III OSK 272/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Syndyka Masy Upadłości [...] S.A. w upadłości o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 638/22 w sprawie ze sprzeciwu [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa postanawia: odmówić zawieszenia postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 638/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił sprzeciw [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej również jako: "Spółka") od decyzji kasatoryjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew. Od powyżej powołanego wyroku Spółka pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem procesowym z dnia 17 maja 2024 r. B. K. - Syndyk masy upadłości [...] S.A. w [...] w upadłości (dalej jako "Syndyk") z siedzibą w [...] zawiadomił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] maja 2024 r., sygn. akt [...], została ogłoszona upadłość Spółki, a więc postępowanie toczące się w niniejszej sprawie powinno zostać zawieszone na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c., zgodnie z którym Sąd zwiesza postępowanie z urzędu, jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Przesłankami zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, jest zatem wszczęcie w stosunku do strony postępowania upadłościowego oraz to, aby sprawa dotyczyła przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika nadto, że obie podane w tym przepisie przesłanki powinny być spełnione jednocześnie. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika bowiem, że obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w warunkach określonych tym przepisem wiąże się z łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek, a mianowicie podmiotowej (wszczęcie postępowania upadłościowego wobec strony) oraz przedmiotowej (zaskarżony akt lub czynność dotyczą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości). Jednocześnie, mając na uwadze dyspozycję przywołanego wyżej przepisu, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 7941112) z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Termin "majątek" ma w polskim prawodawstwie dwa znaczenia: szersze – obejmujące zarówno aktywa, jak i pasywa, oraz węższe – obejmujące tylko aktywa. Z uwagi na charakter masy upadłości, która ma służyć zaspokojeniu wierzycieli, w jej skład wchodzą tylko aktywa upadłego. Zgodnie z art. 62 u.p.u. w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z wyjątkami określonymi w art. 63-67 a u.p.u., które w sprawie nie wystąpiły. Jeżeli upadłość obejmuje przedsiębiorcę, w skład masy upadłości wchodzi przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. W zakres tego pojęcia wchodzą: postępowania mające za przedmiot wierzytelności przysługujące upadłemu w stosunku do osób trzecich (chyba, że związane są ze składnikami wyłączonymi z masy upadłości), dotyczące wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym (art. 236 u.p.u.), mające za przedmiot wierzytelności i inne roszczenia powstałe po ogłoszeniu upadłości i wynikające z czynności syndyka, dotyczące wyłączenia z masy upadłości składników mienia nienależącego do upadłego (...)". Jak zasadnie wskazuje się w piśmiennictwie, ze względu na rozgraniczenie kompetencji sądów powszechnych i administracyjnych (art. 175 i 177 Konstytucji RP), zawieszenie postępowania sądowoadministarcyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie przepisów prawa upadłościowego Do wyłącznej właściwości sądów administracyjnych należy bowiem kontrola działalności administracji publicznej i nie można twierdzić, że postępowanie upadłościowe konsumuje, w zakresie wspólnego przedmiotu, postępowanie publiczne bez naruszania systemowej odrębności. W tym ostatnim nie chodzi bowiem wyłącznie o określone prawa majątkowe, ale o całokształt relacji składającej się na stosunek publicznoprawny, administracyjny (zob. J. Jaśkiewicz, O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2 (29)/2010, s. 46). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny akcentuje, że zasadniczo zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienie do postępowania i zajęcie stanowiska procesowego. Jedynie w sytuacji, gdy przedmiot postępowania administracyjnego bezpośrednio stanowi wierzytelność, zastosowanie znajduje art. 145 p.u. (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 1234/19). W zakresie tej regulacji nie mieszczą się jednak postępowania obejmujące inny przedmiot, niż wierzytelność (postanowienie NSA z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 2012/21). Z akt sprawy wynika, że Burmistrz [...] - po rozpatrzeniu wniosku Spółki o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew - decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], zezwolił Spółce na usunięcie [...] drzew z gatunku [...] zlokalizowanych na działkach nr [...], położonych w obrębie [...] miasta [...] oraz ustalił termin ich usunięcia do dnia [...] maja 2022 r. a także ustalił opłatę za usunięcie tych drzew. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], uchyliło w całości wspomnianą decyzję Burmistrza [...], któremu przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Spółka wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który sprzeciw ten oddalił wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 638/22. Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Spółki do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższych uwag uznać należy, że sprawa, której przedmiotem jest kontrola wskazanej decyzji kasatoryjnej, nie może być uznawana za sprawę dotyczącą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości w rozumieniu art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu II instancji uchylająca decyzję zezwalającą na usunięcie drzew i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, to nie można uznać, że przedmiot tego postępowania stanowi wierzytelność, która mogłaby zostać zgłoszona na listę wierzytelności. Okoliczność ta uzasadnia odmowę zawieszenia postępowania kasacyjnego, które może toczyć się z udziałem Syndyka masy upadłości [...] w upadłości z siedzibą w [...]. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.