III OSK 2713/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 667/24 oddalającego skargę Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 października 2019 r. nr DZIK-SSOP-630-4/2018(57)/KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 667/24, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 10 października 2019 r. nr DZIK-SSOP-630-4/2018(57)/KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...], w której zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego m.in. art. 158 § 3 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 sierpnia 2021r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego podczas gdy przepis ten nie miał zastosowania, a także art. 158 § 3 k.p.a. w powiązaniu z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, a także naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 45 ust. 1 i odrębnie art. 77 ust. 2 Konstytucji RP także w każdorazowym powiązaniu z art. 158 § 3 k.p.a. Po postawionych zarzutach skarżący kasacyjnie sformułował dwa wnioski kasacyjne: w pkt 1 i w pkt 2 wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku WSA oraz rozpoznanie niniejszej skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935., dalej w skrócie "p.p.s.a.") - pkt 1 - oraz, alternatywnie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania na podstawie art 185 § 1 p.p.s.a. – pkt 2. Natomiast w pkt. 5. skargi kasacyjnej, jej autor, zamieścił wniosek "o zawieszenie postępowania na podstawie art 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a. z uwagi na fakt postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego", przy czym wniosek ten sformułował, jak sam wskazał, "z ostrożności procesowej, w razie braku uwzględnienia wniosków z pkt. 1) i 2 ) powyżej". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej (pkt 25. uzasadnienia) w istocie sprecyzował, że chodzi o zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawę, o sygn. K 2/22 z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie, że: art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa: 1) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 3) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji - przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwieszenie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie, w której rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przewidziana w w/w przepisie możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz wynikającego z art. 7 p.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zawieszenie postępowania nie jest instytucją prawną gwarantującą szybkie załatwienie sprawy. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. W orzecznictwie wskazuje się że, aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por. np. postanowienia NSA z: 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12, LEX nr 1136610; 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 304/12, LEX nr 1125525; wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I GSK 613/17, LEX nr 2353675). Innymi słowy, zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne należy zatem rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 2 w/w ustawy zmieniającej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Przedmiotowy przepis wszedł w życie 16 września 2021 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest niezasadne. Rozstrzygnięcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego – wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie – nie zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. akt K 2/22, z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i to co najmniej z dwóch powodów, przy czym pierwszy powód ma charakter formalny (związany z procesowym celem i skutkiem zawieszenia postępowania), a drugi materialny (związany z materialną, przedmiotową zależnością obydwu spraw). I tak, po pierwsze, skarżący kasacyjnie, działając przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, sformułował wniosek o zawieszenie postępowania przed NSA w sposób sprzeczny z procesową kolejnością rozpoznawania wniosków. Wystąpił bowiem o jego rozpoznanie w razie nieuwzględnienia przez Sąd kasacyjny samodzielnych wniosków skargi kasacyjnej wynikających odpowiednio z przepisów art. 188 i art. 185 p.p.s.a. Oczywiste zatem jest, że rozpoznanie skargi kasacyjnej uniemożliwia rozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania, ponieważ ten ostatni wniosek, w przypadku jego zasadności, wyprzedza merytoryczne rozpoznanie środka odwoławczego i powoduje zawieszenie postępowania ze skargi kasacyjnej do czasu wydania stosownego orzeczenia prejudycjalnego, w tym przypadku – wg treści wniosku o zawieszenie – przez Trybunał Konstytucyjny. Po drugie, gdyby nawet przyjąć, że skarżący kasacyjnie wnosi o zawieszenie postępowania w pierwszej kolejności (przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej), to trzeba wyjaśnić, że Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dokonał kontroli jego legalności w świetle art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej i wynikającego z tego przepisu nakazu bezpośredniego stosowania art. 158 § 3 k.p.a. (vide str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a nie w świetle przepisu art. 2 ust. 2 tejże ustawy, czyli przepisu objętego wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelkach wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego (sprawa o sygn. K 2/22). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.