III OSK 294/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 368/24 w sprawie ze skargi H.Ł. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 13 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 368/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.Ł. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z 3 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy. H.Ł. złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 14 marca 2024 r. nr [...] odmówił H.Ł. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Argumentowała, że była członkiem "Solidarności", pełniła funkcję męża zaufania w okręgu wyborczym nr 1 w P. w sztabie wyborczym Lecha Wałęsy, powielała ulotki solidarnościowe, opowiadała dowcipy o wymowie politycznej. Doznała szykan w postaci nieotrzymania kredytu powodziowego oraz odprawy emerytalnej. Była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i były podejmowane wobec niej bezprawne działania. Podniosła, że otrzymała naganę i rozwiązano z nią umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym, została pozbawiona możliwości wykonywania zawodu, oskarżono ją i skazano na jeden rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz wymierzono karę grzywny. Do wniosku dołączone zostały: pismo do Kancelarii Wsparcia Prawnego, postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...] z 28 września 2018 r. o wpis hipoteki przymusowej, uzasadnienie w sprawie [...] z pozwu o zasądzenie odprawy emerytalnej, decyzja przyznająca wcześniejszą emeryturę, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 3 czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, utrzymał w mocy decyzję własną z 14 marca 2024 r. Organ podkreślił, że nie neguje postawy skarżącej mającej na celu wyrażanie sprzeciwu wobec ówcześnie panującego systemu oraz podejmowanie przez stronę działań w kierunku przywracania Polsce niepodległości i suwerenności lub respektowania publicznych praw człowieka, jednak ta działalność nie miała charakteru o którym mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Strona nie wykazała prowadzenia działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W zasobach IPN brak jest dokumentów potwierdzających tego typu działalność. Nadto nie wykazała, że podlegała represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Za represje wymienione w tym przepisie uznaje się dolegliwości doznane wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Rozwiązanie ze stroną stosunku pracy nie miało związku z tymi powodami. Nie potwierdziły się wskazywane przez stronę okoliczności inwigilacji. Dołączone do wniosku dokumenty, tj. list gratulacyjny z 8 marca 1978 r. z Wojewódzkiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w T. za realizację programu społeczno-gospodarczego w rozwijaniu województwa t., dyplom za udział w przeprowadzeniu narodowego spisu powszechnego w 1978 r., listy z Prezydium Rady Narodowej z 21 grudnia 1977 r. i z 7 lutego 1980 r. o powołaniu na stanowisko sekretarza obwodowej komisji wyborczej, zdaniem organu, nie wskazują na prowadzenie działalności opozycyjnej. W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję złożyła H.Ł. podtrzymując twierdzenie, że jest ofiarą stanu wojennego, a jej problem życiowy ma podłoże historyczne i polityczne. Zdaniem skarżącej, zwolnienie dyscyplinarne było spowodowane jej odznaką i przynależnością do "Solidarności", a nie ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych. Zapadły wyrok, w opinii skarżącej, nie odzwierciedla prawdy obiektywnej. Złośliwie nie otrzymała kredytu powodziowego. Aktualnie rodzina żyje w ubóstwie, toczy się postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest dom, kilkukrotnie już licytowany. Skarżąca dołączyła do skargi postanowienie Sądu Okręgowego w K. sygn. akt III Ko 160/09 umarzające postępowanie w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tej przyczyny, że toczy się już tożsame postępowanie z jej wniosku oraz zaproszenie Społecznego Komitetu Fundacji Tablicy Upamiętniającej Poległych Za Utrwalanie Władzy Ludowej na uroczystości związane z odsłonięciem Tablicy Pamiątkowej w dniu 19 maja 1985 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że sporne w kontrolowanej sprawie było, czy organy wyczerpująco ustaliły i prawidłowo oceniły wystąpienie przesłanek dla potwierdzenia względem skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony, w świetle art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ podjął czynności uzupełniające, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Na podstawie art. 5 ustawy o działaczach opozycji organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu o potwierdzenie, w drodze decyzji, że skarżąca spełnia warunki wskazane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwracał się również do skarżącej o nadesłanie środków dowodowych na prowadzenie przez nią działalności antykomunistycznej lub na doznane represje za działania antykomunistyczne. Zarówno kwerenda archiwalna przeprowadzona w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej jak i dokumenty przedłożone przez skarżącą nie potwierdziły ustawowych przesłanek prowadzenia przez nią działalności opozycyjnej. Zgodnie z odpowiedzią udzieloną w piśmie z 8 stycznia 2024 r., w IPN takich dokumentów nie odnaleziono. Organ prawidłowo w oparciu o sporządzoną 14 grudnia 1981 r. opinię o pracy i wyrok Sądu Rejonowego w S. z 9 czerwca 1982 r. sygn. akt II K 234/82 ustalił, że powodem zwolnienia skarżącej w trybie dyscyplinarnym było ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, nie zaś jej działalność w "Solidarności". W tym zakresie nie poparte w żaden sposób wyłącznie twierdzenia skarżącej nie mogą podważać tego, co wynika wprost z ww. dokumentów. Nie sposób uznać, że problemy finansowe, na które skarżąca powołuje się, mają związek z prowadzoną przez nią działalnością opozycyjną. Z tego względu nie mogą być również uznane za represje, gdyż za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy, z powodów wyłącznie politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wobec braku jakichkolwiek dowodów poza twierdzeniami strony, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, że skarżąca podlegała represjom polegającym na inwigilacji jej osoby przez organy bezpieczeństwa Państwa. Nie ma też żadnych dowodów na okoliczność powielania ulotek solidarnościowych. Rację ma organ podnosząc, że dołączone do wniosku dokumenty z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku nie wskazują na prowadzenie działalności opozycyjnej. Sąd Wojewódzki podkreślił, że spoczywający na organie obowiązek z art. 7 k.p.a. nie oznacza poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Od opisanego wyżej wyroku H.Ł., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, wniosła skargę kasacyjną. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powyższemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia - art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i przyjęcie, że postępowanie przeprowadzone przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było wyczerpujące, a rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego, przy poszanowaniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w sytuacji, gdy organ swoje ustalenia i ocenę materiału dowodowego oparł o niepełne postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem zaniechał przesłuchania skarżącej na okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek stanowiących podstawę do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. W ocenie skarżącej kasacyjnie, obowiązkiem organu było przesłuchanie jej na okoliczność choćby realnych powodów dyscyplinarnego zwolnienia jej z pracy i z czego skarżąca wywodzi, że jej zwolnienie z pracy było następstwem działalności politycznej, jaką pełniła ona rolę przy kolportażu prasy, w jaki sposób powielała ulotki NSZZ Solidarność i inne kwestie, które podnosiła w licznie składanych pismach, po to, aby należycie ustalić stan faktyczny. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, zrzekła się również przeprowadzenia rozprawy wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie sformułował również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, składając oświadczenie, że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej określanej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o których mowa w art. 183 § 3 p.p.s.a., a które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Mając na uwadze, że skarżąca kasacyjnie w oparciu o art. 182 § 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądał jej przeprowadzenia, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej zgłoszono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na uchybienia organu regułom ujętym w art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego. Argumentacja skargi kasacyjnej koncentruje się na wadliwym uznaniu przez Sąd I instancji, że ustalenia organu są prawidłowe i oparte na wyczerpująco zgormadzonym materiale dowodowym, podczas gdy organ zaniechał w sprawie przesłuchania strony. Zarzut ten należało ocenić jako nieskuteczny. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 k.p.a.). Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. działaczach opozycji antykomunistycznej oraz represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388, dalej określanej też jako "ustawa"), postępowanie w sprawie o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o ten status. Według art. 5 ust. 3 ww. ustawy, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (pkt 1) oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (pkt 2). Na tle powyższych reguł w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spoczywa na osobie zainteresowanej. Przyjmuje się też, że nie zwalnia to organu z obowiązków wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednak obowiązki te nie oznaczają, że organ ma wyręczać stronę w poszukiwaniu możliwych dowodów na poparcie okoliczności na które strona się powołuje, czy nieskończenie dopytywać stronę o tylko jej znane okoliczności faktyczne sprawy (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 2353/22). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z regułami poprawnej procedury. Zgodzić należy się z oceną Sądu Wojewódzkiego, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgromadził wszystkie dostępne mu dowody (pozyskane z urzędu i przedstawione przez stronę) i rzetelnie je ocenił. Organ na podstawie art. 5 ustawy wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu o potwierdzenie, w drodze decyzji, że skarżąca spełnia warunki wskazane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy i uzyskał odpowiedź, że IPN nie dysponuje takimi dokumentami. Natomiast skarżąca przedłożyła do sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt . z 28 września 2018 r. o wpis hipoteki przymusowej, uzasadnienie w sprawie . o zasądzenie odprawy emerytalnej, sporządzoną 14 grudnia 1981 r. opinię o jej pracy i wyrok Sądu Rejonowego w S. z 9 czerwca 1982 r. sygn. akt II K 234/82, upoważnienie do sprawowania funkcji męża zaufania w OKW nr 1 w P. w wyborach prezydenckich z 9 listopada 1990 r., list