III OSK 2668/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2232/19 w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2232/19 oddalił skargę R.K. (dalej: "skarżący") na decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej. Na powyższy wyrok skarżący złożył skargę kasacyjną. Pismem z [...] listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego poinformował o śmierci skarżącego. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Urząd Stanu Cywilnego [...] nadesłał odpis skrócony aktu zgonu skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia zasadności skargi skarżącego na decyzję Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej, na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53, dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). Stosownie do treści art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Wykładnia językowa i celowościowa art. 82 ust. 1 ww. ustawy prowadzi do wniosku, że jest to unormowanie o charakterze wyjątkowym, mające za zadanie polepszenie sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń. Osoba, której to świadczenie może zostać przyznane, musi znacznie różnić się od innych osób w znaczeniu pozytywnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych (por. postanowienie NSA z 8 września 2015 r., I OSK 1085/15). Świadczenie specjalne nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2002 r., I OSK 2461/12). Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II UKN 310/00 członkom rodziny pracownika, który pobierał świadczenie emerytalno-rentowe przyznane w drodze wyjątku, nie przysługuje renta rodzinna na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe należy odnieść także w stosunku do świadczenia specjalnego, które ma charakter wyjątkowy, bowiem przyznawane jest w celu polepszenia sytuacji materialnej osób, których szczególne zasługi dla życia społecznego uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń. Wobec powyższego uznać należy, że kwestia przyznania świadczenia specjalnego, na podstawie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, odnosi się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą skarżącego. W tej sytuacji wobec śmierci osoby wyłącznie uprawnionej do ubiegania się o przyznanie świadczenia specjalnego, postępowanie kasacyjne podlegało umorzeniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o umorzeniu postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a.