Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2315/23

III OSK 2315/23 - Wyrok NSA z 2026-05-06

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
6 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Artur Kuś sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1266/22 w sprawie ze skargi U. D. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] im. T. M. Polskiej Akademii Nauk z dnia 24 maja 2022 r. nr SD-423-S-1/22 w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy doktorantów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od U. D. na rzecz Dyrektora Instytutu [...] im. T. M. Polskiej Akademii Nauk kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1266/22 oddalił skargę U. D. (dalej "skarżąca") na decyzję Dyrektora Instytutu [...] im. T. M. Polskiej Akademii Nauk (dalej "Dyrektor Instytutu" lub "organ") z dnia 24 maja 2022 r. nr SD-423-S-1/22 utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 17 marca 2022 r. nr SD/423/S-1/22 w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy doktorantów. Skreślenie skarżącej z listy doktorantów nastąpiło z uwagi na wystąpienie w stosunku do skarżącej aż dwóch fakultatywnych przesłanek, tj. niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz niewywiązywania się z realizacji indywidualnego planu badawczego, a także na bierną postawę doktorantki wobec zaistniałej sytuacji, brak chęci ze strony doktorantki naprawy zaistniałej sytuacji, jak również wyrażoną w sposób pośredni chęć rezygnacji z kształcenia. Zdaniem Dyrektora Instytutu, znaczenia dla oceny stanu faktycznego sprawy nie ma przedstawione Instytutowi przez skarżącą drogą mailową 20 stycznia 2022 r. zaświadczenie lekarskie z dnia 30 grudnia 2021 r. z kliniki psychologiczno-psychiatrycznej. Dyrektor Instytutu stwierdził, że treść tego zaświadczenia jest bardzo enigmatyczna, w zaświadczeniu nie wskazano od kiedy stan zdrowia nie pozwala skarżącej na kontynuowanie projektu badawczego, co dokładnie jest przyczyną niemożności kontynuowania akurat tego projektu, czy też z czego wynika, że stan ten będzie się utrzymywać do końca września 2022 r. W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowiły art. 203 ust. 2 pkt 1 oraz art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), dalej P.s.w.n. We wskazanych przepisach określono przesłanki tzw. fakultatywnego skreślenia doktoranta z listy doktorantów. Zgodnie z pierwszym z nich (art. 203 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n.), doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Stosownie natomiast do treści art. 203 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n., doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 tej ustawy. Art. 207 w ust. 1 P.s.w.n. stanowi, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej, natomiast w ust. 2 stanowi, że doktorant jest obowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że jak wynika z art. 202 ust. 1 P.s.w.n. doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia. W przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w świetle art. 202 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 203 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. realizacja planu podlega ocenie śródokresowej w połowie okresu kształcenia określonego w programie kształcenia, natomiast uzyskanie wyniku negatywnego z oceny śródokresowej skutkuje obligatoryjnym skreśleniem doktoranta z listy Dalej Sąd wskazał, że z treści powołanych przepisów płyną dwa wnioski istotne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Po pierwsze, fakt realizacji przez doktoranta indywidualnego planu badawczego (dalej "IPB"), którego część - zgodnie z art. 202 ust. 1 P.s.w.n. - stanowi harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej, nie oznacza, że postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej nie może zostać uznany za niezadowalający. Kwestia oceny (zadowalające/niezadowalające) postępów doktoranta w przygotowaniu rozprawy doktorskiej jest wewnętrzną sprawą szkoły doktorskiej wynikającą z jej autonomii oraz z faktu, że jest zakładem administracyjnym, a użytkownicy muszą podporządkować się jego wewnętrznym regulacjom. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że ponieważ ocena "postępu", oderwana od metodologicznych uwarunkowań danej (konkretnej) rozprawy doktorskiej, nie może służyć do konkretyzacji niedookreślonego pojęcia "niezadowalającego postępu", w trakcie stosowania normy prawnej zawartej w art. 203 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. zasadne jest odwoływanie się do oceny promotora (promotorów), jako specjalisty w określonej dziedzinie wiedzy. Po drugie, realizacja przez doktoranta programu kształcenia i zaliczenie przez niego roku kształcenia nie oznacza, że nie może w stosunku do niego zaktualizować się przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy doktorantów określona w art. 203 ust. 2 pkt 1 lub w art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 2 in fine P.s.w.n. (obowiązek realizacji IPB). Niewywiązywanie się z obowiązku realizacji programu kształcenia może, ale nie musi współistnieć z niewywiązywaniem się z obowiązku realizacji IPB, natomiast niewywiązywanie się z realizacji obowiązków określonych w każdym z tych dokumentów może skutkować skreśleniem z listy doktorantów. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, zgodnie z którym, skoro zaliczyła pierwszy rok studiów (okoliczność ta jest niesporna), a zatem zaliczyła poszczególne elementy programu kształcenia, to do czasu rozliczenia drugiego roku studiów, co nie nastąpiło przed wydaniem zaskarżonej decyzji, niedopuszczalne jest formułowanie przez organy Szkoły Doktorskiej zastrzeżeń wobec realizacji spoczywających na niej obowiązków - w realiach przedmiotowej sprawy obowiązków w zakresie przygotowywania rozprawy doktorskiej i realizacji IPB. Z uwagi na spełnienie wobec skarżącej przesłanek skreślenia z listy doktorantów określonych zarówno w art. 203 ust. 2 pkt 1, jak i w art. 203 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 2 P.s.w.n., a także wynikającą z akt sprawy postawę doktorantki wobec stwierdzonych przez promotorów nieprawidłowości w przygotowaniu rozprawy doktorskiej i realizacji IPB oraz kierowanych przez nich sugestii i próśb mających na celu poprawę zaistniałej sytuacji, jak również złożony przez skarżącą wniosek o rozwiązanie umowy o finansowanie stypendium doktoranckiego w sytuacji, gdy została przyjęta na miejsce przeznaczone dla kandydata realizującego projekt badawczy zatwierdzony w konkursie grantowym (projekt Narodowego Centrum Nauki Preludium BIS 1 "Regionalizacja Europy Środkowo- Wschodniej w świetle przepływów kulturowych"), nie ma w ocenie Sądu pierwszej instancji podstaw, by stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje noszą cechy dowolności lub arbitralności. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a jego prawidłowa ocena uprawniała Dyrektora do skreślenia skarżącej z listy doktorantów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono 1) na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej jako P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 §1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 i § 2 w zw. z art. 140 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że postępowanie organu dotknięte było uchybieniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, jak również zaniechania podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności: ­ brak ustalenia w decyzji stanu zdrowia skarżącej oraz wpływu stanu zdrowia skarżącej na realizację jej planu kształcenia, pomimo tego, iż skarżąca już w listopadzie 2021 r. informowała promotora o pogorszeniu jej stanu zdrowia oraz złożenia zwolnienia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego zarówno promotorowi jak i bezpośrednio Szkole Doktorskiej, ­ brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w przedmiocie stanu zdrowia skarżącej, pomimo tego, iż skarżąca już w listopadzie 2021 r. informowała promotora o pogorszeniu jej stanu zdrowia oraz złożenia zwolnienia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego zarówno promotorowi jak i bezpośrednio Szkole Doktorskiej, a Szkoła Doktorska nigdy nie sygnalizowała, że przekazane przez skarżącą wiadomości są niewystarczające, w tym nie wezwania skarżącej do złożenia stosownych wyjaśnień lub przedstawienia bardziej szczegółowych dokumentów w tym zakresie. ­ błędne ustalenie, że skarżąca nie realizowała swych obowiązków, pomimo tego, że skarżąca do czasu skreślenia jej z listy doktorantów zrealizowała wszystkie swoje obowiązki wynikające z Indywidualnego Planu Badawczego i z ustawy w terminie, a termin niezrealizowanych przez skarżącą zadań był odległy, termin zaś rozliczenia II roku nie nastąpił do chwili obecnej, przez co zarzuty co do realizacji zadań przez skarżącą są gołosłowne, w tym nie wezwania skarżącej do złożenia stosownych wyjaśnień; ­ pominięcie faktu, iż Szkoła Doktorska z chwilą pojawienia się problemów zdrowotnych skarżącej wskazywała na zasadność rezygnacji przez nią z studiów doktorskich, a promotor skarżącej uznawał podnoszenie tego rodzaju argumentu za wpływające negatywnie na jego wizerunek, co wpłynęło na brak obiektywizmu promotora i organu niezbędnego przy wydaniu decyzji, ­ pominięcie faktu, iż jak wynika z analizy treści opinii promotora - formularza oceny postępu prac doktoranta przez promotora z dnia 30 października 2021 r., dokument ten był antydatowany, co powoduje, iż dokument ten jako nierzetelny, sporządzony pod kątem postępowania administracyjnego, a fakt antydatowania może wypełniać znamiona czynu zabronionego z art. 271 § 1 K.k., co stanowi rażące naruszenie zasady zaufania określonej w art. 8 K.p.a., art. 7 i art., 77 K.p.a., nie mógł być podstawą ustaleń w niniejszej sprawie; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj naruszenie art. 203 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art 207 ust. 1 i 2 w zw. z art. 202 ust. 1, 2 i 3 P.s.w.n. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż organ przy podejmowaniu decyzji w sprawie nie był zobowiązany uwzględnić terminów wynikających z indywidualnego planu badawczego oraz z ustawy, w tym iż w pierwszym roku od doktoranta zasadniczo wymagane jest sporządzenie projektu tego planu, a decyzję o skreśleniu może podjąć według oceny promotora, stosującego kryteria nie mające oparcia w aktach normatywnych lub w indywidualnym planie badawczym, że decyzja o realizowaniu planu badawczego nie musi być przeprowadzona w trybie i terminie wskazanym w art. 202 ust. 2 i 3 P.s.w.n. a w konsekwencji stwierdzenie, że w istocie decyzja może mieć charakter dowolny. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o 1) uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) na podstawie art. 188 P.p.s.a. i 146 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. - ewentualnie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi na zaskarżoną decyzję; 3) na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. - o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzucie naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądowym, przez "wpływ", o którym jest mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny (por. wyrok NSA z 12 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 1888/21; wyrok NSA z 26 marca 2025 r. sygn. akt II GSK 2509/21; wyrok NSA z 25 lutego 2025 r. sygn. akt II FSK 833/22). Przede wszystkim należy stwierdzić, że nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 131/24; wyrok NSA z 4 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 7022/21), jak i w doktrynie (H. Izdebski, komentarz do art. 203, teza nr 2, [w:] H. Izdebski, J.M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2023; tak I. Florczak, komentarz do art. 203, teza nr 3, [w:] Prawo zatrudnienia pracowników szkół wyższych. Komentarz do wybranych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, red. Baran K.W., WKP 2026), że decyzje wydawane na podstawie art. 203 ust. 2 P.s.w.n. mają charakter uznaniowy. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są poprawne i logiczne oraz czy mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 P.s.w.n. nie może zawierać cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (wymagany art. 7 K.p.a.). Sąd administracyjny weryfikuje zaś, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Niewątpliwie z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien ponadto wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. Taka decyzja wymaga także wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony po to, aby dokonany przez organ wybór jednego z kilku możliwych rozstrzygnięć nie był arbitralny. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia (tak też NSA w wyroku z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 131/24). Sąd pierwszej instancji uznał wydane w sprawie decyzje za spełniające wymagania decyzji uznaniowych wskazując na ich należyte uzasadnienie. Tego stanowiska Sądu pierwszej instancji nie podważyła strona skarżąca kasacyjnie, ponieważ jej zarzut naruszenia przepisów postępowania wprawdzie wskazuje na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 151 P.p.s.a., ale w istocie sprowadza się do powtórzenia treści tych zarzutów z samej skargi. W tej sprawie w istocie strona skarżąca kasacyjnie zmierza nie tylko do kontroli zaskarżonego wyroku, ale przede wszystkim do ponownej oceny sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Instytutu [...] PAN z dnia 24 maja 2022 r. znak: SD-423-S-1/22. Na skutek wniesienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie może ponownie kontrolować zaskarżonej decyzji zastępując wojewódzki sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji w takim zakresie, jaki wynika z zarzutów skargi kasacyjnej. Tym samym zarzut naruszenia w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 138 § 1 ust. 2 i § 2, art. 140, art. 127 § 3 K.p.a. w związku z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. poprzez brak ustalenia w decyzji organu drugiej instancji stanu zdrowia skarżącej oraz wpływu stanu zdrowia skarżącej na realizację jej planu kształcenia, pomimo tego, iż skarżąca już w listopadzie 2021 r. informowała promotora o pogorszeniu jej stanu zdrowia oraz złożenia zwolnienia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego zarówno promotorowi jak i bezpośrednio Szkole Doktorskiej – nie może zostać uznany za zasadny. Jak bowiem wynika z akt sprawy Sąd pierwszej instancji zawarł wyraźne stanowisko co do oceny wpływu stanu zdrowia skarżącej na prawidłowość zaskarżonej decyzji na stronach 15, 16, 17, a w szczególności na stronie 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Jedynie na stronie 5 skargi kasacyjnej podnosi skarżąca kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo uznał, że zaświadczenie w przedmiocie stanu jej zdrowia jest zbyt ogólne i nie wskazywało konkretnie jakich czynności skarżąca nie może wykonywać. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku na stronie 18 Sąd pierwszej instancji w całości przytoczył treść zaświadczenia lekarskiego z 30 grudnia 2021 r. i dokonał oceny prawidłowości ustaleń organu na podstawie tej treści. Nie ma racji skarżąca wskazując, że w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji nie było uwzględnione to zaświadczenie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Treść tego zaświadczenia została wzięta pod uwagę i na tej podstawie organ uznał, że jego treść nie stanowi przeszkody przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W tym zakresie wyrażona ocena Sądu pierwszej instancji jest trafna. Tym samym nie jest także zasadna argumentacja skarżącej kasacyjnie, jako Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w przedmiocie stanu zdrowia skarżącej, pomimo tego, iż skarżąca już w listopadzie 2021 r. informowała promotora o pogorszeniu jej stanu zdrowia oraz złożenia zwolnienia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego zarówno promotorowi jak i bezpośrednio Szkole Doktorskiej. Nie można pominąć całego szeregu innych okoliczności faktycznych, które miały miejsce zarówno przed dniem wydania ww. zaświadczenia (tj. 30 grudnia 2021 r.) jak i po tej dacie. Już bowiem co najmniej od lipca 2021 r. skarżąca nie wywiązywała się z obowiązków wynikających zarówno z przygotowywania się do pisania rozprawy doktorskiej, pisania artykułu naukowego oraz złożenia wniosku dotyczącego realizacji projektu NCN Preludium-Bis. Z akt sprawy wynika, że nagromadzenie dotychczas niewykonywanych przez skarżącą obowiązków nastąpiło w okresie wrzesień-listopad 2021 r. i już od tego czasu (tj. 29 listopada 2021 r.) skarżącą dostarczyła pierwsze zwolnienie lekarskie do dnia 17 grudnia 2021 r., a po co najmniej kilku próbach kontaktu ze skarżącą w e-mailu skierowanym do promotora wyraziła stanowisko o zastanowieniu się co do kontynuacji pracy w projekcie badawczym. Niewątpliwie podtrzymała to stanowisko na spotkaniu z promotorem w dniu 10 stycznia 2022 r. i pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. złożyła wniosek o rozwiązanie umowy o finansowanie stypendium doktoranckiego w ramach konkursu "Preludium-Bis" NCN. Nie można wykluczyć, że jedną z przyczyn stanu zdrowia skarżącej było niewykonywanie zasadniczo zdecydowanej większości obowiązków wynikających z kształcenia w Szkole Doktorskiej. Nie jest zasadna argumentacja skarżącej kasacyjnie, jakoby Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że skarżąca nie realizowała swych obowiązków. W ocenie skarżącej do czasu skreślenia jej z listy doktorantów zrealizowała wszystkie swoje obowiązki wynikające z Indywidualnego Planu Badawczego w terminie, a termin niezrealizowanych przez skarżącą zadań był odległy, a przy tym rozliczenie II roku studiów doktoranckich nie nastąpiło do chwili wniesienia skargi kasacyjnej co z kolei oznacza, że zarzuty co do braku realizacji zadań przez skarżącą są gołosłowne. Kontrolując zaskarżony wyrok w tym zakresie należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji dokonał oceny ustaleń organów co do wywiązywania się skarżącej jako doktorantki ze swoich obowiązków. Jest to ocena trafna. W tym zakresie argumentacja skarżącej nie znajduje potwierdzenia w formularzu oceny postępu pracy doktorantki za rok akademicki 2020/2021 (II semestr). Promotor ocenił postępy skarżącej jako doktorantki wystawiając notę niezadowalającą wskazując, że poza przygotowaniem Indywidualnego Planu Badawczego jednak bez uwzględnienia części uwag promotora, wszystkie inne aktywności doktorantki zostały ocenione negatywnie (w zakresie aktualnego spisu treści rozprawy, efektów przeglądu literatury, efektów dotyczących podstaw koncepcyjnych i teoretycznych pracy, efektów pracy nad przepływami kulturowymi, wstępnego przemyślenia dotyczącego przepływów kulturowych i propozycji przygotowania artykułu naukowego). Także notatka z podsumowania III semestru studiów doktoranckich skarżącej w roku akademickim 2021/2022 wskazuje, że od 1 października 2021 r. do lutego 2022 r. skarżąca nie podjęła skutecznych działań celem wykonywania nałożonych na nią zadań. Znajduje to także potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, a w szczególności w treści e-mali wysyłanych przez skarżącą. Z notatki z dnia 23 listopada 2021 r. ze spotkania skarżącej jako doktorantki z dwojgiem promotorów wynika, że doktorantka wykazała braki w niemal wszystkich zakresach, a przede wszystkim w postępie w przygotowaniu rozprawy doktorskiej i realizacji projektu NCN. Także drugi promotor prof. L. C. z Uniwersytetu w Lionie oceniła na dzień 4 lutego 2022 r. postępy doktorantki w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej jako niewystarczający, wskazując na podstawy tak wystawionej oceny. Nie jest przy tym uzasadnione stanowisko skarżącej, że skoro pod koniec 2021 r. skarżąca zaczęła dostarczać zaświadczenia lekarskie to powinno niejako sanować jej wcześniejsze zaniechania w wykonywaniu obowiązków. Kryterium kontroli wydanej decyzji, jaką zastosował Sąd pierwszej instancji opierało się na zgodności jej z prawem, a tym samym inne podstawy kontroli nie mogły znaleźć zastosowania. Nie jest zasadna argumentacja skarżącej zarzucająca Sądowi pierwszej instancji pominięcie faktu, że Szkoła Doktorska z chwilą pojawienia się problemów zdrowotnych skarżącej wskazywała na zasadność rezygnacji przez nią z studiów doktorskich, a promotor skarżącej uznawał podnoszenie tego rodzaju argumentu za wpływające negatywnie na jego wizerunek, co wpłynęło na brak obiektywizmu promotora i organu niezbędnego przy wydaniu decyzji. Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję ocenił także i tą okoliczność niewadliwie wskazując, że promotor prof. M. W. poinformowany o kłopotach zdrowotnych skarżącej w kilku e-mailach dopytywał się o stan zdrowia skarżącej. Sama skarżącą już w e-mailu z dnia 29 listopada 2021 r. wskazała na możliwość rezygnacji z kontunuowania pracy w projekcie w zależności od stanu jej zdrowia. Tak jak i Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, aby w kilku kolejnych e-mailach tego promotora wysłanych w dniach 29 grudnia 2021 r. i 3 stycznia 2022 r. były kierowane wobec skarżącej jakiekolwiek negatywne oceny. Promotor wskazywał jedynie, że niepokoi się o stan zdrowia skarżącej, która nie odpowiada na e-maile i prosi o zajęcie stanowiska co do realizacji projektu. Dopiero w dniu 10 stycznia 2022 r. promotor spotkał się ze skarżącą i z tego spotkania sporządzono notatkę. Z treści tej notatki w żaden sposób nie wynika negatywny stosunek promotora do skarżącej. Sama skarżąca nie wyjaśniła swojej absencji i braku udzielania odpowiedzi na wcześniejsze e-maile promotora, a także z treści tej notatki wynika, że wspólnie doktorantka i promotor doszli do wniosku, że skarżąca powinna złożyć podanie z prośbą o zakończenie współpracy. W kolejnych dniach próby kontaktu ze strony Szkoły Doktorskiej ze skarżącą były nieskuteczne. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro próby kontaktu ze strony Szkoły Doktorskiej były nieskuteczne, a sama skarżącą przedstawiała informacje wskazujące na jej rezygnację z projektu, to e-mail z dnia 13 stycznia 2022 r. (po nieudanych próbach kontaktu ze skarżącą) zawierający prośbę o pilny kontakt ze Szkołą, nieutrudnianie "nieprzyjemnej" sytuacji promotorowi oraz wskazanie na dalsze skutki braku kontaktu ze strony doktorantki wraz z sugestią rezygnacji przez nią ze studiów, nie stanowi w tej sprawie podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Co najwyżej można ocenić treść tego e-maila od strony etycznej, ale nie stanowiło to naruszenia prawa. Nie może odnieść skutku zarzut naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji co do pominięcia faktu, że treść opinii promotora zawarta na formularzu oceny postępu prac doktorantki z dnia 30 października 2021 r. jest antydatowana, a tym samym dokument ten jako nierzetelny i sporządzony tylko na potrzeby postępowania administracyjnego nie może być uwzględniony, a ponadto sam fakt antydatowania może wypełniać znamiona czynu zabronionego z art. 271 § 1 K.k., co stanowi rażące naruszenie zasady zaufania określonej w art. 8 K.p.a. i art. 7 i 77 K.p.a. Zarzut ten byłby zasadny, gdyby Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny tego dokumentu i nie ustalił, w jakim zakresie stan faktyczny tej sprawy został ustalony na podstawie formularza oceny datowanego na dzień 30 października 2021 r. Taka jednak sytuacja nie występuje w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie stwierdził, że ocenia prawidłowość ustaleń stanu faktycznego na podstawie tego formularza oraz innych dowodów zebranych w sprawie. Stwierdził, że formularz ten zawiera spójne informacje i jest jednym z dowodów w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznał również, że skoro tylko jedna z informacji zawarta w tym formularzu (brak udziału skarżącej w seminarium na początku grudnia 2021 r.) pochodzi z daty późniejszej niż jego sporządzenie, to nie dyskwalifikuje to całego dokumentu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że jest to informacja prawdziwa. Skarżąca na seminarium planowanym na dzień 10 grudnia 2021 r. miała przedstawić podstawy koncepcyjne i teoretyczne rozprawy i seminarium to zostało odwołane z powodów zdrowotnych po stronie skarżącej. Mając powyższe należy stwierdzić, że w zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania nie zdołała strona skarżąca kasacyjnie skutecznie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 127 § 3 K.p.a., art. 138 § 1 ust. 2 i § 2 art. 140 K.p.a. w związku z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że w ocenie strony skarżącej kasacyjnie postępowanie organu dotknięte było uchybieniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, jak również zaniechania podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że w tej sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo i nie naruszono ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Co istotne, w skardze kasacyjnej to strona skarżąca ma obowiązek uzasadnienia, na czym polegało naruszenie każdego z zarzucanych Sądowi pierwszej instancji przepisów. Nie wystarczy jedynie ich przytoczenie w zarzucie skargi kasacyjnej. W tej sprawie wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia ww. przepisów. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. nie jest zasadny, ponieważ Sąd ten tego przepisu nie stosował. Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji należy stwierdzić, że zarzut ten także nie jest uzasadniony. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi bowiem dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 203 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z art 207 ust. 1 i 2 w związku z art. 202 ust. 1, 2 i 3 P.s.w.n. polegające na przyjęciu, iż organ przy podejmowaniu decyzji w sprawie nie był zobowiązany uwzględnić terminów wynikających z indywidualnego planu badawczego oraz z ustawy, w tym iż w pierwszym roku od doktoranta zasadniczo wymagane jest sporządzenie projektu tego planu, a decyzję o skreśleniu może podjąć według oceny promotora stosującego kryteria nie mające oparcia w aktach normatywnych lub w indywidualnym planie badawczym, i że decyzja o realizowaniu planu badawczego nie musi być przeprowadzona w trybie i terminie wskazanym w art. 202 ust. 2 i 3 P.s.w.n. a w konsekwencji stwierdzenie, że w istocie decyzja może mieć charakter dowolny. Wbrew stanowisku strony skarżącej Sąd pierwszej instancji nie dokonał ani błędnej wykładni ani też wadliwego zastosowania art. 203 P.s.w.n. Zgodnie z art. 203 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, obligatoryjnie skreśla się doktoranta z listy doktorantów w przypadku: 1) negatywnego wyniku oceny śródokresowej; 2) niezłożenia rozprawy doktorskiej w terminie określonym w indywidualnym planie badawczym oraz 3) rezygnacji z kształcenia. Stosownie zaś do treści art. 203 ust. 2 pkt 1-2 P.s.w.n. doktoranta można skreślić z listy doktorantów w przypadku: 1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz 2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 tej ustawy. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi w tym zakresie (tj. tego zarzutu) argument, że skoro terminy podejmowania czynności przez doktoranta wynikają z indywidualnego planu badawczego oraz z ustawy, to przed dokonaniem oceny śródokresowej nie ma możliwości wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów. Ocena śródokresowa powinna zaś nastąpić po upływie połowy okresu studiów doktoranckich, a więc najczęściej po drugim roku tych studiów. Pogląd ten jest błędny. Ustawodawca wyraźnie odróżnia obligatoryjne skreślenie doktoranta z listy doktorantów na skutek wydania negatywnej oceny śródokresowej (art. 203 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n.) od innych przesłanek jakimi są niezadowalający postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej lub niewywiązywanie się z obowiązków, o których mowa w art. 207 P.s.w.n. Dopuszczalnym jest więc wydanie decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów szkoły doktorskiej jeszcze przed sporządzeniem oceny śródokresowej. Także w doktrynie wyrażono stanowisko, zgodnie z którym przesłanki w postaci niezadowalającego postępu w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej nie można utożsamiać z realizacją indywidualnego planu badawczego, który oceniany jest w trybie określonym w art. 202 P.s.w.n., a indywidualny plan badawczy nie ogranicza się wyłącznie do zaplanowania przygotowania rozprawy doktorskiej. Może dodatkowo wyznaczać cele, takie jak przygotowywanie publikacji, udział w konferencjach, realizacja projektów naukowych, wyjazdy stażowe (tak I. Florczak, komentarz do art. 203, teza nr 3, [w:] Prawo zatrudnienia pracowników szkół wyższych. Komentarz do wybranych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, red. Baran K.W., WKP 2026). Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 207 ust. 1 i 2 P.s.w.n. nie został w żadnym zakresie uzasadniony. Zgodnie z jego treścią doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej i zobowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, w jakim zakresie Sąd pierwszej instancji naruszył ww. przepis, to niemożliwa jest kontrolę zaskarżonego wyroku co do naruszenia art. 207 ust. 1 i 2 ww. ustawy. Art. 202 ust. 1-3 P.s.w.n. reguluje opracowywanie przez doktoranta indywidualnego planu badawczego i jego realizację. Również i w tym zakresie skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia, na czym miałaby polegać błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do kontroli w tej sprawie zaskarżonego wyroku w zakresie naruszenia ww. przepisu. Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w tej sprawie okazały się niezasadne, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 września 2023
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Artur Kuś Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny