III OSK 2826/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1799/22 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2022 r. nr 2122/DSS w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 kwietnia 2021 r. (II SA/Wa 1778/20) uchylił, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a.") w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), decyzję Ministra Obrony Narodowej (dalej także: "Minister", "organ") z 10 lipca 2020 r. nr 3220/DSS i poprzedzającą ją decyzję z 27 maja 2020 r. nr 2608/DSS odmawiającą przyznania R. S. (dalej jako: "skarżący") statusu weterana poszkodowanego. Zdaniem sądu organ nie dokonał w tej sprawie pełnych ustaleń stanu faktycznego i nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Oprócz tego Minister dokonał błędnej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 2055 ze zm.; dalej także "u.o.w."), wskazując na konieczność zaistnienia zdarzeń określonych w art. 4 pkt 15 lit. a i b tejże ustawy, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. WSA zaznaczył, że istotą sprawy wbrew odmiennym zapatrywaniom organu jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki dla uznania skarżącego za weterana poszkodowanego, zaś każdy taki przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Zasygnalizowano, że organ w decyzji z 27 maja 2020 r. odmówił wiarygodności zeznaniom świadków, którzy wskazywali, że miało miejsce realne zagrożenie życia, opierając takie stanowisko na tym, że akcja miała miejsce na terenie bazy wojskowej, znajdującej się pod bezpośrednią ochroną innych żołnierzy, co wydaje się nie wykluczać, że wcześniej mógł nastąpić atak, skoro byli ranni. Jednocześnie organ nie podważył twierdzenia skarżącego, że wypadek miał miejsce w trakcie przenoszenia rannego policjanta i że miała miejsce "akcja medyczna z rannymi na polecenie lekarza dyżurnego". Stąd WSA rozstrzygnięcie organu ocenił jako dowolne, powołując się przy tym na uchybienie art. 80 k.p.a. WSA zobowiązał Ministra aby ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił wykładnię art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w., dokonał pełnych ustaleń faktycznych dotyczących udziału skarżącego w "akcji medycznej" na terenie bazy w Ghazni, w tym charakteru tej akcji i działań skarżącego w jej ramach, w tym także w zakresie przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, o czym jest mowa w art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w. Zaś w przypadku dalszych wątpliwości co do charakteru działań, w trakcie których nastąpił wypadek skarżącego, zobowiązał organ do przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby, która pełniła w dniu 15 lipca 2009 r. obowiązki Dowódcy Grupy Zabezpieczenia Medycznego podczas V zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu oraz do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Minister decyzją z 21 lipca 2022 r. nr 2122/DSS na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3, art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 u.o.w., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z 17 maja 2022 r. odmawiającą przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu organ zauważył, że przeprowadził dowód z zeznań świadków: A. O. (protokół przesłuchania świadka z 28 września 2021 r.); świadka P. B. (dokumentacja dotycząca przesłuchania świadka przesłana za pismem nr 4103/RP/21 z 8 listopada 2021 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu) oraz skarżącego (protokół przesłuchania z 14 stycznia 2022 r.), zgodnie z wytycznymi WSA. Ponadto Minister zapoznał się z dokumentami niejawnymi zgromadzonymi w sprawie (rozkazy dzienne Dowódcy Polskich Sił Zadaniowych oraz dokumentacją katastrof i wypadków - 4 tomy 2087 stron), a stan faktyczny ustalony przez organ nie wskazuje na prowadzenie akcji typu MASCAL MEDEVAC w dniu wypadku, odwołał się także do treści art. 4 pkt 15 u.o.w. uwzględniając wytyczne Sądu pierwszej instancji, a także wyroku WSA ze sprawy o sygn. akt II SA/Wa 111/18 na który powołał się skarżący w złożonym odwołaniu, dokonując jego interpretacji. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że ustalił również zadania mandatowe misji PKW w Afganistanie, w tym obowiązujące w dniu wypadku, na podstawie wydanych postanowień Prezydenta RP o użyciu PKW w Afganistanie. Poza tym, Minister stwierdził, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie wynikało, aby wykonywane przez skarżącego w momencie wypadku czynności niosły za sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia, a nadto skarżący nie zgłaszał żadnych uwag do protokołu powypadkowego. Minister zauważył przy tym, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. Organ dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. W oparciu o całokształt materiału dowodowego, uzupełnionego zgodnie z wytycznymi Sądu meriti organ nie znalazł jednak podstawy do uwzględnienia żądania skarżącego. Wydana decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego. Zarzucono jej naruszenie: prawa materialnego - art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wypadek, któremu skarżący uległ 15 lipca 2009 r. na terenie bazy Ghazni, nie mieści się w definicji wypadku zawartej w ww. przepisie, podczas gdy stan faktyczny przedstawiony w sprawie wskazuje na to, że jest to wypadek wyczerpujący dyspozycję art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze powołanej ustawy; przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 76 § 1 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. WSA wyrokiem z 12 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1799/22, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 17 maja 2022 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska sąd, wskazując na materialnoprawną podstawę wydanej decyzji oraz związanie uprzednio wydanym wyrokiem WSA, stwierdził, że Minister wprawdzie zrealizował zalecania sądu, co do uzupełnienia materiału dowodowego, lecz nie uczynił tego prawidłowo i nie ocenił materiału dowodowego sprawy w jej całokształcie. Organ w istocie nie wyjaśnił, dlaczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ziszczenia się przesłanki doznania uszczerbku na zdrowi wskutek wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, do których wykonywania poszkodowany został skierowany (art. 3 u.o.w.). Organ nie wyjaśnił również na jakiej podstawie sformułował ocenę, że wypadek, któremu uległ skarżący w dniu 15 lipca 2009 r. nie stanowi, w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c tej ustawy, wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, zaistniałego podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, w tym wypadku w składzie Polskiego Kontyngentu Wojskowego wydzielonego do misji specjalnej Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa w Islamskiej Republice Afganistanu w rejonie uznanym przez Ministra Spraw Zagranicznych za strefę działań wojennych. Minister nie wskazał przyczyn odmowy wiarygodności zeznań świadków przesłuchanych w sprawie, skoro nie przedstawił dowodów na poparcie przeciwstawnych twierdzeń. W szczególności, nie zweryfikowano w formie procesowej informacji co do charakteru akcji medycznej, choć ówczesny Dowódca Grupy Zabezpieczenia Medycznego PKW w Ghazni A. O. powołując się na konkretne źródła informacji (m.in. meldunki, sprawozdania, odprawy codzienne) twierdził, że akcja medyczna w dniu 15 lipca 2009 r. miała status MASCAL bowiem do bazy PKW w Ghazni zwożono poszkodowanych w wyniku działań bojowych żołnierzy i policjantów sił koalicyjnych. Na nadzwyczajny charakter akcji medycznej wskazuje choćby udział skarżącego w czynnościach przenoszenia rannych na noszach, który od 20 kwietnia do 2 sierpnia w PKW w Afganistanie pełnił służbę na stanowisku zastępcy szefa służby zdrowia, zajmując się głównie zaopatrzeniem i dystrybucją leków. Organ zdaje się umniejszać wartość dowodową protokołu przesłuchania świadka nie dostrzegając, iż świadkowie zostali pouczeniu o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy (art. 233 § 1 k.k.). Minister wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż zapoznał się z dokumentami niejawnymi, tj. rozkazami dziennymi Dowódcy Polskich Sił Zadaniowych oraz dokumentacji z katastrof i wypadków – 4 tomy 2087 stron, lecz tych dokumentów, ich odpisów, czy choćby notatek służbowych potwierdzających dokonanie tych czynności nie załączył do akt administracyjnych. Samo twierdzenie, że dokonano analizy dokumentów niejawnych u dysponenta akt, bez odzwierciedlenia tego faktu w aktach administracyjnych, nie daje sądowi możliwości oceny ich treści i prawidłowości wniosków wyciągniętych z analizy przedmiotowych dokumentów. Z tego powodu zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie ma oparcia w materiale aktowym sprawy, a przez to samo rozstrzygnięcie jawi się jako arbitralne i nierespektujące zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Zdaniem sądu organ nie zgromadził i nie ocenił materiału dowodowego w jego całokształcie, zwłaszcza nie dokonał należytej oceny zeznań świadków w sytuacji, gdy ze względu na upływ czasu skompletowanie tej dokumentacji jest znacznie utrudnione, a materiał dowodowy, na który powołał się Minister, nie został załączony do materiału aktowego sprawy. Nie można wobec tego przyjąć, iż zrealizował obowiązek wynikający z art. 80 k.p.a. Sąd nie podzielił twierdzenia organu, że wypadek, któremu uległ skarżący nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji PKW w Afganistanie. Taki wniosek jest przedwczesny bez jednoznacznego wykazania, czy akcja medyczna z 15 lipca 2009 r. miała status MASCAL/MEDEVAC. To że przywołane przez organ postanowienie Prezydenta RP o użyciu PKW w Afganistanie z 10 kwietnia 2009 r. nie przewidywało działań z zakresu transportu rannych, czy też z obszaru zabezpieczenia medycznego nie oznacza braku realizacji działań mandatowych o szczególnym charakterze jeżeli w dużym uproszczeniu weźmie się pod uwagę, że przy realizacji zadań o charakterze stricte "bojowym" (art. 4 pkt 16 lit a i c u.o.w.) określone procedury przewidują ich zabezpieczenie medyczne oraz niezwłoczne działanie w trybie nadzwyczajnym (zagrożenia życia i zdrowia, nadmiernego stresu, pośpiechu, pod presją). Wskazane czynniki zapewne występować będą nie tylko w warunkach bojowych, ale i w bazie kontyngentu wojskowego, gdzie następuje kontynuacja działań zabezpieczających (udzielania pomocy medycznej w warunkach nadzwyczajnych). Dlatego też nie bez przyczyny ustawodawca przewidział przesłankę "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań" określoną w art. 4 pkt 15 lit. c tej ustawy. Sąd nie podzielił także oceny organu, że "gdyby rzeczywiście do wypadku doszło w sytuacji realnego zagrożenia, to fakt ten znajdowałby odzwierciedlenie w dokumentacji - w aktach postępowania odszkodowawczego, meldunkach lub innych dokumentach, natomiast z protokołu powypadkowego wynika wprost, że wyłączną przyczyną wypadku było zdarzenie losowe". Postępowanie powypadkowe ma wprawdzie na celu ustalenie m.in. okoliczności w jakich doszło do wypadku, ale jest to postępowanie ukierunkowane na ustalenie przede wszystkim przyczyn wypadku. Ma na celu wyjaśnienie czy do jego zaistnienia przyczyniły się czynniki materialne lub techniczne, organizacyjne, czy też błąd ludzki, po to aby w przyszłości podjąć odpowiednie działania prewencyjne mające zapobiec podobnym zdarzeniom wypadkowym. Odrębnym aspektem pozostają skutki wypadku w służbie i związane z tym świadczenia pieniężne. Komisja wypadkowa okoliczności wypadku ustaliła dość syntetycznie określając, że skarżący brał udział w akcji medycznej na terenie bazy w Ghazni. Nie dokonała więc kwalifikacji podjętej wówczas akcji medycznej pod kątem stosowania procedur MASCAL/MEDEVAC. Także dla postępowania odszkodowawczego ten aspekt nie miał istotnego znaczenia. Zatem brak takowych ustaleń nie powinien być traktowany, jako urzędowe potwierdzenie prowadzenie akcji medycznej, której nie przyznano wzmiankowanego statusu. W konsekwencji WSA stanął na stanowisku, że Minister dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadziło do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W wytycznych Sąd pierwszej instancji nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego w sposób, który pozwoli na prawidłowe, niebudzące wątpliwości i klarowne w swej argumentacji ustalenie, czy akcja medyczna podjęta w dniu 15 lipca 2009 r. w Ghazni miała status MASCAL/MEDEVAC. Kluczowa w tej materii jest weryfikacja i konfrontacja dokumentacji zgromadzonej w sprawie z twierdzeniami przesłuchanych w sprawie świadków, bowiem dopiero te ustalenia pozwolą ocenić czy skarżącemu przysługuje status weterana poszkodowanego. W skardze kasacyjnej, organ zaskarżając wyrok WSA w całości, w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w. poprzez błędną wykładnię przesłanki zaistnienia wypadku podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a i b ustawy polegającą na uznaniu, że okoliczności wskazywane przez stronę są istotne z punktu widzenia ustalenia zaistnienia takiego związku, konsekwencją tego było uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie wyjaśnił dlaczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ziszczenia się przesłanki doznania uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, do którego wykonywania poszkodowany został skierowany oraz nie pozwala uznać, że wypadek z 15 lipca 2009 r. na terenie bazy w Ghazni, któremu uległ skarżący nie stanowi wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wskazany wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji, co zostało w sposób wszechstronny przedstawione i wyjaśnione w decyzjach organu. W oparciu z kolei o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Minister zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji obu instancji, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie dokładnie wyjaśniono stan faktyczny, materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uchylonych decyzjach; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ naruszył ten przepis poprzez niedołączenie do akt administracyjnych dokumentów niejawnych, tymczasem organ dołączył akta administracyjne wraz z odpowiedzią na skargę stosownie do obowiązujących przepisów; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że uzasadnienie decyzji nie zawiera jak określił Sąd pierwszej instancji, wyjaśnienia dlaczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ziszczenia się przesłanki do uznania uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, tymczasem zaskarżone decyzje zawierają rozważania w tym przedmiocie; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że materiał dowodowy nie został dołączony do "materiału aktowego sprawy", gdy tymczasem organ przekazał akta administracyjne i stosownie do wskazanego przepisu dokonał oceny dowodów wraz z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. polegające na braku jasnego określenia przez Sąd pierwszej instancji na czym naruszenie wskazanego przepisu polegało; 6) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez skonstruowanie przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia w sposób niezrozumiały, niejasny, co doprowadziło do braku możliwości prześledzenia toku rozumowania Sądu pierwszej instancji i uzasadnioną wątpliwość co do prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, która doprowadziła do uchylenia obu decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ uzupełnił materiał dowodowy, lecz uczynił to nieprawidłowo, a w końcowych rozważaniach podkreślił, że materiał dowodowy winien być przez organ uzupełniony w zakresie czy akcja medyczna podjęta w dniu 15 lipca 2009 r. miała status MASCAL/MEDEVAC w sytuacji, gdy ta okoliczność została wyjaśniona przez organ. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, jednocześnie domagając się rozpoznania sprawy na rozprawie. Podniesione natomiast zarzuty znalazły swoje rozwinięcie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. Odpowiadając na skargę kasacyjną, skarżący wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesiono w niej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych treścią art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., tj. zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego w formule błędnej wykładni, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W układzie niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w. Powołany przepisy określa warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby dana osoba mogła uzyskać status weterana poszkodowanego. Spór w niniejszej sprawie zasadniczo sprowadza się do określenia treści (sposobu rozumienia) tych warunków, a co za tym idzie – pośrednio – do wyznaczenia granic postępowania wyjaśniającego w sprawie. Większość procesowych zarzutów kasacyjnych jest bowiem skierowana przeciw ocenie Sądu pierwszej instancji, że organ nienależycie, nie w pełnym zakresie, zebrał i rozważył materiał dowodowy w sprawie. Innymi słowy, skarżący kasacyjnie organ podważa stanowisko WSA odnośnie do niepełnego wyjaśnienia stanu sprawy poprzez zakwestionowanie przyjętego przez ten sąd sposobu rozumienia art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w. Rozważanie przedmiotowego zagadnienia wymaga w pierwszej kolejności sięgnięcia do przepisu bazowego, definiującego pojęcie "weterana poszkodowanego", a więc art. 3 u.o.w. Stosownie do treści powołanego przepisu weteranem poszkodowanym "może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze". Jak z powyższego wynika skompletowanie znamion ustawowych osoby, której zamierza się przypisać status "weterana poszkodowanego" wymaga pozytywnego zweryfikowania szeregu okoliczności. I tak: - po pierwsze, konieczne jest ustalanie, że osoba, na podstawie skierowania, brała udział w działaniach poza granicami państwa; - po drugie, niezbędne jest ustalenie, że osoba taka doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek: - wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami, lub - choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa; - po trzecie, należy wykazać, że osoba taka uzyskała świadczenia odszkodowawcze z tytułu tego uszczerbku. Strukturalnie, przyjęta przez prawodawcę definicja legalna pojęcia "weteran poszkodowany" zakłada konieczność wypełnienia czterech warunków, z których trzy są jednopostaciowe, a jeden ma charakter alternatywny – trójpostaciowy. Do warunków jednopostaciowych, a zatem bezwyjątkowych i dających się zrealizować wyłącznie w jednej formule należą: 1) udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa; 2) doznanie uszczerbku na zdrowiu; 3) uzyskanie świadczenia odszkodowawczego z tytułu doznania tego uszczerbku. Natomiast warunek ostatni, który może zostać spełniony w trzech odmiennych układach rzeczywistości odnosi się do samego źródła uszczerbku na zdrowiu doznanego podczas działań poza granicami kraju. I tak, źródłem tego uszczerbku może być: 1) wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa; 2) choroba nabyta podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami; 3) wypadek i choroba, o których mowa w punktach 1 i 2. Ustalenie właściwego znaczenia terminu "weteran poszkodowany", w sytuacji, gdy źródłem uszczerbku na zdrowiu jest wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa musi uwzględniać fakt, że prawodawca przesądził, jakie zdarzenia należy kwalifikować jako taki wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a-c u.o.w. Powołany przepis definiuje wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa jako "zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: – przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, – określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa". Analiza cytowanej definicji wykazuje, że ustawodawca w pierwszej części przepisu art. 4 pkt 15 lit. a-c u.o.w. rozstrzyga o tym, czym w istocie jest wypadek, a dalej wskazuje, jakie okoliczności potwierdzają, iż można przyjąć, że pozostawał on w związku z działaniami poza granicami państwa. Wypadek ma być zdarzeniem nagłym, a więc pewną dynamiczną i niespodziewaną zmianą w układzie rzeczywistości fizycznej. Wypadek z założenia jest zdarzeniem nieplanowanym i niepożądanym, co nie wyklucza, że może do niego dojść podczas czynności/działań, które były zaplanowane i potrzebne. Wypadek ma być zdarzeniem powodującym uszczerbek na zdrowiu, a więc zdarzeniem, które skutkuje dającym się ustalić procentowo pogorszeniem stanu zdrowia wskutek naruszenia fizycznej lub psychicznej sprawności organizmu. Zdarzenie będące wypadkiem ma być wywołane przyczyną zewnętrzną, co oznacza, że jego źródło musi być ulokowane poza organizmem poszkodowanej osoby. Chodzi o to, że czynnik wywołujący zdarzenie nie może pochodzić wyłącznie z organizmu poszkodowanego. Do czynników zewnętrznych należy zaliczyć przykładowo poślizgnięcie, upadek, uderzenie przez osobę trzecią, wybuch, nadmierny wysiłek, zetknięcie z przedmiotem, cieczą, gazem, substancją, działanie sił natury. Natomiast np. samoistne zasłabnięcie, udar albo zawał występujące bez żadnego zewnętrznego czynnika nie mogą stanowić wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit a-c u.o.w. Zaznaczyć należy, że zewnętrzność czynnika powodującego wypadek nie oznacza, iż musi mieć on charakter wyłączny. Czynnik zewnętrzny może współwystępować z czynnikiem wewnętrznym, np. chorobą serca, nadciśnieniem, wadą kręgosłupa, itd. W takim układzie wypadek, wskutek gwałtownego spiętrzenia negatywnych oddziaływań na organizm danej osoby, pogarsza sprawność jej organizmu w zakresach, które wskutek występujących już wcześniej dysfunkcji, były wrażliwe na oddziaływania zewnętrzne. Innymi słowy można przyjąć, że czynnik zewnętrzny samoistny zawsze powoduje uszczerbek na zdrowiu, niezależnie od charakterystyki organizmu osoby, w który ingeruje. Z kolei czynnik zewnętrzny niesamoistny, powoduje uszczerbek na zdrowiu wyłącznie u tych osób, których organizm, z uwagi na występujące dysfunkcje (osłabienia,) jest na niego szczególnie wrażliwy. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 15 u.o.w. wypadek ma "zaistnieć podczas lub w związku" z działaniami wymienionymi w lit a-c powołanego przepisu. Zaistnienie wypadku "podczas" działań kładzie nacisk na korelację czasową pomiędzy wypadkiem, a działaniami – wypadek musi wystąpić w ramach czasowych wyznaczonych rozpoczęciem i zakończeniem działań. Z literalnej treści analizowanego przepisu nie wynika, aby ustalenie ścisłych zależności funkcjonalnych pomiędzy wypadkiem, a działaniami było wymagane. Istotny jest wyłącznie związek czasowy. Wystąpienie wypadku "w związku" z działaniami eksponuje natomiast funkcjonalno-przyczynową zależność pomiędzy tymi elementami. Wypadek w tym układzie powinien z założenia zaistnieć po rozpoczęciu działań, z którymi ma mieć związek i albo po ich zakończeniu, albo jeszcze w trakcie ich realizacji. Związek pomiędzy wypadkiem a działaniami wyraża się w tym, że wypadek powinien stanowić funkcjonalne następstwo podjętych działań. W ujęciu zależności fizycznych, działania muszą zawsze stanowić czynnik wyzwalający dla zaistnienia wypadku. Wnioskując a posteriori każdorazowo należy ustalić, że bez podjęcia działań wypadek nie mógłby zaistnieć. Działania podczas których lub w związku z którymi powinno zaistnieć zdarzenie będące wypadkiem zostały skatalogowane pod literami a-c artykułu 4 pkt 15 u.o.w. Do pierwszej grupy (lit. a) włączono "działania podejmowane w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń". W ramach drugiej grupy (lit. b) wskazano, że zdarzenie będące wypadkiem ma zaistnieć podczas lub w związku "z zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa". Niewątpliwie obie kategorie działań cechują się tym, że generują poważne i trudne do zniwelowania zagrożenie dla życia i zdrowia. W pierwszej grupie (lit. a) chodzi o działania o charakterze bojowym z wykorzystaniem broni i sprzętu wojskowego, podczas i w związku z którymi utrata życia i zdrowia jest wysoko spotencjalizowana. Mogą to być działania zaplanowane (uderzenie na przeciwnika) lub niezaplanowane, stanowiące reakcję na atak bojowy podmiotu wrogiego (odparcie uderzenia). Bezsprzecznie, w takich warunkach, wystąpienie wypadku, jako zdarzenia nagłego, wywołanego przyczyną zewnętrzną i powodującego uszczerbek na zdrowiu jest wysoce realne. W drugiej grupie (lit. b) ustawodawca wskazał, że wypadek powinien pozostawać w związku lub zaistnieć podczas zamachu lub innego bezprawnego działania wymierzonego przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Innymi słowy, w takim skonfigurowaniu normatywnym wypadek powinien stanowić następstwo intencjonalnego i gwałtownego ataku skierowanego przeciw osobie (grupie osób), która się tego nie spodziewa, w celu jej zranienia lub pozbawienia życia. Wydaje się, że dystynkcja pomiędzy "zamachem", a "innym bezprawnym działaniem" przebiega w płaszczyźnie modus operandi atakującego. O ile zamach będzie atakiem z założenia dynamicznym i bojowym, o tyle "inne bezprawne działanie" takich cech posiadać nie musi, np. otrucie, zakażenie lub celowe wprowadzenie w błąd, który powoduje zagrożenie dla życia lub zdrowia. W grupie trzeciej, zgodnie z postanowieniami art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. jako wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa zakwalifikowano zdarzenie zaistniałe podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Analiza cytowanego przepisu prowadzi do kilku wniosków. Po pierwsze, analizowany przepis ma zawężony podmiotowo zakres stosowania, odnosi się bowiem wyłącznie do żołnierza. Po drugie, jednoznacznie wskazano, że art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. obejmuje "inne działania". Takie zastrzeżenie należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o działania niedające się zakwalifikować pod zakresy stosowania art. 4 pkt 15 lit. a lub lit. b u.o.w. Po trzecie, przesądzono, że owe inne działania, podczas których lub w związku z którymi zaistniał wypadek muszą pozostawać w bezpośrednim związku z zadaniami wykonywanymi przez żołnierza. W tym elemencie definicji prawodawca posłużył się konstrukcją złożonego związku przyczynowego. Wstępnie zastrzegł bowiem, że samo zdarzenie będące wypadkiem ma pozostawać w związku czasowym lub funkcjonalnym z działaniami innymi niż te wymienione w art. 4 pkt 15 lit. a lub lit. b u.o.w., a następczo, że owe "inne działania" muszą pozostawać w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Niewątpliwą trudność w praktycznej aplikacji analizowanego przepisu stanowi przyjęta przez ustawodawcę gradacja związku przyczynowego: w relacji "wypadek → inne działanie" przyjmuje związek (wynikanie) zwykły, a w relacji "inne działanie → wykonywanie zadania przez żołnierza" związek (wynikanie) bezpośredni. Należy założyć, że celem takiej stylizacji normatywnej było wyraźne zwrócenie uwagi, że działania podczas lub w związku z którymi dochodzi do wypadku mają być ściśle funkcjonalnie skorelowane z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Innymi słowy, mają to być albo działania będące de nomine wykonywaniem zadań, albo działania "towarzyszące" wykonywaniu zadań. Na taką formułę podejścia do rozważanego problemu wskazuje przede wszystkim uczynione in fine zastrzeżenie, że nie można przyjąć, iż doszło do wypadku, jeżeli "żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy". Jeżeli bowiem wskazane zaniedbania żołnierza "przy wykonywaniu zadań" wyłączają możliwość stwierdzenia wypadku, to konsekwentnie trzeba założyć, iż jest tak z uwagi na fakt, że sam do niego doprowadził i tym samym ponosi winę za doznany uszczerbek na zdrowiu. Tak sformułowany wniosek wymusza konkluzję, że "inne działania" podczas lub w związku z którymi zaistniał wypadek muszą być działaniami funkcjonalnie skorelowanymi z wykonywaniem zadań przez żołnierza (choć nie muszą być podejmowane wyłącznie przez niego). Gdyby założyć, że zaniedbania żołnierza w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w żaden sposób nie przekładają się na "inne działania" z którymi wypadek pozostaje w funkcjonalnym lub czasowym związku, to wówczas przyjęte przez prawodawcę wyłączenie możliwości stwierdzenia wypadku byłoby nielogiczne, albowiem nie pozostawałoby w żadnym skorelowaniu z tymi zaniedbaniami. Zarówno "inne działania" jak i "wykonywanie zadań" stanowią aktywności intencjonalne podejmowane przez człowieka, przy czym "wykonywać zadania" może wyłącznie żołnierz, u którego wypadek spowodował uszczerbek na zdrowiu, podejmować "inne działania" może natomiast również inna osoba. Należy przy tym raz jeszcze zaznaczyć, że sam wypadek nie zawsze będzie wywołany działaniami celowo skierowanymi na jego spowodowanie. Wypadek ma zaistnieć "w związku" lub "podczas" działań, a zatem jego etiologia nie musi być intencjonalna. Z perspektywy stosowania art. 4 pkt 15 lit c tiret pierwsze u.o.w. istotne znaczenie ma zakres znaczeniowy pojęcia "wykonywanie zadań". Trzeba zauważyć, że inaczej niż w art. 4 pkt 15 lit c tiret drugie u.o.w. ustawodawca nie odwołał się do "zadań określonych w akcie utworzenia kontyngentu" albo "zadań określonych w skierowaniu". Przyjął jedynie, że chodzi o "zadania żołnierza". Zadania żołnierzy poza granicami państwa na gruncie przepisów u.o.w. działań poza granicami państwa sprowadzają się do udziału w misjach pokojowych i stabilizacyjnych; pozostałe działania wymienione w art. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.w. dotyczą innych służb. Zgodnie z art. 4 pkt 3 u.o.w. misja pokojowa i stabilizacyjna to działania określone w art. 2 pkt 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 755 oraz z 2026 r. poz. 50 ze zm.), akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne, a także inne działania o tym charakterze podejmowane przez organizacje międzynarodowe lub komisje międzynarodowe, w których uczestniczyli obywatele polscy skierowani przez podmioty, o których mowa w pkt 1 lit. a-f, w szczególności działania mające na celu przywrócenie, utrzymanie lub wsparcie pokoju i bezpieczeństwa, bądź akcje zapobiegania aktom terroryzmu lub ich skutkom. Jak wynika z treści powołanego art. 2 pkt 1 ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (w brzmieniu na dzień udziału skarżącego w PKW w Afganistanie) użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza obecność jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w: a) konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, b) misji pokojowej, c) akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom. O użyciu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa w sytuacjach, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a i b decyduje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w drodze postanowienia wydanego na wniosek Rady Ministrów – art. 3 ust. 1 pkt 1. W przedmiotowym postanowieniu Prezydent określa między innymi cel skierowania jednostek wojskowych, zakres ich zadań oraz obszar działania – art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. W tym kontekście poprzez "wykonywania zadań przez żołnierza" w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit c tiret pierwsze u.o.w. należy rozumieć wszelkie czynności, które w sposób bezpośredni lub pośredni wiążą się z urzeczywistnianiem celów wyrażonych tymi zadaniami. Chodzi więc o każde działanie, które pośrednio lub bezpośrednio wiąże się z osiągnięciem stanu, który odpowiada celom misji, na którą skierowano żołnierza. Zaznaczyć przy tym trzeba, że co do zasady żołnierz nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania o tym, czy dane działanie realizuje cel misji. Żołnierz jest funkcjonariuszem zobowiązanym do wykonywania rozkazów przełożonych i to emitent rozkazu wyznacza zakres jego zadań. Poczynione powyżej uwagi, dotyczące rozumienia treści art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. znajdują adekwatne przełożenie na wykładnię art. 4 pkt 15 lit. c tiret drugie u.o.w. Jedyna różnica metodologiczna w zakresie wykładni obu przepisów sprowadza się do tego, że w odniesieniu do ostatniego z nich ustalenie przedmiotowego zakresu pojęcia "wykonywanie zadań" powinno nastąpić poprzez odwołanie się do aktu utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, albo do skierowania do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa lub skierowania do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Reasumując można wywieść ogólną konkluzję, że w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. b u.o.w. prawodawca wskazał na konkretne, przedmiotowo opisane typy działań, których czasowe lub funkcjonalne powiązanie ze zdarzeniem, w wyniku którego doszło do powstania uszczerbku na zdrowiu zawsze będzie przesądzać o tym, że doszło do wypadku w związku z działaniami poza granicami kraju. W układach stypizowanych w tych przepisach nie jest wymagane dowodzenie związku z wykonywaniem zadań przez poszkodowanego. W przepisie art. 4 pkt 15 lit. c u.o.w. prawodawca nie odwołał się do działań skonkretyzowanych przez znamiona, lecz do działań funkcjonalnie – a przez to i czasowo oraz miejscowo – związanych z wykonywaniem zadań przez żołnierza (lub członka innych służb wymienionych w art. 4 pkt 15 lit. c tiret drugie u.o.w.). Przyjęto zatem rozwiązanie, w ramach którego za wypadek może być uznane każde zdarzenie o ile będzie nagłe, zdrowotnie szkodliwe, wywołane przyczyną zewnętrzną, i zaistnieje podczas lub w związku z działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań. W realiach niniejszej sprawy nie jest kwestionowane, że skarżący w okresie od 20 kwietnia 2009 r. do 2 sierpnia 2009 r. pełnił służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Afganistanie na stanowisku Zastępcy Szefa Służby Zdrowia. W dniu 15 lipca 2009 r. brał udział w akcji medycznej na terenie bazy w Ghazni. Akcja polegała na zabezpieczeniu medycznym przywiezionych rannych, dowodził nią Pan P. B. W trakcie trwania akcji, ok. godz. 18.30, skarżący otrzymał od dowodzącego akcją ustny rozkaz przeniesienia rannego policjanta afgańskiego na noszach. Podczas wyciągania i przenoszenia rannego skarżący doznał urazu kręgosłupa – s. 3 uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji; ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane przez organ drugiej instancji. Na obecnym etapie postępowania jest bezsporne, że akcja medyczna nie była prowadzona w ramach działań, o jakich mowa w art. 4 pkt 15 lit. a lub lit. b u.o.w. Fizyczny transport rannego na terenie bazy nie był więc zdarzeniem zaistniałym podczas lub w związku z: 1) uderzeniem na przeciwnika bądź odparciem jego uderzeń; 2) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Z założenia akcja medyczna, w której udział brał skarżący nie może być kwalifikowana w ramach stosowania art. 4 pkt 15 lit. c tier drugie u.o.w., albowiem przepis ten dotyczy działań służb innych niż wojsko. Do rozważenia zatem pozostaje, czy w sprawie ma zastosowanie art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. Trzeba potwierdzić, że wycinek rzeczywistości, w granicach którego skarżący brał udział w akcji medycznej, wydobył z samochodu rannego policjanta afgańskiego w celu przeniesienia go na noszach do ambulatorium i podczas wykonywania tych czynności doznał urazu kręgosłupa, należy zakwalifikować jako wypadek. Było to bowiem zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną i spowodowało uszczerbek na zdrowiu. Sporne natomiast pozostaje, czy zdarzenie to zaistniało podczas lub w związku z "innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza (...)." Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że kwestia ta nie została należycie rozważona. Po pierwsze, nie można zgodzić się z organem, że sam fakt, iż skarżący brał udział w akcji ewakuacji medycznej świadczy o tym, iż nie można stwierdzić, że doszło do wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. W ocenie organu akcja ewakuacji medycznej nie mieści się w celach misji PKW w Afganistanie, a zatem nie można jej kwalifikować, jako zadania wykonywanego przez żołnierza. Jak już wyżej wyjaśniono, zgodnie z art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. wypadek ma zaistnieć podczas lub w związku "z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań". Zdarzenie będące wypadkiem może, ale nie musi pozostawać w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań. Ustawodawca dopuścił bowiem takie skonfigurowanie, w którym związek wypadku i realizacji zadań jest pośredni, poprzez włączenie w łańcuch przyczynowo-skutkowy jeszcze "innych działań". Oznacza to, że sama akcja medyczna, w której brał udział skarżący nie musiała nominalnie stanowić realizacji zadań misji przypisanej PKW w Afganistanie. Jako wystarczające należy uznać samo pozostawanie jej w bezpośrednim związku z zadaniami tej misji. Organ podaje, że zadania PKW w Afganistanie określono w postanowieniach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 29 grudnia 2003 r. o użyciu PKW w Islamskim Państwie Afganistanu, z 10 października 2008 r. o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu i z 10 kwietnia 2009 r. o zmianie postanowienia o przedłużeniu okresu użycia Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu. Z powołanych postanowień wynika, że określały one wyłącznie "podstawowe cele" i "główne zadania" PKW w Afganistanie – takich zwrotów użył organ pierwszej instancji cytując fragmenty uzasadnień postanowień Prezydenta RP – s. 10 i 11 uzasadnienia decyzji. Nie można zatem wykluczyć, że PKW w Afganistanie realizował również inne zadania, niewymienione bezpośrednio w powołanych postanowieniach. Kwestia ta nie została wyjaśniona. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że do zadań PKW w Afganistanie należało: - wzmacnianie sił państw sojuszniczych w zakresie konwojowania, obrony i ochrony oraz zabezpieczenia bojowego; - utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa w Kabulu i jego regionie oraz, w miarę posiadanych środków, wsparcie dla Przejściowej Władzy Afgańskiej i jej prawnych następców w utrzymaniu bezpieczeństwa poza Kabulem i jego regionem; - zapewnienie bezpieczeństwa w prowincji Ghazni (w tym ochrona drogi Kabul- Kandahar na obszarze prowincji), szkolenie personelu afgańskich sił bezpieczeństwa oraz patrolowanie rejonu odpowiedzialności z zadaniem zbierania informacji dotyczących przemytu narkotyków i broni. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nie podano żadnych argumentów przemawiających za tym, że akcja ewakuacji medycznej nie była bezpośrednio związana z realizacją zadań misji PKW w Afganistanie, tzn. nie stanowiła wprawdzie wprost realizacji tych zadań, ale pozostawał z nimi w związku. Jeżeli organ zajmuje stanowisko przeciwne powinien je uzasadnić. Organ w ogóle nie wyjaśnił dlaczego rannym funkcjonariuszom afgańskim udzielano pomocy na terenie polskiej bazy wojskowej. Nie można zgodzić się z organem, że wypadek, któremu uległ skarżący "nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji PKW w Afganistanie". Naczelny Sąd Administracyjny wyraża poważne wątpliwości co do zasadności takiej oceny. Jeżeli uwzględni się fakt, że skarżący jako Zastępca Szefa Służby Zdrowia zajmował się głównie zaopatrzeniem i dystrybucją leków – okoliczność niekwestionowana na etapie postępowania kasacyjnego – to z pewnością trudno będzie uznać za wykonywanie zwykłych czynności służbowych udział w akcji ewakuacji medycznej wielu rannych funkcjonariuszy afgańskich. Nie można pomijać przy tym faktu, że przeniesienia rannego na noszach do ambulatorium skarżący podjął się na ustny rozkaz dowodzącego akcją. Skarżący nie był więc upoważniony do rozważania, czy podjęte przez niego czynności stanowią działania bezpośrednio związane z wykonywaniem zadań misji. Realizował rozkaz przełożonego. Organ zupełnie ignoruje konieczność wyjaśnienia na jakiej podstawie i dlaczego w polskiej bazie wojskowej PKW w Afganistanie udzielano pomocy rannym funkcjonariuszom afgańskim, a więc siłom sojuszniczym. Nie zauważa również, że działania o takim charakterze z założenia pozostają w logicznym, czasowym i funkcjonalnym związku z każdą misją pokojową, czy stabilizacyjną. Należy zgodzić się, że każda misja pokojowa czy stabilizacyjna ma charakter szczególny i zasadniczo odmienny od zadań realizowanych przez żołnierza w czasie pokoju w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego w sprawie o przyznanie statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. trzeba każdorazowo rozważyć, czy wypadek powstał w ramach działań, których podjęcie w kraju byłoby niemożliwe, albowiem nie wystąpiłyby warunki, które uzasadniałyby ich podjęcie. O wypełnianiu działań Polskiego Kontyngentu Wojskowego na terenie Ghazni nie stanowi jakiekolwiek zachowanie (zdarzenie), które doprowadziło do wypadku skarżącego, ale tylko takie, które nie wystąpiłoby, gdyby skarżący nie był jego członkiem. W tej też przestrzeni ustaleń rysuje się różnica pomiędzy wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami kraju, a wypadkiem, o którym mowa w art. 5 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1950 ze zm.). Wskazane kwestie nie zostały przez organ należycie wyjaśnione. Nie można również potwierdzić stanowiska organu, że zastosowanie art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. wymaga wystąpienia realnego - nie potencjalnego - zagrożenia życia lub zdrowia. Taki rygor nie jest przewidziany treścią powołanego przepisu. Organ nie dostrzega, że nie każde zadanie realizowane w ramach misji pokojowej czy stabilizacyjnej generuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, jak chociażby przywołane w powołanych postanowieniach Prezydenta RP: szkolenie personelu, patrolowanie rejonu odpowiedzialności z zadaniem zbierania informacji dotyczących przemytu narkotyków i broni, utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa w Kabulu i jego regionie, wsparcie dla Przejściowej Władzy Afgańskiej i jej prawnych następców w utrzymaniu bezpieczeństwa poza Kabulem i jego regionem. Analizowany przepis wymaga jedynie, aby do wypadku doszło podczas lub w związku z działaniami bezpośrednio związanymi z wykonywaniem tych zadań. Nie wprowadza wymogu zaistnienia wypadku w warunkach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Na przedmiotową kwestię zwracał uwagę WSA w prawomocnym wyroku z 16 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 1778/20, a organ stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a. był tą oceną oraz wskazaniami związany. Również w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami kraju uznawano zdarzenia, które zaistniały bez związku z bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia, np. uraz kręgosłupa powstały w wyniku poślizgnięcia podczas wysiadania z samochodu przewożącego niewybuchy - wyrok NSA z 12 sierpnia 2014 r., I OSK 2343/13; uraz kręgosłupa powstały w wyniku gwałtownego wstrząsu i podrzutu pojazdu patrolującego w trakcie przejeżdżania na przeciwległy pas ruchu w celu ominięcia korka - wyrok NSA z 22 września 2023 r., III OSK 2532/21. W tym kontekście w sprawie nie jest aż tak istotne, czy akcja ewakuacji medycznej z 15 lipca 2009 roku miała charakter MASCAL/MEDEVAC. Istotnie jest jedynie ustalenie czy stanowiła "inne działania" pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez skarżącego. Abstrahując od powyższego trzeba wyeksponować zasadność wytknięcia przez WSA wadliwości dokonanej przez organ oceny dowodów z zeznań świadków. Wszyscy świadkowie zeznali, że akcja ewakuacji medycznej, podczas której skarżący doznał wypadku przebiegała w warunkach bojowych, w stanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia. Organ nie dał wiary zgodnym zeznaniom czterech świadków w tym zakresie – zeznania R. S., P. B., A. O., P. B. – oraz wyjaśnieniom skarżącego. Organ przyjął, że twierdzenia świadków i skarżącego nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji, a zatem stanowią subiektywną spekulację. W ujęciu systemowym, organ odmówił wiarygodności zeznaniom świadków nie dlatego, że oparł się na dowodach przeciwnych, tylko dlatego, że nie posiadał dowodów dodatkowych, które by zeznania świadków potwierdzały. W zaskarżonej decyzji nie wskazano przy tym, jakie konkretnie dokumenty oceniono, z czego wynika, iż powinny one odzwierciedlać okoliczności, których oczekuje organ i wreszcie dlaczego sam fakt, że przedmiotowe dokumenty owych okoliczności nie odzwierciedlają przesądza o niewiarygodności zgodnych zeznań wszystkich świadków. Taka ocena materiału dowodowego narusza art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew ocenie organu (s. 9 decyzji organu pierwszej instancji; s. 4 decyzji organu drugiej instancji) nie jest przeszkodą uznania za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami kraju zdarzenia, które ma charakter losowy. Jak wyżej wyjaśniono, treść art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. uzasadnia wniosek, że wypadkiem może być również zdarzenie spowodowane bez intencji osób trzecich, może wynikać z ich nieostrożności, może również stanowić następstwo działań niepoddających się woli człowieka sił fizycznych, czy sił natury. Istotne jest, by zdarzenie to zaistniało podczas lub w związku z działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań. Dlatego należy zgodzić się z organem, że nie każde zdarzenie powodujące uszczerbek na zdrowiu u żołnierza podczas misji poza granicami kraju może stanowić wypadek w rozumieniu art. 3 i art. 4 pkt 15 u.o.w. Uszczerbek doznany w wyniku czynności zwykłych, bieżących, codziennych, związanych z samym pobytem na misji, lecz bez związku z realizacją jej celów (zadań), nie jest uszczerbkiem doznanym w wyniku wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami kraju. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. Kwestia wykładni powołanego przepisu została częściowo przesądzona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2021 r., II SA/Wa 1778/20. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ miał obowiązek zastosować się do ocen prawnych sformułowanych przez Sąd oraz wykonać wskazane w uzasadnieniu wytyczne, a w szczególności wyjaśnić, czy wypadek, któremu uległ skarżący pozostawał w związku z wykonywaniem zadań. Organ z tego obowiązku nie wywiązał się prawidłowo, błędnie przypisując prawotwórcze znaczenie okolicznościom odnoszącym się do bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia w momencie zaistnienia wypadku oraz przedwcześnie przesądzając, że wypadek nie miał związku z wykonywaniem zadań. W konsekwencji nie można pozytywnie zweryfikować również zarzutów naruszenia prawa procesowego – art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych w sprawie. W szczególności nie zbadał należycie, czy wypadek jakiemu uległ skarżący zaistniał w związku lub podczas innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem przez niego zadań. Kwestia ta została rozważona wyżej, a sformułowane w tym zakresie oceny prawne oraz wskazania są dla organu wiążące w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Organ wadliwie przyjął również, że sklasyfikowanie danego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze u.o.w. wymaga potwierdzenia, iż doszło do niego w warunkach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe – jak wyżej wykazano – było wadliwe w dwóch zakresach. Po pierwsze, organ błędnie skupił się na badaniu, czy akcja ewakuacji medycznej z 15 lipca 2009 r. przebiegała w warunkach zagrożenia życia lub zdrowia, a po drugie, poczynione w tym zakresie ustalenia sformułował w wyniku wadliwej oceny zeznań świadków oraz wyjaśnień skarżącego. W ramach oceny zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż Sąd pierwszej instancji wytknął organowi, że nie dołączył do akt sprawy dokumentów niejawnych, na analizę których powołał się w swojej decyzji - dokumentacja z katastrof i wypadków - 4 tomy 2087 stron. W aktach nie ma również żadnego procesowego potwierdzenia na dokonanie tej czynności – adnotacja, notatka służbowa. Nie ma również wskazania, jakie konkretnie dokumenty zostały poddane analizie i co z nich wynika – organ wskazuje, że nie potwierdzają one zeznań świadków, ale nie odwołuje się do ich treści. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. jest częściowo zasadny, jednakże wytknięte naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy wyjaśnić, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę nie odnoszą się do żadnego elementu rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia. Ich wadliwość z założenia nie może zatem mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania formułowane są następczo względem rozstrzygnięcia sprawy i z tego względu nie stanowią przesłanek, które to rozstrzygnięcie racjonalizują. Innymi słowy: wadliwość wskazań co do dalszego postępowania nie może determinować wadliwości rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd pierwszej instancji błędnie założył, że w sprawie istotne znaczenie ma ustalenie, czy akcja ewakuacji medycznej, w której udział brał skarżący miała status MASCAL/MEDEVAC. Z przeprowadzonych wyżej rozważań wynika jednoznacznie, że kwestia ta nie ma charakteru przesądzającego. Istota ustaleń organu powinna koncentrować się na ocenie, czy akcja z 15 lipca 2009 roku, podczas której (lub w związku z którą) skarżący uległ wypadkowi stanowi "inne działanie pozostające w bezpośrednim związku z realizacją zadań". Wiążące organ oceny prawne oraz wskazania odnoszące się do tego zagadnienia, zostały przedstawione we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego nie orzeczono z uwagi na to, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.