III OSK 227/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 611/21 w sprawie ze skargi G.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 marca 2021 r. nr SKO.OS/41.9/135/2021/3206/KS w przedmiocie odmowy wglądu w akta sprawy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez G.C. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2021 roku, którym oddalono skargę wniesioną przez w/w na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 marca 2021 r. nr SKO.OS/41.9/135/2021/3206/KS w przedmiocie odmowy wglądu w akta sprawy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postanowieniem z dnia 9 lutego 2021 r., wydanym na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - zwanej dalej "k.p.a.") Wójt Gminy Z. odmówił G.C (zwanemu dalej "skarżącym") wglądu w akta sprawy w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia pn.: Budowa hali produkcyjno-logistyczno-magazynowej z zapleczem socjalno-biurowym wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], [...], obręb S., gmina Z., powiat t. W uzasadnieniu postanowienia organ l instancji wskazał, że w dniu 23 kwietnia 2020 r. wpłynął wniosek skarżącego o wgląd w akta opisanej na wstępie sprawy wraz ze wskazaniem na posiadany status strony postępowania w tej sprawie. Wniosek ten spotkał się z odmową organu I instancji. Jednak wydane przez ten organ odmowne postanowienie z dnia 23 września 2020 r., na skutek zażalenia skarżącego, zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w drodze postanowienia z dnia 17 grudnia 2020 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło m.in. że organ I instancji nie zbadał prawidłowo interesu prawnego skarżącego do wystąpienia z wnioskiem w kontekście art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U z 2020 r. poz. 283 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Według organu odwoławczego pominięte również zostało przez organ I instancji zagadnienie dotyczące wzmożonego ruchu pojazdów samochodowych, potencjalnego wzrostu emisji hałasu i zanieczyszczeń do powietrza oraz kwestia ewentualnej kumulacji oddziaływań zrealizowanego przedsięwzięcia i planowanego - w zakresie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych. W ramach ponownie prowadzonego postępowania inwestor przedłożył zaktualizowaną Kartę Informacyjną przedmiotowego przedsięwzięcia. Zawiera ona informacje o zmianie sposobu zagospodarowania wód opadowych i roztopowych wskazując, iż realizacja planowanej inwestycji zakłada budowę naziemnego, otwartego zbiornika retencyjno-odparowującego o powierzchni około 3.993 m² i pojemności ok 3.906 m³ przeznaczonego do gromadzenia i odparowywania wód opadowych i roztopowych. Wody opadowe i roztopowe zgromadzone w zbiorniku będą wykorzystane w całości na potrzeby własne obiektu podczas eksploatacji inwestycji np. do zraszania terenów zielonych. Według obliczeń zawartych w zaktualizowanej Karcie Informacyjnej przeprowadzonych przy uwzględnieniu maksymalnych i średnich spływów z powierzchni terenu inwestycyjnego oraz przy uwzględnieniu średniorocznego opadu deszczu dla przedmiotowego obszaru, pojemność zbiornika będzie wystarczająca dla zakładanej do odprowadzenia ilości wody i nie spowoduje zalania terenów sąsiednich. Natomiast w przypadku zapełnienia zbiornika wody opadowe i roztopowe w nim zgromadzone będą wywożone wozami asenizacyjnymi do oczyszczalni ścieków. W związku z powyższym nie nastąpi kumulacja oddziaływań w zakresie zrealizowanego przedsięwzięcia i przedsięwzięcia planowanego do realizacji, nawet w sytuacji intensywnych i długotrwałych opadów. W zaktualizowanej Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia zbadano również zagadnienie dotyczące wzmożonego ruchu pojazdów samochodowych w związku z planowaną do realizacji inwestycją i inwestycją już istniejącą. Zdaniem autorów Karty w związku z planowaną do realizacji inwestycją i inwestycją już istniejącą ewentualna nieznaczna kumulacja oddziaływań w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń do powietrza nie będzie wykraczać poza dopuszczalne poziomy i będzie mieściła się w zasięgu do 100 m. od granic terenu inwestycji. W związku z powyższym organ I instancji, odwołując się do treści art. 74 ust. 3a ustawy, jako lex specialis wobec art. 28 k.p.a., uznał, że skarżący nie jest stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. W związku z czym nie może korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 73 - 74 k.p.a. Nieruchomości stanowiące własność skarżącego nie znajdują się bowiem w obszarze, na który oddziałuje planowane przedsięwzięcie w rozumieniu przesłanek określonych w przepisie art. 74 ust. 3a ustawy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił w nim naruszenie przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 73 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy. Postanowieniem z dnia 19 marca 2021 r. nr SKO.OS/41.9/135/2021/3206/KS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium nakreśliło przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczyło i omówiło przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wykonał wszystkie dotychczasowe zalecenia zawarte w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2020 r., gdyż inwestor przedłożył zaktualizowaną Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (wcześniej udzielił wyjaśnień na wezwanie organu lecz ostatecznie je wycofał). Treść zaś tej karty wskazuje, że skarżący nie zalicza się do kręgu stron postępowania. Kolegium zaakcentowało przy tym, że po przeprowadzeniu jeszcze raz postępowania w sprawie doszło do ustaleń zbieżnych z ustaleniami organu I instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby na nieruchomościach, stanowiących własność skarżącego, doszło do przekroczenia standardów jakości środowiska m.in. w zakresie hałasu i oddziaływań zanieczyszczeń. Z analizy materiału dowodowego nie wynika także, aby nieruchomości stanowiące własność skarżącego znajdowały się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które spowodowałoby ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. W skardze na powyższe postanowienie Kolegium wniesionej przez fachowego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, zarzucono naruszenie prawa materialnego, wskazując, że w szczególności dotyczy to art. 73 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3a pkt. 2 i 3 ustawy poprzez brak stwierdzenia wskazanych w tym przepisie przesłanek uznania skarżącego za stronę postępowania. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz podstaw i przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z podniesionymi zarzutami strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji na wstępie stwierdził, że podstawę prawną kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 74 § 2 k.p.a. Wskazany przepis znajduje bowiem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 73 k.p.a. z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. W konsekwencji istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący jest stroną przedmiotowego postępowania. W postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, kto jest stroną rozstrzyga treść art. 74 ust. 3a, którego treść następnie Sąd I instancji przytoczył. Dalej Sąd stwierdził, że Skarżący wywodzi status strony z przesłanek wskazanych w pkt 2 i 3 przytoczonego powyżej przepisu. Z niekwestionowanych przez stronę skarżącą ustaleń poczynionych przez organy obu instancji wynika, że nieruchomości stanowiące własność skarżącego znajdują się w odległości większej niż 100 metrów od granic przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie. Zdaniem Sądu dokonana przez organy ocena braku zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt 2 ustawy jest prawidłowa. Została ona dokonana na podstawie danych zawartych w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, po uwzględnieniu aktualizacji tego dokumentu dokonanej przez inwestora w związku z uchyleniem przez Kolegium wcześniejszego postanowienia organu I instancji. Analiza treści tej karty wskazuje, że organy wyciągnęły prawidłowe wnioski, dotyczące poszczególnych sfer oddziaływania, jakie występować będzie w związku z realizacją, a następie funkcjonowaniem zamierzonego przedsięwzięcia. Jak wynika z treści tej zaktualizowanej Karty, w ramach planowanej inwestycji, wybudowany będzie naziemny, otwarty zbiornik retencyjno-odparowujący o powierzchni około 3.993 m² i pojemności około 3.906 m³, przeznaczony do gromadzenia i odparowywania wód opadowych i roztopowych. Z informacji zawartej na str. 64 Karty, pojemność zbiornika została wyliczona w oparciu o normę PN-EN 752 i będzie wystarczająca dla zakładanej do odprowadzenia ilości wód opadowych i roztopowych oraz nie spowoduje zalania terenów sąsiednich. Natomiast w przypadku zapełnienia zbiornika wody opadowe i roztopowe w nim zgromadzone będą wywożone wozami asenizacyjnymi do oczyszczalni ścieków. Informacja ta została poprzedzona szczegółowymi wyliczeniami, przy uwzględnieniu maksymalnych i średnich spływów z powierzchni terenu inwestycyjnego oraz przy uwzględnieniu średniorocznego opadu deszczu dla przedmiotowego obszaru. Zdaniem Sądu w oparciu o powyższe, zaktualizowane informacje organy miały podstawy do tego, aby przyjąć, że realizacja przedmiotowej inwestycji nie spowoduje zalewania terenów sąsiednich. Tym samym w omawianym tutaj zakresie również na terenie nieruchomości stanowiących własność skarżącego nie wystąpi sytuacja, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt. 2 ustawy. W zaktualizowanej Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia zbadane zostało również zdaniem Sądu I instancji zagadnienie dotyczące wzmożonego ruchu pojazdów samochodowych w związku z planowaną do realizacji inwestycją i inwestycją już