III OSK 251/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 272/24 w sprawie ze skargi N. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 272/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi N. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...]. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. N. B. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504, zwana dalej: "ustawa emerytalna") odmówił przyznania świadczenia skarżącemu. Skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2023 r. naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Podkreślić należy, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 powołanej wyżej ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich czterech przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych sprawy z punktu widzenia przesłanki szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, co mogło mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. W konsekwencji, co najmniej przedwcześnie uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że skarżący na 49 lat życia udowodnił łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 21 lat i 3 miesiące. Organ podkreślił, że choć wnioskodawca udokumentował odpowiedni do wieku staż ubezpieczeniowy to jednak nie jest to wystarczające do przyznana żądanego świadczenia, bowiem aby je przyznać należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod katem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do jego przyznania w trybie zwykłym. W dziesięcioleciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udowodnił jedynie rok, 6 miesięcy i 22 dni tych okresów. Ponadto od 1 października 1997 r. do 31 października 1998 r., od 11 kwietnia 2005 r. do 23 czerwca 2007 r., od 14 listopada 2009 r. do 21 października 2018 r. nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Motywując podjęte rozstrzygnięcie Prezes ZUS podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy, która nastąpiła 24 maja 2021 r. Nie istniały zatem do tego dnia przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. W ocenie WSA w Warszawie twierdzenia organu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego są nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne. Całkowita niezdolność do pracy nie stanowi jedynego usprawiedliwienia dla niewypracowania przez ubezpieczonego odpowiedniego okresu składowego i nieskładkowego niezbędnego dla uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Ustalenie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy nie zwalania z obowiązku badania, czy inne czynniki występujące przed tą datą osobno lub łącznie nie stanowiły obiektywnej przyczyny zaprzestania aktywności zawodowej. Organy administracyjne są związane treścią orzeczenia lekarskiego, ale tylko co do faktu i charakteru niezdolności do pracy, natomiast datą jej powstania - tylko w sprawach, w których ta kwestia należy do ustawowych przesłanek, np. przyznania renty w trybie zwykłym, wówczas bowiem niezdolność do pracy i data jej powstania wpływają na uzyskanie określonego uprawnienia. Wobec tego trudno przyjąć pełne związanie datą powstania niezdolności do pracy w sprawach o świadczenie nadzwyczajne. W tych sprawach data powstania niezdolności do pracy nie mieści się wśród ustawowych przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Ewentualność jej wcześniejszego powstania może być jednym z czynników skutkujących niemożnością nabycia prawa do renty zwykłej z powodu braku dostępności pracy. NSA w wyroku z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 618/24 (publik. LEX nr 3740342) podkreślił, że przesłanka "braku spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty z powodu szczególnych okoliczności" nie została skorelowana z niezdolnością do pracy. Niewątpliwie całkowita niezdolność do pracy wyłącza zatrudnienie i przez to możliwość kumulowania okresów składkowych i nieskładkowych niezbędnych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie "zwykłym". Przedmiotowy wniosek nie upoważnia jednak do stawiania tezy z przeciwieństwa (a contrario), że brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oznacza, iż niespełnienie warunków do uzyskania tego świadczenia nie wynika ze szczególnych okoliczności. Wystąpienie szczególnych okoliczności może mieć różne podłoże przyczynowe, niekoniecznie umocowane w niezdolności do pracy. Rzeczą organu jest ad casum poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia oraz sformułować na ich podstawie adekwatne oceny prawne. Zdaniem Sądu I instancji także twierdzenie Prezesa ZUS, iż problemy zdrowotne oraz istniejąca częściowa niezdolność mogły jedynie ograniczać, natomiast nie umożliwiły skarżącemu całkowicie wykonywania zatrudnienia, choćby w warunkach przystosowanych dla osób niepełnosprawnych, nie zostało poparte rzeczową analizą materiału dowodowego. Skarżący był osobą aktywną zawodowo w stopniu adekwatnym do wieku, czego organ nie neguje. Przedmiotowa aktywność ustała w 2009 początkując przerwę w zatrudnieniu do 2018 r. Zatem to we wskazanym okresie należy poszukiwać usprawiedliwienia "brakujących" 3,5 lat okresów składkowych i nieskładkowych niezbędnych do uzyskania renty w trybie zwykłym. Organ całkowicie pominął w swych rozważaniach orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego z 15 października 2019 r., z którego wynika, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od maja 2013 r. Z treści przedmiotowego orzeczenia (k. 37 – akt administracyjnych) wynika, iż skarżący wymaga: 1) zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, 2) korzystania z sytemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, 3) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ograniczenia zdolności ruchowych niewątpliwie stanowią przeszkodę w podjęciu zatrudnienie zwłaszcza w charakterze pracownika fizycznego. W [...], w miejscu zamieszkania skarżącego, według Wykazu Zakładów Pracy Chronionej Województwa [...] (stan na 31 grudnia 2020 r. – dostępnym na [...]), funkcjonują tylko 2 zakłady pracy chronionej. Zatem rozważenia wymagało, czego organ nie uczynił, czy w okresie poprzedzającym powstanie u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy w istocie istniała realna, z uwagi na jego ograniczenia ruchowe, a nie tylko hipotetyczna możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Czy tego typu trudności miały charakter zewnętrzy, obiektywny i niezależny od woli ubezpieczonego, czy też takiego charakteru nie miały. Jednocześnie WSA w Warszawie podkreślił, że poważne ograniczenia ruchowe osoby niepełnosprawnej w powiązaniu z brakiem lub znikomą dostępnością zakładów pracy chronionej mogą usprawiedliwiać jej ograniczoną aktywność na rynku pracy i w całokształcie zaistniałych okoliczności stanowić okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Organ, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie zwrócił szczególnej uwagi na długość stażu ubezpieczeniowego (21 lat) oraz przebiegu ubezpieczenia, a przecież skarżący legitymuje się znacznym okresem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie Sądu I instancji rozpatrując ponownie wniosek N. B. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, Prezes ZUS powinien, mając na względzie przepis art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., uzupełnić materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym wyjaśnienie wskazanych wątpliwości i dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wydać decyzję zawierającą uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 zwana dalej: "p.p.s.a."), to jest art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, poprzez przyjęcie, iż a) pomimo, że w okresach od 1 października 1997 r. do 31 października 1998 r., od 11 kwietnia 2005 r. do 23 czerwca 2007 r., od 14 listopada 2009 r. do 21 października 2018 r. skarżący nie był całkowicie niezdolny do pracy, powyższe nie oznacza, że nie istniały przeszkody, które uniemożliwiały skarżącemu podjęcie zatrudnienia, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym i najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego data powstania całkowitej niezdolności do pracy, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwala bowiem ustalić moment z którym osoba ubezpieczona nie miała obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego; b) niemożność w kontynuowaniu zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia mieści się w zakresie szczególnych okoliczności z powodu, których nie zostały spełnione warunki do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, podczas gdy ta okoliczność jako dotycząca zdarzeń przyszłych i niepewnych w żadnym przypadku nie mieści się w tym zakresie, gdyż spełnienie warunku udokumentowania właściwej ilości okresów składkowych i nieskładkowych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy jest badane na dzień powstania niezdolności do pracy lub zgłoszenia wniosku o świadczenie; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, z którego miałoby wynikać, że: a) przed dniem 24 maja 2021 r. tj. przed orzeczeniem u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy istniały (w przerwach wymienionych w zaskarżonej decyzji tj. w latach: 1997-1998, 2005-2007, 2009-2018 istniały szczególne okoliczności, z powodu których Skarżący nie spełnił warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym i z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego data powstania całkowitej niezdolności do pracy, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwala bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego, a to oznacza, że organ nie miał podstaw do prowadzenia dalszego niecelowego postępowania dowodowego; b) organ w zakresie analizowania spełnienia warunków do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy powinien analizować okres wcześniejszy niż 10-lecie przypadające przed dniem powstania niezdolności do pracy, podczas gdy organ dokonał właściwych ustaleń w wymaganym ustawowo do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy okresie oraz miał organ żadnych podstaw do rozważania zdarzeń przyszłych i niepewnych. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną N. B. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych w wysokości 200 % oraz powiększenie ich o podatek VAT i oświadczył, iż koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Jednocześnie N. B. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odmiennego od przyjętego przez Sąd I instancji rozumienia art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Jednocześnie z treści zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że istotą tego zarzutu jest błędne zastosowanie tego przepisu, a nie jego błędna wykładnia. Organ odwołał się bowiem do okoliczności faktycznych sprawy wskazując, że w okresach od 1 października 1997 r. do 31 października 1998 r., od 11 kwietnia 2005 r. do 23 czerwca 2007 r., od 14 listopada 2009 r. do 21 października 2018 r. skarżący nie był całkowicie niezdolny do pracy, a to oznacza, że nie istniały przeszkody, które uniemożliwiały skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Przypomnieć jednak należy, że zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Nie budzi wątpliwości, że orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy uniemożliwia wnioskodawcy podjęcie pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Również sama data powstania niezdolności do pracy u wnioskodawcy nie została zakwestionowana. Należy jednak zwrócić uwagę, że istotną przesłanką zastosowania cytowanego wyżej przepisu jest zaistnienie szczególnych okoliczności, które sprawiły, że wnioskodawca ubiegający się o to świadczenie w drodze wyjątku nie mógł uzyskać prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym. Organ musi zatem ocenić, czy w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę nie mógł on w okresie poprzedzającym stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy ze względu na szczególne okoliczności podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Niewątpliwe chodzi o zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Tak jak subiektywne odczucia co do swojego stanu zdrowia oraz braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na zdrowie nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Zasadnie jednak Sąd I instancji wskazał, że taką szczególną okolicznością może być fakt, iż wnioskodawca legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności z 15 października 2019 r., z którego wynika, że był on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym już od maja 2013 r. Co istotne z treści przedmiotowego orzeczenia (k. 37 – akt administracyjnych) wynika, iż skarżący wymagał: 1) zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, 2) korzystania z sytemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, 3) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ale przede wszystkim wprost wskazano w nim, że może on wykonywać pracę jedynie w warunkach pracy chronionej. Istotna staje się więc odpowiedź na ile skarżący w tym okresie mógł w miejscu swojego zamieszkania podjąć pracę w warunkach pracy chronionej. Tym samym organ powinien odnieść się do tej okoliczności i ją ocenić w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności". Dlatego też niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosowny wniosek w tym przedmiocie.