III OSK 2871/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.P. i S.P. o wstrzymanie w całości wykonania decyzji Wójta Gminy L. z dnia 9 lutego 2022 r., nr 12/2022 w sprawie ze skargi kasacyjnej M.P. i S.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1963/22 w sprawie ze skargi B.J., B.J., M.O., K.O., M.P., S.P., T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., nr KOA/1063/Oś/22 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oraz uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia postanawia oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1963/22, oddalił skargę B.J., B.J., M.O., K.O., M.P., S.P., T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 5 lipca 2022 r., nr KOA/1063/Oś/22 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oraz uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektu handlowo - usługowego, w skład którego wchodzą: budynek handlowo-usługowy z m.in. wewnętrzną instalacją gazową, pylonem reklamowym wraz z zagospodarowaniem terenu, wewnętrznym układem komunikacyjnym z miejscami postojowymi oraz infrastrukturą techniczną, tj. doziemną instalacją kanalizacji deszczowej, zbiornikami retencyjnymi wody deszczowej, doziemną instalacją kanalizacji sanitarnej, doziemną instalacją wodociągową, doziemną instalacją elektryczną, naziemnym zbiornikiem wody przeciwpożarowej i podziemnym zbiornikiem wody przeciwpożarowej na działkach o nr ew. [...] z obr. [...], L. Pismem z 26 czerwca 2023 r., skargę kasacyjną od przywołanego na wstępie wyroku wywiedli M.P. i S.P. (dalej: "skarżący kasacyjnie", "wnioskodawcy"), reprezentowani przez adwokata. W treści skargi kasacyjnej zawarto wniosek o: "wstrzymanie wykonalności w całości decyzji Wójta Gminy L. z dnia 9 lutego 2022 r., nr 12/2022", ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie wnioskodawców, inwestor na podstawie ostatecznej decyzji środowiskowej może przedsiębrać dalsze czynności zmierzające do realizacji inwestycji, a to może spowodować rozpoczęcie procedur administracyjnych, a następnie kontynuację realizacji przedsięwzięcia, na podstawie wadliwej decyzji środowiskowej, a więc w sposób niedostatecznie zabezpieczający środowisko i otoczenie budowy. Podkreślone zostało, że potwierdzenie słuszności skargi dopiero na etapie realizacji inwestycji będzie miało znacznie mniejszy wpływ na tę inwestycję, która w znacznym stopniu może już zdążyć oddziaływać na środowisko i otoczenie w sposób nieprzewidziany w decyzji środowiskowej, a więc bezpowrotnie w sposób negatywny dokonać przekształcenia tego środowiska. Na etapie realizacji nie zostałyby bowiem podjęte, jako niewynikające z wadliwej decyzji środowiskowej, czynności zabezpieczające otoczenie i ograniczające oddziaływanie na środowisko. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik C. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła m.in. o oddalenie wniosku. Spółka wskazała, że decyzja SKO była już przedmiotem badania pod kątem legalności przed sąd administracyjny, który nie znalazł podstaw do jej uchylenia i uznał ją za zgodną z prawem. Podkreślone zostało przez spółkę, że skarżący ograniczają się do stwierdzenia, że niewstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej może stwarzać niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem spółki, skarżący nie wskazali w uzasadnieniu wniosku żadnego konkretnego zdarzenia, które uzasadniałoby wstrzymanie wykonania tej decyzji. Skarżący ograniczają się do lakonicznych, ogólnikowych, a przy tym niepopartych żadnymi dowodami stwierdzeń, utrzymując, że decyzja środowiskowa niedostatecznie zabezpiecza środowisko i otoczenie budowy, a ponadto może wywołać nieprzewidziane w niej oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Jednocześnie, nawet tak ogólne i czysto hipotetyczne, niepoparte żadnymi dowodami zarzuty, jakie pojawiają się w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej, są oczywiście bezpodstawne i sprzeczne z jej treścią. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 86f ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej: "ustawa ooś", "ustawa ocenowa") rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na rozprawie. Na wstępie odnotować należy, że z uwagi na fakt, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I. instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji I. instancji może być rozumiany wyłącznie jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji drugoinstancyjnej. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego posiada przymiot ostateczności i wykonalności. Decyzja organu I. instancji od której wniesiono odwołanie, a nie została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności, nie podlega wykonaniu. Podkreślenia wymaga, że aktualne brzmienie art. 86f ustawy ooś ukształtowane zostało ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 r., poz. 1890 dalej: "ustawa nowelizująca", "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, zostały zdefiniowane w art. 86f ust. 1 ustawy ooś, jako następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Stosownie zaś do art. 86f ust. 2a ustawy ooś, Sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w ust. 1, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Innymi słowy, z jednej strony przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej jest "znaczna szkoda", przez którą należy rozumieć taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (por. postanowienia NSA: z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II OZ 1026/12, LEX nr 1248494; z dnia 26 października 2012 r., sygn. II OSK 1841/12, LEX nr 1240712). Z drugiej strony przesłanką uzasadniającą udzielenie ochrony tymczasowej są trudne do odwrócenia następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, które nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący wskazać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane (zob. postanowienie NSA z 8.11.2022 r., II OSK 2321/22, LEX nr 3433102). Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek nie zawierał dostatecznej argumentacji mającej znaczenie z punktu widzenia zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ooś. Skarżący nie wykazali na czym konkretnie, a zatem realnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia skarżących o niedostatecznym zabezpieczeniu środowiska i otoczenia budowy nie zostały uprawdopodobnione, ani nie zostały choćby w części odniesione do okoliczności niniejszej sprawy. Wskazać należy, iż skoro to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to skarżący zobowiązany jest przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest konieczne (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OZ 615/19 i powołane tam orzecznictwo). We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uczyniono zadość wskazanym powyżej wymogom. Poza ogólnymi stwierdzeniami nie wskazano jakie konkretnie okoliczności przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy ooś i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.