III OSK 2191/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej M.S. i S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 155/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji betonowej blokady oddala skargę kasacyjną.

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez M.S. i S.S. jest wyrok Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2024 roku, sygn. akt II SA/Rz 155/24, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] października 2023 roku w przedmiocie nakazania likwidacji betonowej blokady Stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie przedstawia się następująca: Wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 155/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji betonowej blokady: uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M.S. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] maja 2023 r. S.S. oraz M.S. zwrócili się do Burmistrza Gminy i Miasta [...] (dalej Burmistrz lub organ I instancji) o interwencję w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, tj. na działkach położonych w [...]. W uzasadnieniu wniosku podali, że M.S. — właścicielka działki nr ew. [...] oraz A.K. — właścicielka działki nr ew. [...], zasypały rów umożliwiający odpływ wody z działki nr [...], będącej własnością wnioskodawców, skutkiem czego woda zbiera się na ich posesji. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Burmistrz ww. decyzją z dnia [...] października 2023 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.; dalej: "u.P.w."), nakazał M. S. (dalej Skarżąca) właścicielce nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] w [...], likwidację betonowej blokady, posadowionej na styku działek o nr ew. [...], [...] i [...], poprzez jej usunięcie lub podniesienie jej spodu do rzędnej [...] w układzie Kronsztadt w terminie do [...] listopada 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania uznano za konieczne odwołanie się do specjalistycznej wiedzy, w związku z czym dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego i melioracji – R.R. W dniu [...] lipca 2023 r. przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego, z których sporządzony został protokół. Organ podał, że obecny układ terenowy powstał w 1993 r., kiedy to działka nr ew. [...] została podzielona na trzy części — działki nr ew. [...], [...] i [...]. Nowi właściciele na swoich posesjach posadowili domy i zabudowania gospodarcze oraz utwardzali powierzchnię na dojazd do budynków. Pozostała część działek została niezagospodarowana lub stanowi przydomowe ogródki owocowo - warzywne. Działki objęte sporem usytuowane są w rejonie rozwidlenia drogi powiatowej (ul. [...]), która posiada dobrze utrzymane rowy, będące odbiornikami wód zarówno ze spływów powierzchniowych, jak i powstałych systemów odwodnieniowych. Budynki o nr [...] posiadają odprowadzenie wód deszczowych z części rynien spadowych. Ponadto na działce nr [...] wykonane zostało drenowanie z [...] z wlotem do rowu przydrożnego od strony zachodniej. Działka nr [...] posiada spadek terenu ok. 1 % od ul. [...] od strony północnej w kierunku działki nr [...] oraz spadek ok. 2% w kierunku działki [...]. W odległości ok. 0,6 m od granicy z działką nr [...] znajduje się bruzda, która na granicy z działką nr [...] została zasypana i zablokowana betonową płytą, co uniemożliwia przepływ wody. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji stwierdził, że Skarżąca dokonała czynności, które spowodowały zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz które skutkują szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie, tj. działkę o nr ew. [...]. W toku postępowania ustalono, że na trójniku działek nr [...], [...] i [...], Skarżąca wykonała blokadę z płyty betonowej, co spowodowało zablokowanie odpływu wody z działki nr [...]. Zdaniem Burmistrza, działania podjęte przez Skarżącą spowodowały ingerencję w stan wody na gruncie, gdyż wpłynęły na naturalny spływ wód, z ukształtowania (spadku) terenu. Zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, ponieważ powoduje zastoje wodne. Skutkiem tego są okresowe podtopienia działki wnioskodawców. Jak podkreślił organ, oznacza to, że pomiędzy działaniem Skarżącej, powodującym zmianę naturalnych stosunków wodnych, a szkodą na działkach S. i M.S. istnieje związek przyczynowy. Burmistrz zaznaczył, że zgodnie z opinią biegłego, wystarczającym, a jednocześnie skutecznym sposobem dla uregulowania stosunków wodnych będzie usunięcie betonowej blokady. