, takie czyny jak: przywłaszczenie autorstwa, rozpowszechnianie utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, rozpowszechnianie utworu bez pozwolenia, itp. – stanowią stypizowane postacie przestępstwa, które podlegają jednak kognicji sądu karnego, jako wyłącznie władnego do stwierdzenia ich popełnienia (por. art. 115 i art. 116 p.a.p.p.). W ocenie WSA w Warszawie, odmawiając przedstawienia skarżącego do tytułu naukowego profesora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...], pomimo spełnienia przez niego wymogów z art. 26 ust. 1 u.s.n., Rada naruszyła ten przepis. Ponadto organ dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące (w odniesieniu do przesłanek decyzji) rozpatrzenie zebranych dowodów oraz art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę dowodów w zakresie tego, czy okoliczność spełnienia przesłanek wymaganych ustawą została udowodniona. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła Rada Doskonałości Naukowej. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciła: I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 u.s.n. i uznanie w zaskarżonym wyroku, że przepis ten nie wymienia żadnej przesłanki odnoszącej się do kwestii innych, niż dorobek naukowy, w tym w szczególności kwestii związanych z nieskazitelną oceną kandydata, a w konsekwencji uznanie, że: a) brak takiej przesłanki umożliwia przyznanie tytułu profesora osobie, co do której stwierdzono naruszenie praw autorskich, podczas gdy art. 26 ust. 1 pkt 1 u.s.n. wskazuje na konieczność posiadania przez kandydata osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym, a zatem osiągnięć przekraczających warunek osiągnięć stanowiących znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej, a wkładu w rozwój nauki nie wnoszą osiągnięcia, co do których stwierdzono wystąpienie naruszenia praw autorskich; b) stwierdzenie naruszenia praw autorskich, a w konsekwencji stwierdzenie uchybienia godności zawodu nauczyciela akademickiego i wymierzenia kary upomnienia, wiąże się wyłącznie z oceną nieskazitelności kandydata do tytułu profesora, podczas gdy stwierdzenie naruszenia praw autorskich stanowi wykazanie, że osiągnięcia naukowe nie są oryginalne, a zatem nie mogą one wnieść wkładu w rozwój danej dziedziny, a tym bardziej nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanki do nadania tytułu profesora, co wbrew uznaniu Sądu pierwszej instancji nie stanowi oddzielnej przesłanki w ramach postępowania awansowego, bowiem swoim zakresem obejmuje art. 26 ust. 1 u.s.n.; c) organ powinien pominąć i zignorować dowody i informacje wpływające na ocenę osiągnięć naukowych, a więc informacje o naruszeniu praw autorskich i pozostawić to do oceny Prezydenta RP, podczas gdy art. 23 ust. 3 u.s.n., umożliwiający Prezydentowi RP zwrócenie się do Rady Doskonałości Naukowej o dołączenie do wniosku opinii komisji do spraw etyki w nauce przy Polskiej Akademii Nauk, odnosi się do postępowania awansowego prowadzonego już po podjęciu przez Radę uchwały o przedstawieniu kandydata do tytułu; II) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie zauważył, że wręcz przeciwnie – Rada Doskonałości Naukowej wzięła pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy, w tym rozpatrzyła dokumentację związaną z postępowaniem dyscyplinarnym, kończącym się uznaniem naruszenia przez kandydata praw autorskich; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłowe uchylenie zaskarżonej decyzji i brak wykazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na czym polegała dowolność Rady Doskonałości Naukowej w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie się przez Sąd pierwszej instancji wyłącznie na uznaniu, że Rada dokonała oceny dowodów: a) w zakresie tego, czy okoliczność spełnienia przesłanek wymaganych ustawą została udowodniona, podczas gdy Rada dokonała swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji nie weszła w kompetencje sądów powszechnych, w tym sądów karnych, bowiem nie orzekała o naruszeniu praw autorskich kandydata, ani o popełnieniu przez niego przestępstwa w postaci przywłaszczenia autorstwa, rozpowszechniania utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, rozpowszechniania utworu bez pozwolenia, itd., ale uwzględniła w postępowaniu awansowym orzeczenie komisji dyscyplinarnej stwierdzającej naruszenie przez kandydata praw autorskich; b) błędnie uwzględniając orzeczenie komisji dyscyplinarnej stwierdzającej naruszenie przez kandydata praw autorskich, podczas gdy obowiązkiem Rady jest wyczerpujące zebranie materiału dowodowego z uwzględnieniem wszystkich dokumentów i dokonanie swobodnej oceny materiału, a żaden przepis ustawy nie wskazuje, iż naruszenie praw autorskich innej osoby, wpływające na ocenę osiągnięć naukowych kandydata, może być potwierdzone wyłącznie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, co w konsekwencji stanowiłoby wyłączny dowód braku jednoznacznego spełnienia przez kandydata przesłanki do nadania mu tytułu profesora. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi T.B. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną T.B. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.n., tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz: 1) posiada osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym; 2) posiada doświadczenie w kierowaniu zespołami badawczymi realizującymi projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła prace naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych; 3) posiada osiągnięcia w opiece naukowej - uczestniczyła co najmniej: a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym – z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 art. 26 u.s.n. Istota sporu sprowadza się do interpretacji przesłanki z art. 26 ust. 1 pkt 1 u.s.n., w świetle której tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego i posiada osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym. Według organu, orzeczenie dyscyplinarne stwierdzające dopuszczenie się przez skarżącego plagiatu, jako zachowanie nieetyczne i nielicujące z funkcją profesora stanowi podstawę do uznania, że kandydat na profesora nie spełnia powołanej przesłanki. Z kolei w ocenie Sądu pierwszej instancji, przesłanki nadania tytułu profesora, określone w art. 26 ust. 1 u.s.n., stanowią katalog zamknięty okoliczności branych pod uwagę w postępowaniu przed Radą, poprzedzającym formalne nadanie tytułu profesorskiego. Zdaniem WSA w Warszawie, skoro ustawodawca nie wymienił w art. 26 ust. 1 u.s.n. przesłanki odnoszącej się do kwestii innych, niż dorobek naukowy, w tym – w szczególności – kwestii związanych z nieskazitelną oceną kandydata na ten stopień, to nie było podstaw do odmownego załatwienia wniosku z powołaniem się na w/w okoliczność. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 28 ust. 3a u.s.n. ustanawia kompetencję dla Prezydenta RP, dzięki której w przypadku powzięcia wiadomości o możliwości naruszenia przez kandydata do tytułu profesora praw autorskich, może on zwrócić się do Rady (która zgodnie z art. 179 ust. 10 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dniem 1 stycznia 2021 r. wstąpiła w prawa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) o dołączenie do wniosku opinii komisji do spraw etyki w nauce przy Polskiej Akademii Nauk. Dopiero w przypadku wydania przez komisję negatywnej opinii Rada może wznowić postępowanie o nadanie tytułu profesora lub wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania o nadanie tytułu profesora (art. 28 ust. 3b u.s.n.). Podkreślenia wymaga, iż ocena osiągnieć naukowych kandydata na profesora w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 u.s.n. powinna być oceniana z perspektywy ilości i jakości dorobku. Ponadto stan wiedzy (nauki) wskutek osiągnieć naukowych kandydata na profesora winien ulec powiększeniu, a zmiana ta musi być istotna z punktu widzenia rozwoju nauki. Nie ulega również wątpliwości, że oceniany dorobek kandydata musi być jego własnym dorobkiem. W konsekwencji ocenie podlega nie tylko "produkt" działalności naukowej, ale również okoliczności i zdarzenia, które doprowadziły do powstania dzieła czy utworu. Oznacza to, że proces oceny znacznych osiągnieć naukowych w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 u.s.n. obejmuje również okoliczności związane z powstaniem dzieła – rzetelność naukową badacza oraz poprawność warsztatową, w tym właściwe korzystanie ze źródeł, literatury naukowej i innych pomocy naukowych. W owym zakresie niewątpliwie mieści się również ocena dzieła w kontekście ochrony praw autorskich innych autorów. Z tych względów nie można uznać za trafne stanowiska Sądu pierwszej instancji, że okoliczność naruszenia praw autorskich przez kandydata na profesora na etapie oceny dokonywanej przez Radę Doskonałości Naukowej (wcześniej Komisję) jest prawnie irrelewanta. Nie można zatem uznać za WSA w Warszawie, że taka kompetencja przysługuje jedynie Prezydentowi RP, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.n. To bowiem Rada Doskonałości Naukowej jest organem powołanym do oceny dorobku kandydata, a w konsekwencji także oceny rzetelności dorobku naukowego w kontekście ochrony praw autorskich innych autorów. Nie można natomiast podzielić stanowiska organu, którego istota sprowadza się do przyjęcia swoistego automatyzmu w ocenie dorobku naukowego kandydata na profesora, polegającego na przyjęciu założenia, że każde naruszenie praw autorskich dyskwalifikuje kandydata do uzyskania tytułu naukowego profesora. Niewątpliwie nierzetelność naukowa kandydata do tytułu naukowego profesora może i powinna być oceniana w kontekście spełniania przesłanki posiadania osiągnięć naukowych znacznie przekraczających wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 u.s.n., jednakże nie sposób przyjąć, że każde, nawet błahe, uchybienie przepisom o ochronie praw autorskich niweczy w całości dorobek naukowy i starania kandydata na profesora. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przebieg postępowania w niniejszej sprawie nie daje podstaw do stwierdzenia, że członkowie Rady Doskonałości Naukowej, podejmując negatywną decyzję wobec skarżącego, mieli wiedzę o skali i okolicznościach naruszenia praw autorskich przez T.B. Ze znajdującej się w aktach opinii prof. J.M. wynika, że naruszenie praw autorskich dotyczyło tekstu autorstwa E.K. umieszczonego w Internecie, a wielkość powołanego bez cytowania utworu wynosi około 700 znaków. Dodatkowo tekst noszący znamiona plagiatu ma dwóch autorów: T.B. oraz M.B. Przedstawione wyżej okoliczności, a także inne okoliczności wynikające z akt postępowania, powinny być wzięte przez organ pod uwagę przy ocenie rzetelności warsztatu naukowego kandydata do tytułu naukowego profesora. Z uzasadnień obu kwestionowanych decyzji Rady, jak również z protokołu posiedzenia Prezydium RDN z dnia 29 maja 2023 r., nie wynika bowiem, aby wszystkie okoliczności związane z naruszeniem praw autorskich przez T.B. były należycie rozważone. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2, art. 209 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 24 grudnia 2024
- Symbol z opisem
- 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
- Hasła tematyczne
- Stopnie i tytuły naukowe
- Skarżony organ
- Rada Doskonałości Naukowej
- Sędziowie
- Hanna Knysiak - Sudyka Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
art. 26 ust. 1 pkt 1 · Dz.U. 2017 poz. 1789
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny