III OSK 2766/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 7/22 w sprawie ze skargi K.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt III SO/Gd 3/22, w sprawie z wniosku K.K o wymierzenie Rektorowi Politechniki [...] grzywny z powodu nieprzekazania w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.K. na rzecz Rektora Politechniki [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt III SO/Gd 7/22, oddalił skargę K.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt III SO/Gd 3/22, w sprawie z wniosku K.K. o wymierzenie Rektorowi Politechniki [...] grzywny z powodu nieprzekazania w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt III SO/Gd 3/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu sprawy z wniosku K.K. (dalej: "skarżący") z dnia 7 marca 2022 r. wymierzył Rektorowi Politechniki [...] (dalej: "organ" lub "Rektor") grzywnę w wysokości 5.000 zł za nieprzekazanie do Sądu w terminie 30 dni skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy - art. 54 § 2 w zw. z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniesionej na decyzję Rektora z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 24/2021., w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Pismem z dnia 20 lipca 2022 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego zakończonego ww. prawomocnym postanowieniem. Przedmiotowa skarga została zarejestrowana pod sygn. akt III SO/Gd 7/22. Skarżący wskazał, że podstawy do wznowienia postępowania upatruje w ujawnieniu nowej okoliczności, która nie mogła być wzięta pod uwagę w chwili wydania postanowienia z dnia 12 maja 2022 r. W ocenie skarżącego okolicznością tą jest fakt, że pomimo przekazania po terminie skargi do Sądu, Rektor nie wywiązał się w pełni z ciążącego na nim z mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku, gdyż przekazane wraz ze skargą akta administracyjne nie były kompletne. Skarżący wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy dotyczącej skreślenia z listy studentów (III SA/Gd 410/22) brak było dokumentów w postaci: decyzji z dnia 30 września 2018 r., nr DEC/5457/2018, aktu administracyjnego, który regulowałby rozpoczęcie przez skarżącego jakichkolwiek studiów na Politechnice [...] w dniu 1 października 2018 r., zaproszenia na mediacje i zwolnień lekarskich. Pismem procesowym z dnia 2 listopada 2022 r. skarżący uzupełnił wniosek o wznowienie postępowania sądowego, wskazując na istotne w jego ocenie nowe okoliczności sprawy, to jest fakt, że teczka akt osobowych została co prawda ostatecznie przekazana przez Rektora do WSA w Gdańsku, jednak z czterdziestodniowym opóźnieniem oraz nadal niekompletna. Skarżący podkreślił, że nadrzędnym celem jego skargi o wznowienie postępowania w sprawie III SO/Gd 3/22 jest "wniosek o zobowiązanie Rektora do wywiązania się z obowiązku do przekazania kompletnych akt administracyjnych sprawy oraz zobowiązania do nadesłania kompletnych akt osobowych studenta, celem uzupełnienia postępowania dowodowego". Na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku skarżącego. Przywołanym na wstępie wyrokiem z 2 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd podkreślił, że badanie, o którym mowa w przepisie art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest spełnieniem dwóch przesłanek: po pierwsze skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie powinna być wniesiona w terminie. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., niespełniona została jednak żadna ustawowa przesłanka do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 271-273 p.p.s.a. Pomimo, że skarżący nie precyzuje konkretnej podstawy wznowieniowej, to zdaniem Sądu dokonując analizy treści skargi o wznowienie postępowania oraz jej uzupełnienia wywieść należało, że opiera się ona na wykryciu "nowej okoliczności", którą stanowi niekompletność akt administracyjnych przekazanych przez Rektora. Ta "nowa okoliczność" powinna być, zdaniem skarżącego, wzięta pod uwagę w chwili wydania w dniu 12 maja 2022 r. postanowienia wymierzającego organowi grzywnę. Zatem chodzi tu o podstawę wznowieniową przewidzianą w art. 273 § 2 p.p.s.a., odnoszącą się do późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący, choć domaga się wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia organowi grzywny z powodu nie przekazania sądowi w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy (III SO/Gd 3/22), to jednocześnie wskazuje na okoliczności (brakujące w aktach dokumenty), które jego zdaniem ważne są dla prawidłowego rozpoznania sprawy III SA/Gd 410/22, dotyczącej skreślenia z listy studentów. Skarżący stoi na stanowisku, że organ nie wypełnił i nadal nie wypełnia należycie ciążącego na nim obowiązku, co wpływa na wynik sprawy. Tymczasem okoliczność, czy przekazane przez organ z przekroczeniem ustawowego terminu akta są kompletne i czy są w nich dokumenty, które w ocenie skarżącego powinny się tam znajdować, nie jest istotna dla wymierzenia organowi grzywny w świetle treści przywołanych przepisów p.p.s.a. Fakt przekroczenia przez organ ustawowego terminu i wniosek o wymierzenie grzywny są wystarczające do jej prawidłowego nałożenia. Dlatego "nowa okoliczność" w postaci niekompletności akt (braku dokumentów) nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy w postaci nałożenia grzywny na organ. Ponadto skarżący istnienia takiego związku nie wykazał. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący domagając się wznowienia postępowania wydaje się nie rozgraniczać odrębnych postępowań, jakimi są sprawa o wymierzenie grzywny i sprawa skreślenia z listy studentów. Postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny jest samodzielnym postępowaniem wszczynanym na wniosek w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, co zostało już w rozważaniach podniesione. Konkludując, Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że skarga o wznowienie postępowania nie spełnia przesłanki, na którą skarżący się powoływał. "Nowa okoliczność" w postaci niekompletności przekazanych przez organ akt administracyjnych nie mogła mieć wpływu na wynik prawomocnie zakończonej sprawy w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny. Nie może ona stanowić podstawy żądania wznowienia postępowania. Nie można zatem przyjąć, że doszło do późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych (lub środków dowodowych), które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Na powyższe orzeczenie skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie: art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a., przez oddalenie skargi podlegającej odrzuceniu na postawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a., z powodu błędnego przyjęcia, że skarga o wznowienie postępowania z 20 lipca 2022 r. została oparta na ustawowej postawie wznowienia, podczas gdy skarga (mimo wniesienia w terminie), została oparta na takiej okoliczności, z której wbrew poczuciu strony mogła ona skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż postanowienie jest prawomocne od 11 czerwca 2022 r., strona mogła zaskarżyć ww. postanowienie przysługującym zażaleniem do 10 czerwca 2022 r., a skargę oparto na okoliczności faktycznej (dalsza niekompletność akt), o której wiadomość strona powzięła 2 maja 2022 r., czyli przed upływem terminu do wniesienia zażalenia, a nawet przed wydaniem postanowienia z 12 maja 2022 r., w sprawie o sygn. akt III SO/Gd 3/22, będącej sygnaturą sprawy wznawianej. Wobec powyższych zarzutów skarżący na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. "§ 1 pkt 6" p.p.s.a., wniósł o uchylenie wyroku i odrzucenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Rektora zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie został postawiony wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, który nie jest zasadny. Rację ma organ, wskazując w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż w ramach wstępnego badania podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego sąd nie dokonuje oceny jej zasadności ani nie podejmuje ustaleń w zakresie jej faktycznego istnienia. Bada jedynie formalną poprawność przytoczenia podstawy kasacyjnej pod kątem jej ustawowej dopuszczalności, a zatem ocenia, czy sformułowana w skardze o wznowienie postępowania podstawa wznowieniowa mieści się w ustawowym katalogu, to jest czy została wymieniona w przepisach art. 271 – 173 p.p.s.a. Trafnie również skonstatował Sąd pierwszej instancji, że rozpoznając skargę o wznowienie postępowania należy dokonać oceny, czy z treści skargi można odczytać, że strona oparła ją na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. W postępowaniu wznowieniowym, ze względu na określone w przepisach wymogi skargi o wznowienie, przeprowadza się badanie dopuszczalności takiej skargi. Odbywa się ono dwuetapowo. Pierwszy etap badania dopuszczalności skargi odbywa się na posiedzeniu niejawnym, stosownie bowiem do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie, o którym mowa w tym przepisie, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi, przy czym podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze. W tym wstępnym etapie postępowania sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania i dokonuje oceny tych podstaw pod kątem ich ustawowego charakteru. Przystępując do drugiego etapu postępowania na rozprawie, ze względu na treść art. 281 p.p.s.a., sąd jeszcze raz bada przede wszystkim dopuszczalność wznowienia. Dopuszczalność wznowienia stosownie do treści tego przepisu określają te same okoliczności, które były badane na posiedzeniu niejawnym, tj. ustawowe podstawy wznowienia i zachowanie terminu przewidzianego do wniesienia skargi o wznowienie. Także zatem na tym etapie postępowania sąd bada istnienie przesłanek procesowych warunkujących możliwość rozpoznania sprawy o wznowienie oraz warunków dopuszczalności wznowienia, tj. istnienia ustawowych przesłanek wznowienia. Negatywny wynik tej oceny powoduje jednakże oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 905-910 oraz postanowienie NSA z 26 października 2012 r., II OSK 2577/12). W niniejszej sprawie z treści skargi o wznowienie postępowania oraz uzupełniającego ją pisma procesowego wynika, że skarga została oparta na podstawie w postaci wykrycia "nowej okoliczności", którą stanowi niekompletność akt administracyjnych przekazanych przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Zatem wskazana okoliczność stanowi podstawę wznowieniową sformułowaną w art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Na wstępnym etapie postępowania takie określenie podstawy wznowieniowej sprawia, że sprawa winna zostać poddana merytorycznemu rozpoznaniu, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Zarzut skargi kasacyjnej jest zatem bezzasadny, gdyż nie było podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 248 art. p.p.s.a., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.