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Wyjaśniła, że problem naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach powstał jeszcze przed 2010 r., kiedy to Państwo S. na swojej działce nr [...] zaczęli nawozić ziemię, czym zmienili jej naturalne ukształtowanie i uformowali sztuczny jej spadek w kierunku działki skarżącej nr [...] oraz wznieśli budynek gospodarczy, w którym prowadzony był warsztat montażu urządzeń dachowych wytwarzający nieczystości. Skarżąca zaznaczyła, że całość wód opadowych z tego budynku wraz z nieczystościami z warsztatu jego właściciel specjalnie wykopanych rowkiem skierował na jej działkę nr [...]. Wyjaśniła, że ponieważ jej interwencje w Urzędzie Gminy okazały się nieskuteczne, to w tym czasie posadowiła betonową blokadę, która od ponad trzynastu lat częściowo chroni jej działkę przed zalewaniem wodami z działki Państwa S. Skarżąca zarzuciła również, że decyzja została podpisana przez osobę nieumocowaną, a ponadto w jej sentencji nie wskazano w jakiej miejscowości usytuowane są wymienione tam działki. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji betonowej blokady. W ocenie SKO, organ I instancji słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie konieczne było odwołanie się do wiedzy specjalistycznej i przeprowadził dowód z opinii biegłego. Zdaniem organu odwoławczego opinia biegłego w rzetelny sposób odzwierciedla zarówno zaistniałe problemy na skutek zasypania i zagrodzenia rowu przez Skarżącą, jak i ogólniejszy problem istniejący na spornym terenie, związany ze zmianą sposobu zagospodarowania kiedyś rolnych i uprawianych rolniczo działek, a dzisiaj zabudowanych przez ich właścicieli i wynikającą z powyższego zmienioną absorbcję wody w terenie. SKO zaznaczyło również, że wbrew zarzutom skarżącej decyzja organu I instancji nie budzi wątpliwości, co do sposobu wykonania nałożonego w nią obowiązku i miejsca gdzie znajduje się działka, na której należy wykonać nakazane prace. Z kolei kompetencja do wydania przez Sekretarza Gminy i Miasta [...] zakwestionowanej decyzji wynika z udzielonego przez Burmistrza upoważnienia, które zalega w aktach sprawy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodów z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] oraz wniesionego od niej odwołania, na potwierdzenie swoich dotychczasowych twierdzeń i okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji Burmistrza. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy; 2) art. 107 k.p.a., polegające na nieprecyzyjnym sformułowaniu sentencji zaskarżonej decyzji, która powiela błąd zawarty w decyzji Burmistrza, tj. obie decyzje nie określają w jakiej miejscowości znajdują się wskazane w nich działki; 3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nienależytym uzasadnieniu decyzji Burmistrza, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak podania z jakich powodów organ odmówił zweryfikowania zarzutów podniesionych w odwołaniu i w konsekwencji odmówił im wiary; 4) art. 234 u.P.w., polegające na przyjęciu, że wbrew wyraźnym postanowieniom tego przepisu oraz okolicznościom sprawy, można wydać nakaz usunięcia urządzenia po trzynastu latach od jego zamontowania przeciwko osobie pokrzywdzonej, która nie naruszyła w żaden sposób stosunków wodnych, a jedynie sygnalizowała Gminie oraz Nadzorowi Budowlanemu o nieprawidłowościach polegających na wznoszeniu nielegalnej budowli, która wywołuje naruszenie stosunków wodnych na tym terenie ze szkodą dla skarżącej i pozostałych sąsiadów. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że Kolegium w ogóle nie wzięło pod uwagę zarzutów i okoliczności wskazanych w odwołaniu, opierając się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez Burmistrza. Zarzuciła, że przed wydaniem decyzji, zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i w postępowaniu prowadzonym w pierwszej instancji, nie miała możliwości wypowiedzenia się na temat zgromadzonego materiału dowodowego. Ponowiła również argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo zwróciła uwagę, że przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wyraźnie stanowi, że postępowania nie można wszcząć i prowadzić po upływie pięciu lat. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uwzględniając skargę stwierdził, że organy sformułowały zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, które stanowiło jedynie część rozwiązania, zaproponowanego przez biegłego w opinii, przy czym organy nie wyjaśniły, dlaczego realizują zalecenia przyjęte w opinii biegłego jedynie w części, jak również nie wskazały na inne dowody, które mogłyby stanowić uzasadnienie dla rozwiązania, stanowiącego przedmiot nakazu w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest eliminacja szkodliwego oddziaływania na grunty, do którego doszło na skutek zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim. Niewątpliwie, ustalenie opisanego związku przyczynowo-skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy specjalistycznej z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a także ewentualnie - przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń, co wykracza z reguły poza wiedzę pracowników organu, dlatego też w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych na gruncie najczęściej niezbędne jest dopuszczenie opinii biegłego. W niniejszej sprawie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego, która została poprzedzona oględzinami z udziałem biegłego. Biegły ustalił, że w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia na rozpatrywanych terenach rolnych wykonano drenowanie inwestycją państwową. Od 1993 roku na tym terenie powstały trzy działki z planowaną zabudową zagrodową. Wraz ze zmianą użytkowania terenu nastąpiła zmiana ukształtowania powierzchni oraz przestał funkcjonować system drenarski. Każdy z właścicieli działek czynił starania by uporać się z wodami opadowymi i roztopowymi. Problem odprowadzenia wód w warunkach sąsiedzkich narastał do tego stopnia, że M.S. jesienią 2022 r. w granicy działek [...], [...] i [...] wykonała betonową blokadę przepływu wód z działki nr [...] oraz zasypała bruzdę odpływową na działce [...], nie dając możliwości spływu wód z działki nr [...] do rowu przydrożnego drogi [...] od strony zachodniej, czym spowodowała podtopienie części terenu działki wnioskodawców użytkowanej jako ogród warzywny, narażając na powstanie szkody w części zabudowanej. Działania takie stanowią zmianę stanu wody na gruncie i powodują szkodę na gruncie wnioskodawców. Jednocześnie biegły uwzględnił, że właściciele działki nr [...] mają słuszny wniosek by na sytuacje warunków gruntowo - wodnych uwzględnić wpływ istniejącej zabudowy na działce nr [...]. Z budynku mieszkalnego Nr [...] tylko spływ z dachu od strony południowo - wschodniej jest ujęty i odprowadzony [...] do rowu przydrożnego. Pozostała powierzchnia dachu szczelnego daje spływ na grunt w sąsiedztwie z działką nr [...]. Również z dachu budynku oznaczonego jako [...] woda spływa w kierunku zachodnim do ogrodzenia działki Państwa S. Mając na względzie powyższe biegły zaproponował następujące rozwiązanie: zlikwidować należy wykonaną przez M.S. blokadę odpływu usytuowanego w miejscu styku trzech działek o nr [...], [...] i [...] - płyta betonowa powinna być usunięta/lub podniesiony jej spód do rzędnej [...]. Biegły wskazał również, że dla potrzeby normalnego użytkowania działki nr [...] wskazanym jest odtworzenie bruzdy od działki nr [...] do rowu przydrożnego z ujściem na rzędnej [...]. Ponadto biegły wskazał, że właściciele działki nr [...] powinni wykonać szczelny rurociąg [...] na długości [...] m, usytuowany [...] m od granicy z działką nr [...]. Na rurociągu należy wykonać dwie studnie drenażowe rewizyjne z betonu komórkowego i (przepuszczającego wodę - ok. 35% porowatości) i do nich podłączyć wody z rynien spadowych budynku mieszkalnego Nr [...] oraz budynku gospodarczego, oznaczonego na mapie zasadniczej jako [...]. W części graficznej biegły przedstawił przebieg zalecanej do odtworzenia bruzdy na działce Skarżącej oraz rurociągu na działce [...]. Z treści biegłego wynika wprost, że do naruszenia stosunków wodnych w sposób szkodliwy doszło na skutek posadowienia betonowej blokady i zasypania bruzdy przez Skarżącą. Jednak biegły uwzględnił również, że na naruszenie stosunków wodnych na gruncie wpływ ma także sytuacja na działce nr [...] w wyniku przyjętego przez właścicieli działki nr [...] (Państwa S.) sposobu odprowadzania wód opadowych z budynków. Biegły zaproponował więc rozwiązanie, które zakłada z jednej strony konieczność podjęcia działań przez Skarżącą w postaci likwidacji lub podniesienia betonowej blokady oraz udrożnienia bruzdy odpływowej. Z drugiej strony wskazał, że właściciele działki nr [...] powinni wykonać rurociąg wraz z dwoma studniami drenażowymi, które odprowadzałyby wodę z rynien z budynku mieszkalnego i gospodarczego do przydrożnego rowu. Organ I instancji sformułował natomiast nakaz jedynie usunięcia betonowej blokady lub jej podniesienia a zatem co do części rozwiązania przedstawionego przez biegłego. Organ w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego tylko fragmentarycznie stosuje rozwiązanie zaproponowane przez biegłego. W ocenie Sądu I instancji takim uzasadnieniem nie jest stwierdzenie w decyzji Burmistrza, że w opinii biegły wskazuje na możliwość kompleksowego i trwałego rozwiązania problemu, co jednak pozostaje poza zakresem orzekania przez organ administracji. Sąd I instancji stwierdził, że w toku postępowania nie został przeprowadzony żaden inny dowód, który stanowiłby podstawę do sformułowania nakazu, który ograniczałby się do likwidacji lub podniesienia betonowej blokady. Z opinii biegłego wynika bowiem, że przy ocenie naruszenia stosunków wodnych należy również uwzględnić wpływ odprowadzania wód opadowych z budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr [...] i zastosować rurociąg w celu zapewnienia odpływu wód z tych budynków w kierunku drogi. Rozstrzygnięcie, zawarte w decyzji Organu I instancji a w konsekwencji i w zaskarżonej decyzji pomija zupełnie tą kwestię mimo, że stanowiła ona istotny element stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Z przyczyn przedstawionych powyżej w ocenie Sądu I instancji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Organy będą zobowiązane kierować się oceną prawną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, co powinno przekładać się na ponowne prawidłowe określenie nakazu usunięcia naruszenia stosunków wodnych z uwzględnieniem opinii biegłego w całości. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzje oraz decyzję Organu I instancji z [...] października 2023r. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącej od SKO zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego M.S. i S.S. (dalej skarżący kasacyjnie), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucili: I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego a mianowicie: 1. art. 234 ust. 1 Prawa wodnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Ustalony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że wykonanie betonowej bariery blokującej przez M.S., miało na celu przekierowanie wody opadowej w inne miejsce, a także jej zatrzymanie poprzez jej cofanie się w sytuacji napotkania na barierę. Wymieniona nadto zasypała bruzdę odpływową na działce [...] nie dając możliwości spływu wód z działki nr [...] do rowu przydrożnego, czym spowodowała podtopienie części terenu działki skarżących, gdzie znajduje się ogród warzywny, powodując szkody w uprawach jak również podtopienie w części zabudowy. Podjęte działania przez M.S. jednoznacznie wyczerpują dyspozycję zachowania określonego w przytoczonym przepisie, a mianowicie zmieniła ona kierunek natężenia odpływu wód, ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 7 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji w sytuacji, gdy ustalony stan faktyczny w oparciu o zabrany materiał dowodowy, w tym opinię biegłego jednoznacznie wskazywał, że doszło do naruszenia stosunków wodnych, które wywołują szkodę w nieruchomości sąsiedniej i zastosowanie przez organ - Burmistrza Gminy i Miasta [...] normy art. 234 Prawa wodnego było w całości zasadne; 2. art. 7 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 95 § 1 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę, iż okoliczności w postaci zasypanego rowka wzdłuż działek [...], [...] i [...] i ustawienie betonowej płyty utrudniającej spływ wód opadowych z działki [...] będącej własnością skarżących nie były kwestionowane przez stronę postępowania M.S. w trakcie wizji na gruncie w dniu [...] lipca 2023 r., gdzie strony uczestniczyły wraz z biegłym hydrologiem ani na innym etapie postępowania. Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi ewentualnie z ostrożności procesowej uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. W odpowiedzi na powyższe M.S. wniosła o: wydanie postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od wnoszących skargę kasacyjną solidarnie na rzecz uczestniczki kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak, w jego ocenie, powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, podniesiono w niej bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Uchybienia przepisom postępowania mogą być skutecznie podnoszone, jeśli jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wykaże, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r., III OSK 1167/22). Niemniej jednak w niniejszej sprawie należy od tej zasady uczynić wyjątek. Wskazywane przez skarżącego kasacyjnie naruszenia przepisów postępowania mają bowiem charakter wtórny tudzież są zrelatywizowane tylko do niektórych aspektów sprawy. Skarżący kasacyjnie zarzucili bowiem naruszenie art. 234 Prawa wodnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu. Artykuł 234 Prawa wodnego reguluje procedurę ochrony właścicieli gruntów przed działaniami ich sąsiadów, które polegałyby na zmianie stanu wody na gruncie sąsiednim (zwłaszcza kierunku lub natężenia odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej lub też kierunku odpływu ze źródeł) ze szkodą dla gruntu tych właścicieli. W przypadku takich niekorzystnych działań mogą oni bowiem poszukiwać ochrony, jaką może im zapewnić decyzja wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, który może nakazać właścicielowi gruntu sąsiedniego przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W celu prawidłowego ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między działaniem/zaniechaniem a niepożądanym skutkiem zwykle niezbędne jest uzyskanie opinii specjalisty. W tym celu powoływany jest biegły, który swoją specjalistyczną wiedzą ma pomóc stronom w ustaleniu dogodnego rozwiązania. Dowód z opinii biegłego nie korzysta ze szczególnej mocy dowodowej, a zastrzeżenia stron postępowania do jej treści, jak również rzetelność, kompletność i adekwatność takiej opinii, powinny być wyjaśnione i wnikliwie ocenione przez organ prowadzący postępowanie. W sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii biegłego wskazano kompleksowe rozwiązanie problemu regulacji wód na działkach uczestników niniejszego postępowania. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, z nieznanych przyczyn organy obu instancji skupiły się wyłącznie na części opinii biegłego. Zasadnie zatem skarżąca, na niekorzyść której wydana została zaskarżona decyzja, podniosła zastrzeżenia, które Sąd I instancji podzielił. Podkreślić należy, że w zakresie szkody bez znaczenia jest fakt, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego. Celem postępowania jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym zostanie wyeliminowana szkoda zarówno realna jak i potencjalna. Łączne wystąpienie wszystkich wskazanych w Prawie Wodnym przesłanek powoduje bowiem konieczność nałożenia na właściciela nieruchomości, na której doszło do zmian stosunków wodnych, obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Tak ogólne określenie obowiązków, jakie mają się znaleźć w sentencji decyzji administracyjnej, przerzuca na organ prowadzący postępowanie ciężar ich wskazania i doprecyzowania. W decyzji ma zatem znaleźć się dokładny opis prac, jakie mają przywrócić teren do stanu poprzedniego, względnie wskazanie urządzeń i ich parametrów, które mają doprowadzić do stanu, w którym szkoda już nie zaistnieje. Należy przy tym pamiętać, że organ nie może do swojej decyzji przepisywać wprost zaleceń z opinii biegłego, ale winien je rozważyć i stwierdzić, czy są w danej sprawie adekwatne, względnie je zmodyfikować, czy też nawet wbrew nim rozstrzygnąć sprawę. Należy także zadbać, by decyzja, a zatem nałożone nią obowiązki, nadawały się do wykonania. W celu wyegzekwowania nałożonych obowiązków, w decyzji ustala się termin ich wykonania. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący art. 234 ust. 1 Prawa wodnego albowiem z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, który podzielił stanowisko organów jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w następstwie działań właścicieli wszystkich trzech działek nastąpiło zmiana kierunku i natężenia odpływu wód, że szkodą dla gruntów sąsiednich. Potwierdzenie to znajduje także w sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii przez biegłego z zakresu budownictwa wodnego i melioracji, a więc osoby posiadającej w tym zakresie wymagana wiedzę specjalistyczna i doświadczenie zawodowe. Skarżący kasacyjnie w ramach ocenianego zarzutu kasacyjnego usiłują obciążyć skutkami działań kilku właścicieli nieruchomości mających wpływ na zmianę stosunków wodnych tylko jednego z nich. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 §§ 1 i 3 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 95 § 1 k.p.a. Podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia powyższych przepisów postępowania całkowicie skarżący kasacyjne pominął fakt sporządzenia opinii przez biegłego i płynące z niej wnioski, w której wskazano nie tylko jakie działania i przez kogo podejmowane przyczyniły się faktycznie do zmiany stosunków wodnych na nieruchomościach i występujących w związku z powyższym podtopieniami, ale także sposób w jaki należy przywrócić stan poprzedni. Niezrozumiały wydaje się zarzut dotyczący o naruszeniu art. 84 § 1 k.p.a. nakładający na organy obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalnie, skoro organ taki dowód przeprowadził. Z kolei przepis art. 95 § 1 k.p.a. mówi o uprawnieniach stron podczas rozprawy. Skarżący nie wykazali w jaki sposób w odniesieniu do nich został naruszony. Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.