III OSK 2253/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2567/21 w sprawie ze skargi K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2021 r. znak: KO A 1445/Wo/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 30 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt VII SA/Wa 2567/21 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi K.O. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: SKO, Kolegium) z 25 października 2021 r. znak: KO A 1445/Wo/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że SKO decyzją z 25 października 2021 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 17 pkt 1 w związku z art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta O. (dalej: Prezydent) z 23 października 2013 r. nr 416/2013, nakazującej współwłaścicielom dz. ew. nr [...] z obr. [...], podjęcie działań zapobiegających szkodom powstałym na skutek zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich oznaczonych jako dz. ew. nr [...] z obr. [...] oraz żądania wstrzymania wykonania ww. decyzji Prezydenta z 23 października 2013 r. nr 416/2013, orzekło na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta z 23 października 2013 r. nr 416/2013. Skargę na decyzję SKO w Warszawie z 25 października 2021 r. wywiodła skarżąca wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od SKO w Warszawie kosztów postępowania sądowego. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Do skargi odnieśli się również uczestnicy postepowania J., U. i K. G. w piśmie z 27 marca 2022 r., wnosząc aby kwestionowana decyzja Prezydenta, nie została uchylona. Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że decyzja, Prezydenta Miasta O. (dalej: Prezydent) z 23 października 2013 r. nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a., które dawałyby podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Mając te okoliczności na względzie, Sąd I instancji uznał, że decyzja SKO odpowiada prawu. W skardze kasacyjnej skarżąca kasacyjnie, reprezentowana przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 i § 2 p.p.s.a., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisu postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo tego, że decyzja Prezydenta Miasta O. z 23 października 2013 r. nr 416/2013 obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa poprzez brak związku przyczynowo - skutkowego między urządzeniem wodnym na działce nr ewid. [...], a występowaniem "szkód wodnych" na nieruchomościach sąsiednich; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, że własne wody opadowe winny być zagospodarowywane na terenie działki budowlanej. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., wniesiono o przeprowadzenie rozprawy. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów. W piśmie z 8 sierpnia 2022 r. uczestniczki postępowania – J.G. i U.G. przedstawiły swoje stanowisko w sprawie wnosząc o nieuwzględnienie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Odnosząc się do tych zarzutów oraz ich uzasadnienia wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 229/24 oraz powołane tam wyroki NSA). W orzecznictwie podkreśla się również, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej dotyczące prawa materialnego jak również ich uzasadnienie sprowadzają się w istocie do zakwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organy i zaaprobowanego przez Sąd I instancji, a to wskutek wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego związanego z odmową stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 23 października 2013 r. nr 416/2013, nakazującej współwłaścicielom działki ew. nr [...] z obr. [...], podjęcie działań zapobiegających szkodom powstałym na skutek zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich oznaczonych jako dz. ew. nr [...] z obr. [...]. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. przez nieuwzględnienie skargi mimo tego, że decyzja Prezydenta z 23 października 2013 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa przez brak związku przyczynowo - skutkowego między urządzeniem wodnym na działce nr ewid. [...], a występowaniem "szkód wodnych" na nieruchomościach sąsiednich. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mimo że został zamieszczony w akcie normatywnym o charakterze procesowym, jest przepisem prawa materialnego, ponieważ stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia (określa skutki prawne zaistnienia wskazanych w nim wad decyzji administracyjnej), w żadnym razie nie reguluje trybu postępowania w sprawie (zob. wyrok NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1594/14). Nie może zostać uznany za skuteczny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., właściwy organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: (...) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Autor skargi kasacyjnej wskazał ten przepis jako element podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli zarzut naruszenia przepisów postępowania, tymczasem jak napisano wyżej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma charakter materialnoprawny, stanowiąc jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W literaturze nie budzi wątpliwości, że wady decyzji wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. mają w przeważającej mierze charakter materialnoprawny (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 852). Wada decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnosząca się do jej wydania z "rażącym naruszeniem prawa" winna być zaliczana do materialnoprawnych, albowiem odnosi się do elementów stosunku prawnego nawiązywanego na mocy tego aktu administracyjnego (por. J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź-Zielona Góra 1997, s. 57, I. Niżnik-Dobosz, Materialnoprawny wymiar pojęć, instytucji i norm ogólnego postępowania administracyjnego, zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w: Kodyfikacja postępowania administracyjnego, Na 50-lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 575, cyt. za wyrokiem NSA z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 641/18). Niezależnie od tego, że autor skargi kasacyjnej błędnie określił przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako przepis postępowania, to Sąd I instancji prawidłowo zgodził się z organem, że z uwagi na dokonaną samowolnie zmianę stanu wody na gruncie, zasadnym było wydanie przez Prezydenta decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zaś kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Skarżąca kasacyjnie błędnie twierdzi, że decyzja Prezydenta z 23 października 2013 r. nr 416/2013 obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa przez brak związku przyczynowo - skutkowego między urządzeniem wodnym na działce nr ewid. [...], a występowaniem szkód wodnych na nieruchomościach sąsiednich. W istocie skarżąca kasacyjnie w ramach zarzutu przedstawionego w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej podnosi błędnie ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu, w którym została wydana kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja. Dotyczą one ustalenia "związku przyczynowo - skutkowego między urządzeniem wodnym na działce nr ewid. [...], a występowaniem szkód wodnych na nieruchomościach sąsiednich". Ponadto w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia przez nią przepisów prawa w zasadzie nie można skutecznie twierdzić, że owym rażącym naruszeniem prawa są błędnie ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu, w którym została wydana kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja (zob. wyrok NSA z 6 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2245/18). Charakter sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego powoduje, że zakres dokonywanych w takiej sprawie ustaleń faktycznych jest ograniczony. Postępowanie to bowiem ma na celu wyłącznie ustalenie, czy w zakończonej ostatecznie sprawie wystąpiła kwalifikowana wada, określona w art. 156 § 1 k.p.a. Kluczowe dla poprawnej oceny takiej sprawy ustalenia i okoliczności faktyczne, dokonywane są - co do zasady - w postępowaniu zwyczajnym, w którym wydana została decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3731/18). W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, brak było podstaw i potrzeby do dokonywania dalszych ustaleń faktycznych. Kontrola zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie z 25 października 2021 r., znak: KOA/1445/Wo/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, dokonana przez Sąd I instancji w pełni uwzględniała specyfikę postępowania, w którym decyzja ta została wydana. Rozpatrywanie sprawy w trybie nadzorczym nie stanowi kolejnej instancji odwoławczej od decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym, a zatem spór w kwestii ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia "związku przyczynowo - skutkowego między urządzeniem wodnym na działce nr ewid. [...], a występowaniem szkód wodnych na nieruchomościach sąsiednich", nie miał w tym wypadku znaczenia istotnego dla rozstrzygnięcia. Z tych powodów zarzut kasacyjny oparty na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. należało uznać za nieuzasadniony. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), przez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, że własne wody opadowe winny być zagospodarowywane na terenie działki budowlanej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Z treści tego przepisu nie wynika, że "własne wody winny być zagospodarowane na terenie działki budowlanej". Wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego przez odtworzenie rowu odwadniającego jak również usunięcie wierzchniej warstwy z terenu działki ew. nr [...] w obr. [...] nie stanowiło rażącego naruszenia art. 29 ust. Prawa wodnego. Odnosząc się dalej do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia przypomnieć należy, że decyzja Prezydenta z 23 października 2013 r., nr 416/2013 została wydana na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne (Dz. U. z 2012, poz. 145 ze zm.) w związku z postępowaniem wszczętym w sprawie wyjaśnienia czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w wyniku samowolnego działania właścicieli nieruchomości położonych w O. wzdłuż ul. [...] od numeru porządkowego [...] do 7[...], na dz. ew. nr [...] w obr. [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W decyzji z 23 października 2013 r. Prezydent: 1. Nakazał K.O. i M.O. współwłaścicielom nieruchomości ozn. jako dz. ew. nr [...] w obr. [...] podjęcie działań zapobiegających szkodom powstałym w skutek zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] w obr. [...] polegających na: 1) odtworzeniu rowu odwadniającego na działce ew. nr [...] w obr. [...] o następujących minimalnych parametrach: szerokości w dnie - 0,50 m, nachyleniu skarp:1:1,5 i głębokości 0,7-0,9 m, z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym Prawa Wodnego; 2) usunięciu wierzchniej warstwy ziemi z terenu działki ew. nr [...] w obr. [...] warstwą o grubości ok. 30 cm, na długości ok. 50 m (od ul. [...] w kierunku budynku mieszkalnego), na całej szerokości działki. 2. Wyznaczył termin wykonania robót określonych w pkt.1.1 i 1.2 do dnia 31 grudnia 2013 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie". Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z 22 listopada 2024r., sygn. akt III OSK 890/24). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumpcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianych zarzutów skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska, a wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut naruszenia § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), nieskutecznym. Na marginesie należy zauważyć, że takie pojęcia jak: zalewanie i naruszenie stanu wody na gruncie to domena Prawa wodnego, a więc co do zasady w tego rodzaju sprawach organy nadzoru budowlanego nie są właściwe. W odniesieniu do kwestii prawidłowości odprowadzania wód opadowych organy nadzoru budowlanego mogą prowadzić postępowanie tylko w ograniczonym zakresie wyznaczonym normami prawnymi wynikającymi z § 28 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), a mianowicie – w zakresie obowiązku zapewnienia systemu kanalizacji deszczowej oraz zakazu zmiany naturalnego spływu wód. Nie jest więc wystarczające ustalenie, że dana inwestycja powstała w oparciu udzielone pozwolenie, ponieważ niezależnie od tego wymagane jest ustalenie, czy konkretnie istniejące/zastosowane już rozwiązania techniczne zostały prawidłowo zrealizowane, jak system kanalizacji deszczowej, czy też istniejący poziom gruntu nie spowodował zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 2447/24). W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "Spowodowanie zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich może skutkować wydaniem przez organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu, na którym te zmiany wystąpiły przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zakres obowiązków nałożonych decyzją wydaną w trybie art. 29 ust. 3 u.P.w. odnosi się więc wyłącznie do tego gruntu, na którym doszło do zmian stanu wody, a nie do gruntu, na którym wystąpiły szkody. Prezentowane w tym kontekście stanowisko skarżących kasacyjnie, które eksponuje, że nie domagali się oni realnego przewrócenia poprzedniego stanu działek nr (...) i nr (...), lecz doprowadzenia do takiego zagospodarowania ich powierzchni, które nie będzie powodowało szkód na działkach nr (...),(...),(...) nie może zatem wywołać oczekiwanych skutków procesowych. Pojęcie «przywrócenie stanu poprzedniego» w reżimie treści art. 29 ust. 3 u.P.w. oznacza restytucję tego układu rzeczywistości, który występował na gruncie bezpośrednio przed podjęciem przez jego właściciela działań skutkujących zmianą stanu wody. Jeżeli usunięcie szkodliwego oddziaływania zmiany stanu wody na grunty sąsiednie nie jest możliwe poprzez «przywrócenie stanu poprzedniego» organ nakłada obowiązek «wykonania urządzeń zapobiegających szkodom» - art. 29 ust. 3 in fine u.P.w.". (zob. wyrok NSA z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 900/22). Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.