Sygnatura
III OSK 2444/24
III OSK 2444/24 - Wyrok NSA z 2026-01-27
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 27 stycznia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 851/23 w sprawie ze skargi Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 lutego 2023 r. nr ZWOS.440.2339.2018.WP.ŁZ.202608 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2024r., sygn. akt II SA/Wa 851/23, oddalił skargę Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako Prezes IPN lub skarżący kasacyjnie) na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako PUODO, Prezes UODO lub organ nadzorczy) z dnia 28 lutego 2023 r., nr ZWOS.440.2339.2018.WP.ŁZ.202608, w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Postępowanie toczyło się przy udziale uczestnika postępowania J.N. (dalej jako uczestnik lub uczestnik postępowania). Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Pismem z dnia 3 września 2018 r. J.N. wniósł do PUODO skargę na naruszenie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., s. 1, Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., s. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021, s. 35, dalej jako RODO) przy przetwarzaniu danych osobowych uczestnika przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z siedzibą w Warszawie (dalej jako IPN), polegające na opublikowaniu na stronie internetowej https://inwentarz.ipn.gov.pl danych osobowych uczestnika w treści rekordów: - IPN Kr [...] - Tytuł: Teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "K." dot. J.N., imię ojca: J., ur. [...] r.; - IPN Kr [...] t. 1 - Tytuł: Teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "K." dot. J.N., imię ojca: J., ur. [...] r.; - IPN Kr [...], t. 2 - Tytuł: Teczka pracy tajnego współpracownika pseudonim "K." dot. J.N., imię ojca: Józef, ur. [...] r.; - IPN Kr [...], t. 3 - Tytuł: Teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "K." dot. J.N., imię ojca: J., ur. [...] r., a w szczególności opublikowaniu stwierdzeń "Tytuł: Teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "Tytuł: Teczka pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."". Prezes UODO - działając na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 1781, dalej jako u.o.d.o) oraz art. 71 i art. 53f ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2032, dalej jako ustawa o IPN) - postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r., nr ZWOS/POST-17/2018.20956, odmówił wszczęcia postępowania. Organ nadzorczy stwierdził, że nie posiada uprawnień do rozpatrywania sprawy dotyczącej przetwarzania danych osobowych w bazie danych prowadzonych przez Prezesa IPN innych niż Baza Materiału Genetycznego zdefiniowanej w art. 53f ustawy o IPN, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Uczestnik postępowania wniósł skargę na powyższe postanowienie, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 338/19. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21, uwzględniając skargę kasacyjną uczestnika, uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i zaskarżone postanowienie Prezesa UODO z dnia 20 listopada 2018 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA wskazał, że wniosek uczestnika zmierzający do zainicjowania postępowania mającego na celu doprowadzenie do zmiany zakresu informacji zawartych w zbiorach IPN do stanu zgodnego z rzeczywistością, stanowi wyraz realizacji gwarantowanego Konstytucją RP prawa do uzupełnienia, sprostowania lub usunięcia danych nieodpowiadających prawdzie. Zdaniem NSA, nie można zapominać o tym, że norma prawna zawarta w art. 51 ust. 4 Konstytucji RP pozostaje w bezpośrednim związku z regulacją art. 47 Konstytucji RP, przyznającą każdemu prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia. NSA uznał, że modyfikacja danych zawartych w BIP IPN niewątpliwie mieści się w zakresie przetwarzania danych osobowych w celach archiwalnych, a z perspektywy przywołanych wcześniej regulacji konstytucyjnych, objęta jest zakresem regulacji RODO wobec czego organ nadzorczy oraz Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjęły, że przepisy RODO stosuje się wyłącznie w odniesieniu do Bazy Materiału Genetycznego. Sąd Kasacyjny uznał, że w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania ze względu na brak regulacji normujących zmianę danych zawartych w katalogach IPN, skoro tego rodzaju normą był właśnie powołany wyżej przepis Konstytucji RP, jak również przepisy RODO, których zastosowanie organ nadzorczy winien był rozważyć. Sąd drugiej instancji stwierdził przy tym, że Prezes UODO powinien raz jeszcze poddać analizie wniosek uczestnika i nadać mu odpowiedni bieg, zgodnie z treścią jego żądania. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezes UODO przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że uczestnik nie jest uznawany przez IPN za tajnego współpracownika. Organ nadzorczy stwierdził ponadto, że na stronie internetowej IPN pod adresem https://inwentarz.ipn.qov.pl zostały opublikowane dotyczące wnoszącego skargę opisy jednostek archiwalnych. IPN jako podstawę prawną opublikowania powyższych opisów wskazało art. 5 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 522). IPN wyjaśnił, że opisy te zostały opublikowane w dniu 21 czerwca 2017 r. i w dniu 25 października 2017 r., oraz że IPN wycofał w dniu 4 czerwca 2021 r. z inwentarza archiwalnego opisy odnoszących się do uczestnika jednostek archiwalnych, których dotyczy niniejsze postępowanie. Jednocześnie organ nadzorczy ustalił, że następnie w dniu 20 października 2021 r. opisy jednostek archiwalnych zostały ponownie opublikowane po usunięciu stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" oraz z dodaną informacją o treści "[Tytuł teczki zmieniono w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. I ACa 1287/19]". Prezes UODO ustalił w toku postępowania wyjaśniającego, że aktualnie dostępne na stronie internetowej IPN pod adresem https://inwentarz.ipn.gov.pl dotyczące uczestnika opisy jednostek archiwalnych przy sygnaturach IPN Kr [...], IPN Kr [...] t. 1, IPN Kr [...] t. 2 i IPN Kr [...] t. 3 mają brzmienie "Tytuł: Teczka dot. J.N., imię ojca: J., ur. [...] r. [Tytuł teczki zmieniono w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. l ACa 1287/19]". Prezes UODO decyzją z dnia 28 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 u.o.d.o., a także art. 6 ust. 1 oraz art. 58 ust. 2 lit. b RODO, udzielił upomnienia IPN za naruszenie art. 6 ust. 1 RODO poprzez udostępnianie bez podstawy prawnej na stronie internetowej https://inwentarz.ipn. gov.pl: 1) od dnia 25 maja 2018 r. do dnia 12 czerwca 2019 r. danych osobowych J.N. w zakresie imienia, nazwiska, daty urodzenia, imienia ojca oraz stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K.""; 2) od dnia 12 czerwca 2019 r. do dnia 4 czerwca 2021 r. danych osobowych J.N. w postaci stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."". W uzasadnieniu decyzji Prezes UODO, powołując się na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), zauważył na wstępie, że stosownie do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21, organ nadzorczy jest obowiązany w niniejszej sprawie do przeprowadzenia postępowania administracyjnego i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie organ nadzorczy zauważył, że nie ma możliwości zastosowania przysługujących mu uprawnień naprawczych w stosunku do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem 25 maja 2018 r. Prezes UODO stwierdził, że publikowane przez IPN w tytułach jednostek archiwalnych, których dotyczy niniejsze postępowanie, stwierdzenia "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" stanowiły dane osobowe wnoszącego skargę, mimo, iż - co wynika z treści wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2019 r., sygn. akt I C 2126/18 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I ACa 1287/19 - nie był on tajnym współpracownikiem o pseudonimie "K.". Prezes UODO stwierdził, że jest zobowiązany do uznania w niniejszej sprawie, że publikowanie danych osobowych wnoszącego skargę w treści opisów jednostek archiwalnych, których dotyczy niniejsze postępowanie, od dnia 25 maja 2018 r. (dzień rozpoczęcia stosowania RODO) do dnia 12 czerwca 2019 r. (dzień wejścia w życie art. 28a ustawy o lPN) było niedopuszczalne, a zatem odbywało się z naruszeniem art. 6 ust. 1 RODO. Z kolei, jeśli chodzi o publikowanie danych osobowych wnoszącego skargę od dnia 12 czerwca 2019 r., organ nadzorczy zauważył, że sądy powszechne obu instancji we wskazanych powyżej wyrokach uznały, iż bezprawne było jedynie powiązanie danych wnoszącego skargę z tajnym współpracownikiem pseudonim "K.", tj. publikowanie stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K.". Organ nadzorczy wskazał, że składy orzekające sądów obu instancji nie stwierdziły natomiast istnienia w tym okresie cech bezprawności odnośnie pozostałych dotyczących uczestnika postępowania informacji opublikowanych w treści kwestionowanych przez niego opisów jednostek archiwalnych. Na powyższą decyzję Prezes IPN wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił: 1) brak odniesienia się do art. 2 ust. 2a RODO w zw. z art. 71 ustawy o IPN, co doprowadziło o błędnego uznania o stosowaniu przepisów RODO w działalności IPN polegającej na publikowaniu inwentarza archiwalnego; 2) niewłaściwe zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c. o związaniu Prezesa UODO rozpatrującego sprawę przetwarzania danych osobowych treścią wyroku sądu powszechnego rozstrzygającego sprawę cywilną o naruszenie dóbr osobistych; 3) nierozpatrzenie istoty sprawy wynikające z twierdzenia o związaniu treścią wyroku sądu cywilnego; 4) uznanie stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" za dane osobowe uczestnika postępowania; 5) naruszenie art. 6 ust. 1 RODO poprzez niewskazanie w sentencji decyzji konkretnej jednostki redakcyjnej, która miałaby zostać naruszona. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2024 r. oddalającego skargę wskazał, że mając na względzie ocenę prawną i zalecenia NSA wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21, skarga Prezesa IPN nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa UODO z dnia 28 lutego 2023 r. odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił szeroko, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący i został poddany przez organ nadzorczy wszechstronnemu i wnikliwemu rozpatrzeniu, w wyniku czego doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd Wojewódzki uznał, że na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organ nadzorczy zasadnie przyjął, że IPN, dopuszczając się kwestionowanego przetwarzania danych osobowych polegającego na opublikowaniu na stronie internetowej danych osobowych uczestnika postepowania w treści szczegółowo opisanych w decyzji rekordów, nie realizował tego przetwarzana w sposób legalny, tj. na podstawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 RODO. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Prezes UODO prawidłowo uznał bowiem, że strona skarżąca nie wykazała w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed organem nadzorczym, iż dysponuje podstawą prawną do prowadzenia kwestionowanego procesu przetwarzania danych uczestnika postępowania. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki podniósł, że w konsekwencji stwierdzonych naruszeń przepisów RODO organ nadzorczy w sposób prawidłowy udzielił IPN upomnienia za naruszenie tych regulacji. Analizując wniesioną skargę, Sąd pierwszej instancji uznał jednak przede wszystkim, że organ nadzorczy, wydając zaskarżoną decyzję, w sposób prawidłowy uwzględnił oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21. Zwrócono przy tym uwagę, iż związanie WSA w Warszawie, w rozumieniu art. 190 u.p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażoną wcześniej przez NSA wykładnią prawa, a zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, iż zasadniczym przedmiotem sporu pomiędzy Prezesem IPN a Prezesem UODO jest przede wszystkim ocena zasadności przyjęcia przez organ nadzorczy, iż przepisy RODO znajdują zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w inwentarzu archiwalnym IPN. Według Sądu pierwszej instancji, nie sposób zgodzić się z zarzutem Prezesa IPN, jakoby organ nadzorczy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do kwestii zastosowania art. 2 ust. 2 lit. a RODO w zw. z art. 71 ustawy o lPN, co rzekomo doprowadzić miało do błędnego - zdaniem strony skarżącej - uznania przez Prezesa UODO, że przepisy RODO mają zastosowanie do działalności IPN polegającej na publikowaniu inwentarza archiwalnego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego powyższy zarzut strony skarżącej nie uwzględniał faktu, iż Prezes UODO był w niniejszej sprawie związany oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21, w którym jednoznacznie wskazano, że pkt 158 preambuły RODO expressis verbis przewiduje możliwość stosowania regulacji RODO do przetwarzania danych osobowych w celach archiwalnych, co oznacza w konsekwencji, że modyfikacja danych zawartych w Biuletynie Informacji Publicznej IPN niewątpliwie mieści się w zakresie przetwarzania danych osobowych w celach archiwalnych, a zatem - w świetle przywołanych przepisów art. 47 w zw. z art. 51 ust. 4 Konstytucji RP - objęta jest zakresem regulacji RODO. Z wydanym wyrokiem nie zgodził się Prezes IPN, który w wywiedzionej skardze kasacyjnej zaskarżył orzeczenie w całości, zarzucając mu: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w zw. z art. 71 w zw. z art. 1 i art. 53f ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy wyłącza on stosowanie przepisów RODO w działalności ustawowej IPN za wyjątkiem stosowania ich do Bazy Materiału Genetycznego; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 lit. a RODO w zw. z art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864[2] ( dalej jako TFUE) w zw. z art. 1 ust. 2b i 2c ustawy o IPN poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy przepisy prawa Unii Europejskiej, w tym przepisy RODO, nie mają zastosowania do działalności lustracyjnej IPN; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w zw. art. 5 ust. 1 lit. d RODO w zw. z art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 TFUE w zw. z art. 1 ust. 2b i 2c o IPN poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy działalność lustracyjna IPN nie jest objęta przepisami RODO; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w zw. art. 6 ust. 1 lit. d RODO w zw. z art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego polegające na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie sądu powszechnego w sprawie ochrony dóbr osobistych automatycznie determinuje ocenę legalności przetwarzania danych osobowych przez Prezesa UODO; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na ograniczeniu się przez Sąd do powielenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest ogólne, lakoniczne i nie pozwala zrozumieć przesłanek jakimi kierował się Sąd wydając zaskarżoną decyzję. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 u.p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz IPN kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżącego kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Organ nadzorczy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, natomiast w swojej odpowiedzi uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie rozpatrzenia sprawy na rozprawie oraz niewniesienia przez drugą stronę w ustawowym terminie wniosku o jej przeprowadzenie, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i § 3 u.p.p.s.a., podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 u.p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia określanych mianem zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że wniesiona przez Prezesa IPN skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W sytuacji oparcia skargi kasacyjnej zarówno na zarzutach materialnych, jak i procesowych, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu zazwyczaj podlegają te ostatnie, albowiem ich zasadności wykluczają możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów kasacyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13, oraz z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu). Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. należy stwierdzić, iż jest on niezasadny bowiem Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie stosował tego przepisu, a tym samym nie mógł go naruszyć. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na ograniczeniu się przez Sąd Wojewódzki do powielenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest ogólne, lakoniczne i nie pozwala zrozumieć jakimi przesłankami kierował się Sąd wydając rozstrzygnięcie, należy wskazać, że zarzut ten może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w 141 § 4 u.p.p.s.a. i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże jaki stan faktyczny i dlaczego właśnie taki ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, i wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2687/21). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; i z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Oceniając ww. zarzut należy wskazać, że wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nie naruszył ww. przepisów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało bowiem sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, gdyż zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w omawianym przepisie i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także, jaki stan faktyczny Sąd Wojewódzki ustalił i przyjął za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji wskazał wyraźnie jakimi okolicznościami faktycznymi kierował się podejmując decyzję o oddaleniu skargi. Z tych względów zarzut ten nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, że wojewódzki sąd administracyjny, wypełniając w uzasadnieniu wyroku przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 u.p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, ponieważ może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest bowiem to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016r., sygn. akt II GSK 702/15). Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób oczywisty wynikają powody, dla których skarga została oddalona. Powyższe czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu pierwszej instancji nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 u.p.p.s.a., to również, jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie prawnie relewantne fakty – analizę przedstawionych w nim argumentów. Wskazać też należy, że część analityczna uzasadnienia pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu Wojewódzkiego, który doprowadził do rozstrzygnięcia o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W konsekwencji uzasadnienie to wolne jest od sugerowanych przez skarżącą wad i deficytów, które można, czy też należałoby kwalifikować, jako naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. W szczególności należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z dnia 17 czerwca 2019 r., sygn. akt IC 2126/18, dotyczącym danych osobowych uczestnika, opublikowanych w inwentarzu archiwalnym IPN, nakazał pozwanemu IPN usunięcie wyrażeń "personalna lub pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" z rekordów inwentarza archiwalnego prowadzonego przez IPN pod adresem strony internetowej https://inwentarz.ipn.qov.pl, których to rekordów dotyczyło również sporne postępowanie prowadzone przez Prezesa UODO. Sąd Wojewódzki słusznie zauważył, że Sąd Okręgowy w Krakowie w uzasadnieniu tego wyroku jednoznacznie wskazał, iż żaden przepis ustawy o IPN nie uprawiał do takiego opisania rekordów, jak miało to miejsce w przypadku powoda, w szczególności poprzez powiązanie jego danych z tajnym współpracownikiem pseudonim "K.". W konsekwencji, Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że publikowanie w treści owych rekordów stwierdzeń "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" jest pozbawione podstawy prawnej. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się również z zarzutem Prezesa IPN, jakoby sporne stwierdzenia "personalna tajnego współpracownika pseudonim "K."" i "pracy tajnego współpracownika pseudonim "K."" nie stanowiły danych osobowych uczestnika, a tym samym ich publikowanie nie mogło być uznane za przetwarzanie danych osobowych. Sąd Wojewódzki zasadnie nie zgodził się ponadto z zarzutem Prezesa IPN, jakoby organ nadzorczy naruszył art. 6 ust. 1 RODO z uwagi na niewskazanie w sentencji decyzji konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która miałaby zostać naruszona przez stronę skarżącą. Według Sądu pierwszej instancji organ nadzorczy słusznie wskazał, że nie było możliwe wyszczególnienie w sentencji spornej decyzji konkretnej jednostki redakcyjnej art. 6 ust. 1 RODO, skoro naruszono cały ten przepis. Dalej Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że organ nadzorczy, stwierdzając naruszenie art. 6 ust. 1 RODO, prawidłowo udzielił IPN upomnienia. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przy tym, że uprawnienia naprawcze organu nadzorczego wskazane w art. 58 ust. 2 RODO mają charakter władczy i przybierają postać: ostrzeżeń, upomnień, nakazów, zakazów i kar. Ich realizacja stanowi istotę oddziaływania nadzorczego, które nie ogranicza się jedynie do sprawowania kontroli, ale obejmuje również władcze oddziaływanie organu nadzorczego na podmioty, wobec których sprawuje on nadzór. Środki przysługujące organowi w ramach uprawnień naprawczych określonych w art. 58 ust. 2 RODO są zróżnicowanie w zależności od tego, czy mamy do czynienia z przetwarzaniem danych przez administratora lub podmiot przetwarzający, czy też jest ono dopiero na etapie planowanych operacji przetwarzania. Sąd Wojewódzki dalej wyjaśnił, że jednym ze środków naprawczych przewidzianych w przepisie art. 58 ust. 2 RODO jest upomnienie, które udzielane jest w przypadku naruszenia przepisów RODO przez operacje przetwarzania danych. Wyjaśnił również, iż zgodnie z motywem 148 preambuły do RODO, zgodnie z którym "jeżeli naruszenie jest niewielkie lub jeżeli grożąca kara pieniężna stanowiłaby dla osoby fizycznej nieproporcjonalne obciążenie, można zamiast tego udzielić upomnienia. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Prezes UODO, wydając sporną decyzję z dnia 28 lutego 2023 r., uzasadnił w sposób klarowny dlaczego przyjął, że wystarczające będzie udzielenie administratorowi danych upomnienia, a nie zastosowanie administracyjnej kary pieniężnej. W tej sytuacji za uzasadnione należało przyjąć stanowisko Sądu pierwszej instancji uznające, że w ustalonych okolicznościach sprawy organ nadzorczy zastosował wystarczające uprawnienie naprawcze polegające na udzieleniu administratorowi danych upomnienia, o którym mowa w art. 58 ust. 2 lit. b RODO, precyzyjnie wskazując przy tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie konkretne okoliczności wpłynęły na rodzaj zastosowanego uprawnienia naprawczego. W konsekwencji takiej oceny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, należało uznać za chybione. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że również i one nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie zdaje się nie zauważać okoliczności wydania kwestionowanego wyroku w sytuacji związania wynikającego z art. 153 i art. 170 u.p.p.s.a., zgodnie z którymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 u.p.p.s.a.) oraz orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 u.p.p.s.a.). Zarzuty skarżącej kasacyjnie wymienione w pkt 1 lit. a) – d) skargi kasacyjnej zmierzają w istocie do podważenia zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania przez Prezesa UODO w zakresie danych osobowych. Tymczasem istotne w tej kwestii jest unormowanie art. 190 u.p.p.s.a. stanowiące o tym, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy przypomnieć zatem, że w przedmiotowej sprawie NSA, wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 2600/21, przesądził o tym, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wniosek skarżącego winien mieć nadany dalszy bieg, gdyż nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania ze względu na brak regulacji normujących zmianę danych zawartych w katalogach IPN. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że ratio legis unormowania art. 190 u.p.p.s.a. sprowadza się do przyspieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1448/13). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną (patrz: wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozpoznając ponownie sprawę, organ nadzorczy oraz Sąd pierwszej instancji przyjęły właściwe granice związania wyrokiem Sądu Kasacyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 2600/21. Nie można natomiast oprzeć skargi kasacyjnej, wbrew zakazowi zawartemu w art. 190 zdanie drugie u.p.p.s.a., na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyjątkowo tylko wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa, jeżeli doszło do istotnej zmiany stanu prawnego albo gdy stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04). Takie okoliczności, po pierwsze nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, a po drugie strona skarżąca kasacyjnie nie podniosła takiego zarzutu kasacyjnego. Wobec braku sformułowania w treści skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 153 i art. 190 u.p.p.s.a. należy jedynie podnieść, iż istotne kwestie w sprawie zostały już przesądzone wskazanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., które wiążą w niniejszej sprawie nie tylko Prezesa UODO i Sąd Wojewódzki, ale również skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji rozstrzygając spór między tymi samymi stronami należy przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak określono ją we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu, co z kolei czyni bezzasadne w całości zarzuty podniesione w skargi kasacyjnej w pkt 1 lit. a) – c). Oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 lit. d) RODO w zw. z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Sąd pierwszej instancji zasadnie wyjaśnił, że nie bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, że dokonaną w wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie ocenę odnośnie istnienia podstaw prawnych do publikowania dotyczących powoda informacji w treści rekordów inwentarza archiwalnego prowadzonego przez IPN pod adresem strony internetowej https://inwentarz.ipn.gov.pl podtrzymał Sąd Apelacyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I ACa 1287/19. W wyroku tym jednoznacznie uznano, że do dnia 12 czerwca 2019 r. nie było podstawy prawnej do udostępniania przez IPN danych osobowych powoda na stronie internetowej https://inwentarz.ipn.qov.pl w treści rekordów, których dotyczy również niniejsze postępowanie prowadzone przez Prezesa UODO. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki trafnie stwierdził, że ze względu na fakt, iż w powyższych wyrokach sądy powszechne obu instancji, rozstrzygając wprawdzie o naruszeniu dóbr osobistych, oparły się jednak na tym samym stanie faktycznym i prawnym, co Prezes UODO w zaskarżonej decyzji, to zgodzić się należy z organem nadzorczym, że miał on pełne prawo uznać, że stanowisko zaprezentowane we wspomnianych wyrokach co do dopuszczalności udostępniania przez IPN danych osobowych uczestnika, potwierdza zasadność ustaleń organu nadzorczego co do braku podstawy prawnej dla udostępnienia danych osobowych tej osoby na stronie internetowej https://inwentarz.ipn.gov.pl w postaci szczegółowo wskazanej w sentencji decyzji z dnia 28 lutego 2023 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd pierwszej instancji oraz organ nadzorczy dokonały zatem samodzielnej oceny kwestii naruszenia danych osobowych w przedmiotowym stanie faktycznym. Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Oddaleniu podlegał także wniosek uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ponieważ art. 204 u.p.p.s.a. daje podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów wyłącznie organowi i skarżącemu. Brak było zatem podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku kosztowego uczestnika postępowania.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 września 2024
- Symbol z opisem
- 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
- Hasła tematyczne
- Ochrona danych osobowych
- Skarżony organ
- Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
- Sędziowie
- Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/ Jerzy Stelmasiak Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
art. 1 ust. 2b i 2c, art. 53 f ust. 1 i ust. 2 pkt 1 · Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1016
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny