III OSK 2369/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w sprawie ze skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 868/22 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w B. na zarządzenie pokontrolne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 września 2022 r., nr WI.703.44.7.2022.bj.ka w przedmiocie odpadów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 868/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a." oddalił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w B. na zarządzenie pokontrolne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 26 września 2022 r., nr WI.703.44.7.2022.bj.ka w przedmiocie odpadów. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania wyżej wymienionego zarządzenia pokontrolnego. Na uzasadnienie wniosku podniosła, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego przez Sąd do czasu rozpoznania skargi jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków polegających na konieczności korekty rocznych sprawozdań oraz poświadczenia nieprawdy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. prawomocnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonego zarządzenia przed rozpoznaniem skargi będzie wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu I instancji brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Jakkolwiek skarżąca kasacyjnie nie wniosła wprost o zmianę powyższego postanowienia, to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego dotyczy kwestii, która została już ostatecznie rozstrzygnięta. W tym stanie rozpoznanie ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego musi nastąpić z uwzględnieniem art. 61 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wynikającą z powyższego przepisu przesłanką zmiany lub uchylenia orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest zmiana okoliczności sprawy. Podstawą do zmiany nie jest natomiast kwestionowanie stanowiska zajętego przez sąd, ponieważ wniosek strony o zmianę postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zaskarżonego(zarządzenia pokontrolnego) nie może być traktowany jak środek zaskarżenia takiego postanowienia (szerzej zob. postanowienia NSA: z 23 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1353/18, LEX nr 2578493 i z 28 lutego 2012 r. sygn. akt I GZ 24/12, LEX nr 1125340). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności podane w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego nie świadczą o zaistnieniu przesłanki zmiany okoliczności sprawy. Przede wszystkim aktualne pozostaje stanowisko zawarte w postanowieniu odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, gdzie wskazano, że spółka nie wskazała nawet w przybliżeniu jakie są koszty dokonania korekty rocznych sprawozdań oraz w jakiej wysokości będzie musiała uiścić opłaty środowiskowe, jaka jest jej sytuacja finansowa oraz, czy poniesienie ww. niedookreślonych kosztów mogłoby zagrozić jej funkcjonowaniu. Stosownie do treści art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Od postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przysługuje zażalenie (art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W konsekwencji postanowienie to nie podlega kontroli NSA na podstawie art. 168 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym "Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się prawomocne postanowienia podlegające rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdy Sąd ten rozpoznaje sprawę, w której je wydano". Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do podważania stanowiska zawartego w prawomocnym postanowieniu WSA w Poznaniu z 19 stycznia 2023 r., a wobec niezaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 4 p.p.s.a. brak było podstaw do uznania, iż w sprawie wystąpiły jakiekolwiek nowe okoliczności uzasadniające udzielenie stronie ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.