istniejącą. Zdaniem autorów Karty, w związku z planowaną do realizacji inwestycją i inwestycją już istniejącą, ewentualna nieznaczna kumulacja oddziaływań w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń do powietrza nie będzie wykraczać poza dopuszczalne poziomy i będzie mieściła się w zasięgu do 100 m od granic terenu inwestycji. W Karcie Informacyjnej wskazano ponadto, że źródłem niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza będzie proces spalania paliw w silnikach samochodów osobowych i ciężarowych oraz praca ładowarki poruszającej się po terenie inwestycji. Przeprowadzone analizy uciążliwości przewidywanych zanieczyszczeń powietrza wskazują na spełnienie wymagań wynikających z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Emisje pyłu zawieszonego PM 10, dwutlenku siarki, tlenku węgla, węglowodorów alifatycznych i aromatycznych oraz kwasu siarkowego nie będą powodować przekroczenia 10% wartości odniesienia poza terenem inwestycji. Ponadto obliczony poziom hałasu w porze dnia i nocy (przy uwzględnieniu najgorszego możliwego wariantu pracy w porze dnia oraz w porze nocy, przy równoczesnej pracy wszelkich kluczowych źródeł hałasu) pochodzący z planowanej inwestycji nie przekracza wartości dopuszczalnych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r, w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Jednocześnie analizy oddziaływań skumulowanych nie wykazały występowanie przekroczeń dopuszczalnych poziomów zarówno dla pory dnia, jak i nocy. Standardy jakości powietrza również nie zostaną przekroczone. Nieznaczna zaś kumulacja oddziaływań w zakresie hałasu i zanieczyszczeń do powietrza nie będzie wykraczać poza dopuszczalne poziomy i mieścić się będzie w zasięgu do 100 metrów od granic terenu inwestycji. Sąd podkreślił także, że wartości dowodowej zaktualizowanej Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia nie podważały także Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. i Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska przestawiając uzgodnienia i opinie. Zatem, zdaniem Sądu, organy dokonały prawidłowej oceny zaktualizowanej Karty Informacyjnej i na jej podstawie przyjęły, że na terenie nieruchomości stanowiących własność skarżącego nie wystąpi sytuacja, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt 2 ustawy. Odnosząc się natomiast do przesłanki wynikającej z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy, wskazać należy, że choć skarżący przywołał ten przepis jako podstawę do uznania za stronę postępowania, to ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze w żaden sposób nie wykazał, że przedmiotowa inwestycja w jakikolwiek znaczący sposób ograniczy możliwość rzeczywistego lub potencjalnego zagospodarowania którejś z jego nieruchomości, a zatem, że dawałoby mu to legitymację do bycia stroną w postępowaniu środowiskowym. Wobec nie przedstawienia przez skarżącego jakichkolwiek dowodów w tym zakresie jako punkt odniesienia przy ocenie spełnienia przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 3 organy przyjęły zaktualizowaną Kartę Informacyjną, co zdaniem Sądu zasługuje na aprobatę. Zaktualizowanej Karcie Informacyjnej przysługuje szczególna wartość dowodowa. Wynika ona z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń wynikających z karty informacyjnej mogłoby jedynie nastąpić, co do zasady, przez przedstawienie nowej, równie kompleksowej analizy uwarunkowań środowiskowych, z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności z informacjami zawartymi w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017r. sygn. akt II OSK 713/16, z 26 maja 2020r. sygn. akt II OSK 513/20, z 20 kwietnia 2021r. sygn. akt III OSK 1538/21). W ocenie Sądu tego rodzaju dokumentów do czasu wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego skarżący nie przedstawił. Co prawda w aktach sprawy organu I instancji znajduje się przygotowany na zlecenie skarżącego dokument pn. "Analiza inwestycji polegającej na budowie hali produkcyjno-logistyczno-magazynowej z zapleczem socjalno-biurowym wraz z infrastrukturą techniczną (...)" sporządzony przez hydrogeologa. Niemniej wbrew zapatrywaniu strony skarżącej dokument ten nie jest w stanie podważyć wniosków wyciągniętych przez organy z Karty Informacyjnej. Dokument ten w wersji przedstawionej organom przed wydaniem kwestionowanego obecnie postanowienia odnosi do pierwotnej wersji Karty Informacyjnej. Stanowisko zaś dotyczące zaktualizowanej Karty Informacyjnej, czyli tej wersji dokumentu, w oparciu o który organy wydały kontrolowane obecnie postanowienia, zostało zawarte w analizie sporządzonej dopiero w kwietniu 2021 r. Znajduje się ono co prawda w aktach administracyjnych organu I instancji przekazanych przez Kolegium wraz z odpowiedzią na skargę, jednak ze względu na datę sporządzenia tej analizy, nie mogła ona być wzięta pod uwagę przy wydaniu przez Kolegium zaskarżonego obecnie postanowienia. Kontrolując zaś zaskarżone postanowienie Sąd bierze pod uwagę stan sprawy, w tym zawartość akt administracyjnych w dacie wydania tego postanowienia tj. w dacie 19 marca 2021 r. To samo dotyczy dokumentacji zdjęciowej przedstawionej organowi I instancji stowarzyszenie dopuszczone do udziału w przedmiotowym postępowaniu, złożonej organowi I instancji w dniu 24 marca 2021 r. Nadto Sąd stwierdził, że autorem analizy przedstawionej przez skarżącego jest hydrolog, a zatem osoba posiadająca wiedzę specjalistycznej, która dotyczy tylko niewielkiego wycinka zagadnień poddanych analizie w Kacie Informacyjnej Przedsięwzięcia. Nawet w zakresie dotyczącym zagadnień ściśle hydrologicznych przedłożona analiza ma charakter ogólnikowy. W samej analizie zauważono, że dobór zbiornika retencyjnego dokonany na podstawie nor PN-EN 752 jest prawidłowy. Jak i nie budzą wątpliwości obliczenia maksymalnych ilości wód opadowych i obliczenia średnich spływów w skali roku. Powyższe wręcz dane potwierdzają stanowisko organów, że brak jest podstaw do przyjęcia, że działki skarżącego znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Nie występują zatem sytuacje określone w art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy. Mając powyższe na uwadze, uznając, że organy nie naruszyły zarówno przepisów prawa materialnego, jak i zasad postępowania, a także uwzględniając to, że żaden z podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów nie okazał się zasadnym, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku złożył G.C. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 74 ust. 3a pkt. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaplanowanie obiektu przez inwestora zgodnie z normami PN-EN jest tożsame z brakiem przekroczenia standardów jakości środowiska na nieruchomościach sąsiednich, a co za tym idzie skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Podstawową tezą Sądu I Instancji na której w większości został oparty zaskarżony wyrok, jest stwierdzenie, iż zaplanowany przez Inwestora zbiornik retencyjny spełnia normę PN-EN 752. Tymczasem regulacja wskazująca na katalog stron w postępowaniu środowiskowym nie odwołuje się do zgodności planowanej inwestycji z normami PN-EN, ale odnosi się do standardów środowiskowych jakie zaistnieją na nieruchomościach sąsiednich ("obcych"). W konkretnych uwarunkowaniach środowiskowych, geodezyjnych, hydrologicznych czy geologicznych - nawet inwestycja posadowiona w całości zgodnie z normami PN-EN może prowadzić do przekroczenia standardów środowiska na niektórych nieruchomościach sąsiednich (np. z uwagi na lokalne uwarunkowania geologiczne czy hydrologiczne). 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. przez rozstrzygnięcie sprawy bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności bez kompleksowego zweryfikowania przesłanki uznania skarżącego za stronę o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt. 2 i 3 ustawy i "przerzucenie" w tym zakresie obowiązku dowodowego na Skarżącego. Sąd administracyjny w swoim wyroku uznał, że do wykazania przesłanki uznania za stronę postępowania, w szczególności w zakresie przekroczenia standardów środowiskowych oraz zaistnienia ograniczeń w zagospodarowaniu jego nieruchomości, zobowiązany był w całości Skarżący. Tymczasem Skarżący nie tylko nie był do tego zobowiązany, ale wskazał (m.in. opiniami biegłych i zdjęciami) potencjalne oddziaływanie inwestycji na jego nieruchomości w zakresie jakim przekroczone będą standardy środowiskowe. Ewentualne ograniczenia w zagospodarowaniu - w ocenie Skarżącego - są oczywiste, a to z uwagi na całkowite wyłącznie z zagospodarowania "zalanego" terenu. Nie mniej to Sąd powinien samodzielnie poczynić takie ustalenia, bez "przerzucania" obowiązku dowodowego w tym zakresie na Skarżącego. 3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm. - dalej: K.p.c.), polegające na zastosowaniu przez Sąd oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, przejawiające się w braku prawidłowej oceny przedstawionych przez Skarżącego: Opinii Hydrologicznej G. z czerwca 2020 r. i Opinii Hydrogeologicznej G. z kwietnia 2021 r. podnosząc iż sąd administracyjny ma obowiązek dokonać rzetelnej oceny posiadanych dowodów, z uwzględnieniem kryteriów obiektywnych, a nie swobodnych. Tymczasem w niniejszej sprawie, Sąd dokonał "swobodnej" oceny Opinii Hydrologicznej G. z czerwca 2020 r. i Opinii Hydrogeologicznej G. z kwietnia 2021 r., pomijając tezy biegłych i wywodząc z tych opinii własne wnioski, sprzeczne z brzmieniem tych dokumentów. 4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku niestwierdzeniem przez Sąd l instancji naruszenia przez organy administracji I i II instancji: 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy, a to poprzez brak stwierdzenia tam wskazanych, istniejących, przesłanek uznania skarżącego za stronę postępowania administracyjnego (środowiskowego), podnosząc, iż zgodnie z art. 74 ust. 3a pkt. 2 i 3 Ustawy Środowiskowej, stroną postępowania jest posiadacz prawa do nieruchomości na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, albo na których mogą wystąpić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Obie przesłanki w sprawie występują, czego jednak błędnie nie stwierdziły organy administracji I i II instancji, a Sąd Administracyjny nie uchylił ich decyzji z tego powodu. 5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływa na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 !it. c) p.p.s.a. w związku z niestwierdzeniem przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji I i II instancji art. 7, 8, 11 i 77 oraz art. 105 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie o dane Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, tj. informacjach złożonych przez Inwestora, a nieuwzględnienie dowodów przedkładanych przez Skarżącego, podnosząc, iż zgodnie z art. 7 k.p.a., rolą organów administracji publicznej, rozstrzygających zawisłą przed nim sprawę, jest obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego ustalenia stron postępowania, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Treść powyższego przepisu jest ściśle powiązana z treścią art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, co umożliwia z kolei dokonanie swobodnej oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jednocześnie wyniki tego postępowania winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracji I i II instancji ustaliły strony postępowania i oparły swoje rozstrzygniecie wyłącznie o dane z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (dokumentu prywatnego Inwestora), bez przeprowadzenia jakikolwiek postępowania dowodowego, co było tym istotniejszym, że Skarżący za pomocą fachowych analiz udowodnił nierzetelność KIP. W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną zarówno w uzasadnieniu postanowienia, jak i zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, b) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Przed dokonaniem oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej wskazać należy, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę G.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, którym odmówiono w/w wglądu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżącemu kasacyjnie nie przysługuje status strony postępowania. Zarówno organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i Sąd I instancji w wyroku zamieścili szerokie rozważania mające na celu wykazanie, że w odniesieniu do skarżącego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 74 ust. 3a pkt 1-3 ustawy czyli działki stanowiące jego własność nie znajdują się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Mając tak określony przedmiot postępowania w niniejszej sprawie wskazać należy, że cała argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej tj. podniesione zarzuty kasacyjne mające na celu podważenie zasadności zaskarżonego wyroku dotyczącego kwestii dostępu do akt są bez znaczenia dla sądowej oceny tego postępowania. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie udostępnienia skarżącemu akt sprawy jest art. 73 § 1 w zw. z art. 74 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1 b). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). Z kolei art. 74 § 2 k.p.a. stanowi, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Dokonując wykładni powołanych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jawność postępowania administracyjnego może być rozważana w dwóch aspektach: tzw. jawności wewnętrznej (względnej), to jest jawności wobec stron i uczestników postępowania na prawach strony, oraz jawności zewnętrznej, to jest jawności wobec podmiotów niebędących uczestnikami postępowania. Jawność wewnętrzna jest ściśle związana z zasadami ogólnymi czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz informowania (art. 9 k.p.a.), udostępniania akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, uregulowanego w art. 73 i 74 k.p.a. Z ich treści wynika, że tylko strona postępowania ma prawo wglądu w akta sprawy. Przepisy kodeksu nie zawierają regulacji dotyczących kwestii udostępniania akt podmiotom nie będącym stronami postępowania. Trzeba dalej powiedzieć, że o tym, czy dany podmiot jest stroną, decyduje istnienie interesu prawnego lub obowiązku, którego dane postępowanie dotyczy. Definicje taką zawiera art. 28 k.p.a., z tym że przepisy ustaw szczególnych mogą zawierać odmienną regulację określająca krąg stron w danej sprawie. Takim przepisem jest między innymi art. 74 ust. 3a pkt 1-3 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z uprawnień przewidzianych w art. 73 k.p.a. może korzystać tylko podmiot uznany za stronę w postępowaniu "głównym", a ponadto, powołany przepis nie stanowi podstawy do weryfikowania kręgu stron ustalonego w tym postępowaniu (wyrok WSA w Krakowie z 13 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 281/16). Okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony oznacza, że jest to ten sam podmiot, któremu taki przymiot przysługuje w postępowaniu "głównym" czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Należy również podkreślić, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". Właśnie w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną i jego zadaniem jest ustalenie prawidłowego kręgu podmiotów, którym przymiot strony przysługuje. Konsekwencją tej zasady jest między innymi i to, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego mające charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", determinuje także krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego. Organ orzekający w trybie wpadkowym nie ma kompetencji procesowych do samodzielnego (odmiennego od postępowania głównego) ustalania kręgu stron w sposób odmienny od tego, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego (wyroki NSA z 23 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2668/15 oraz z 21 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 700/20). Inaczej mówiąc w postępowaniu incydentalnym prowadzonym na podstawie art. 73 k.p.a. organ nie mógł czynić samoistnych i odmiennych ustaleń co do legitymacji procesowej skarżącego. W konsekwencji, powołując się na art. 73 k.p.a., nie można kwestionować dokonanych w postępowaniu "głównym" ustaleń co do legitymacji procesowej. Status strony wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny. Nie należy zatem traktować zagadnienia legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym wyłącznie w aspekcie formalnym, gdyż musi być ono oceniane merytorycznie na podstawie przepisów prawa materialnego i przy uwzględnieniu właściwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Nie jest zatem wskazane, aby w przedmiocie statusu strony mogło się toczyć postępowanie incydentalne, podczas gdy weryfikowanie interesu prawnego strony odbywa się na każdym etapie postępowania głównego i jest ściśle powiązane z rozstrzyganiem sprawy. A zatem dopiero w decyzji wydanej na podstawie art. 104 k.p.a. rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę organ rozstrzyga o prawach lub obowiązkach strony, czyli podmiotu legitymującego się interesem prawnym. Tak więc podmiot, który uznaje się za stronę określonego postępowania administracyjnego, a który nie został dopuszczony do udziału w tym postępowaniu, może żądać oceny swojego statusu jako strony postępowania poprzez złożenie odwołania od decyzji kończącej to postępowanie, z zachowaniem jednak terminu przewidzianego do złożenia odwołania przez strony, którym doręczono decyzję. Ponadto okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną. Konkludując, skoro skarżący nie został uznany za stronę w postępowaniu "głównym" w sprawie to nie może korzystać z uprawnień przewidzianych w art. 73 k.p.a. Organ prawidłowo zatem - w reakcji na wniosek o umożliwienie przeglądania akt, wydał postanowienie odmowne, choć uzasadnienie takiego stanowiska nie powinno dotyczyć oceny czy zainteresowany spełnia przesłanki określone w art. 74 ust. 3a pkt 1-3 ustawy. Taka samą uwagę należy poczynić co do uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wszystkie podniesione w skardze zarzuty kasacyjne dotyczą de facto oceny czy skarżący kasacyjnie jest stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowania, i mają na celu podważenie stanowiska organu, które było przestawione w toku postępowania głównego w odpowiedzi na wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie jako strony postępowania. Znajduje to potwierdzenie między innymi w postanowieniu Wójta Gminy Z. z dnia 14 maja 2020 r., którym odmówiono skarżącemu dopuszczenia do udziału w sprawie na prawach strony. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lipca 2020 r. Ustosunkowując się zatem końcowo do zarzutów skargi kasacyjnej wypada podkreślić, że uprawnienia przewidziane w art. 73 k.p.a. są pochodną uznania za stronę w postępowaniu "głównym". Organ, działając na podstawie powołanych przepisów k.p.a., nie czyni samoistnych ustaleń co do legitymacji procesowej wnioskodawcy, a w konsekwencji nie kontroluje ich również sąd w sprawie ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. Nie doszło także do naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej w zakresie wskazanym przez skarżącego kasacyjnie z uwagi na fakt, że nie dotyczą one istoty niniejszej sprawy. Tym samym zbędnym jest poddawanie ich ocenie merytorycznej w zakresie dotyczącym, czy działki skarżącego znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia w rozumieniu art. 74 ust. 3a pkt 1-3 ustawy. Mając powyższe na uwadze, uznając iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.