III OSK 2935/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku H.M. o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego, sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza, sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka oraz sędziego WSA (del.) Sławomira Pautera w sprawie ze skargi kasacyjnej H.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2166/21 w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr KOA/571/Wo/20 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziów. 1

Wyrokiem z 16 marca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2166/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.M. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 sierpnia 2021 r. nr KOA/571/Wo/20 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowała skargę kasacyjną do rozpoznania na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2026 r. w składzie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk i sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.). Jako sędziego zastępcę wyznaczono sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego. Pismem z 12 sierpnia 2026 r. skarżąca wniosła o wyłączenie sędziów: Przemysława Szustakiewicza, Zbigniewa Ślusarczyka, Sławomira Pautera, Sławomira Wojciechowskiego. Jako podstawy wyłączenia skarżąca wskazała stronniczość, dyskryminowanie z uwagi na stan zdrowia, wiek, stan finansów. Skarżąca zaznaczyła, że podejmowane są działania zmierzające, aby podczas posiedzenia NSA nikt nie bronił jej interesów i skargi kasacyjnej. Podkreśliła, że podstawą wniosku o wyłączenie jest również niezrozumienie pisma z 3 sierpnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza, sędziego NSA Zbigniewa Ślusarczyka i sędziego del. WSA Sławomira Pautera oraz sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego od orzekania w tej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie natomiast do art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego zobowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne) lub gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (przez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile konkretne okoliczności mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter rzeczywisty, a nie tylko potencjalny. Nie mogą wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają podstawy wskazane w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie NSA z 13 czerwca 2025 r. III OSK 2467/24 podjęte w podobnym stanie faktycznym i prawnym, również na skutek wniosku skarżącego). Biorąc pod uwagę złożone do akt sprawy oświadczenia sędziów Przemysława Szustakiewicza, Zbigniewa Ślusarczyka Sławomira Pautera, Sławomira Wojciechowskiego oraz to, że skarżąca nie wskazała okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów objętych wnioskiem, wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Skoro sędziowie, których wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyli oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek ich wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 573/11). Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości takiego oświadczeń, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby ich wiarygodność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie sędziów Przemysława Szustakiewicza, Zbigniewa Ślusarczyka, Sławomira Pautera, Sławomira Wojciechowskiego. Skarżąca w uzasadnieniu skoncentrowała się na przedstawieniu prowadzonych postępowań oraz wyrażeniu dezaprobaty dla współpracy z pełnomocnikiem przyznanym z urzędu, nie zaś na przedstawieniu okoliczności uzasadniających złożony wniosek. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08). Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Z tych względów i na podstawie art. 19 p.p.s.a. w związku z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.