gratulacyjny z 8 marca 1978 r. z Wojewódzkiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w T. za realizację programu społeczno-gospodarczego w rozwijaniu województwa t., dyplom za udział w przeprowadzeniu narodowego spisu powszechnego w 1978 r., listy z Prezydium Rady Narodowej z 21 grudnia 1977 r. i z 7 lutego 1980 r. o powołaniu na stanowisko sekretarza obwodowej komisji wyborczej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedłożone przez stronę pisma i oświadczenia opisują różnego rodzaju okoliczności: trudną sytuację materialną skarżącej, jej zadłużenie, egzekucję z nieruchomości (zdarzenie dotyczy 2024 r.), kwestię prawa do emerytury, stanu zdrowia, przynależności do "Solidarności" i represji z tego tytułu w postaci pozbawienia prawa do wykonywania zawodu, dyscyplinarnego zwolnienia z pracy, nałożenia kary z kodeksu karnego. Z akt sprawy wynika, że organ pismem z 20 grudnia 2023 r. zwrócił się do skarżącej o nadesłanie dowodów na okoliczność prowadzenia działalności antykomunistycznej lub na doznane represje. Wyjaśnił wnioskodawczyni, że warunki uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych określają przepisy art. 2 i art. 3 ustawy i przytoczył ich treść. Jednocześnie Szef Urzędu poinformował skarżącą, że dowodami w sprawie mogą być m.in. dokumenty, zaświadczenia instytucji archiwalnych, urzędów, organizacji, oświadczenia i zeznania świadków, publikacje naukowe, inne dokumenty potwierdzające represje, świadectwa pracy, wyroki sądów, dokumenty wytworzone przez ówczesny aparat represji. W odpowiedzi strona nie wskazała jednakże żadnych nowych okoliczności na poparcie swoich twierdzeń o doznanych represjach, czy działalności opozycyjnej, niezmiennie opisując te same zdarzenia z jej życia osobistego oraz związane - jej zdaniem - z polityczną sferą życia. Skarżąca kasacyjnie dołączyła opinię o pracy, wyrok Sądu Rejonowego w S. z 9 czerwca 1982 r. sygn. akt II K 234/82 z którego wynika, że powodem zwolnienia skarżącej w trybie dyscyplinarnym z pracy i wymierzenia jej kary było ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, oraz świadectwa pracy i upoważnienie do sprawowania funkcji męża zaufania w Obwodowej Komisji Wyborczej z 9 listopada 1990 r. Prawidłowo oceni Sąd Wojewódzki, że dokumenty te są niewystarczające do uznania prowadzenia przez skarżącą działalności opozycyjnej i podleganiu represjom, o których mowa w ustawie. Skarżąca kasacyjnie nie przedłożyła żadnych dowodów na okoliczność powielania ulotek solidarnościowych, a same oświadczenie skarżącej w zakresie zwolnienia jej z pracy i pozbawienia prawa do wykonywania zawodu z uwagi na działalność "solidarnościową" jest niewystarczające. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że upoważnienie do sprawowania funkcji męża zaufania w Obwodowej Komisji Wyborczej pochodzi z 9 listopada 1990 r., zaś działalność w opozycji antykomunistycznej, która podlega weryfikacji, musi dotyczyć okresu od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że zawiadomieniem z 30 stycznia 2024 r. organ poinformował stronę o jej prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., w tym o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i prawie wglądu do akt. Szef Urzędu wyjaśnił wnioskodawczyni warunki uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, które określają art. 2 i art. 3 ustawy. Poinformował stronę w trybie art. 79a § 1 k.p.a., że dotąd przedstawione dowody nie potwierdzają jej działalności opozycyjnej i okoliczności podlegania represjom z przyczyn politycznych i dla uzyskania decyzji pozytywnej należy takie dowody przedstawić. W odpowiedzi skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów czy argumentów. Oświadczyła, że nie ma siły jechać do urzędu i nie będzie starać się o wgląd do akt sprawy. W kolejnym piśmie odwołującym się od decyzji organu I instancji ponowiła jedynie twierdzenie, że jest ofiarą stanu wojennego i jej zwolnienie z pracy jest efektem przystąpienia do "Solidarności" z argumentacją dotychczas prezentowaną w toku postępowania. Pismem z 12 kwietnia 2024 r. organ ponownie zawiadomił stronę o jej prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., w tym o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych okoliczności należało uznać, że organ administracji zachował poprawność procedury dowodowej, podjął wystarczające starania do wyjaśnienia stanu faktycznego i właściwe działania zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do potwierdzenia prowadzenia przez skarżącą działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 bądź doznania represji wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy. Ustosunkowując się do zarzutu zaniechania przez organ przesłuchania strony w postępowaniu zwrócić należy uwagę, że w skardze kasacyjnej zarzutu tego nie powiązano z uchybieniem konkretnej normy prawa procesowego. Przepisem takim mógł być ewentualnie art. 86 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. W skardze kasacyjnej nie sformułowano jednak zarzutu naruszenia art. 86 k.p.a., co przy związaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej, uniemożliwiało merytoryczne doń odniesienie się. Nadto, powołując się na uchybienie procesowe organu obowiązkiem autora skargi kasacyjnej było wykazanie wpływu zarzucanego uchybienia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, dlatego orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wobec wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Następuje to przez wydanie odrębnego postanowienia .przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 p.p.s.a.