Sygnatura
III OSK 2113/25
Wyrok NSA z 19 lutego 2026 r., III OSK 2113/25 – funkcjonariusze Policji
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 19 lutego 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Op 313/25 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 12 marca 2025 r. nr 833 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. F. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Op 313/25 oddalił skargę M. F. (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu (zwanego dalej: organem odwoławczym lub KWP) z dnia 12 marca 2025 r. nr 833 utrzymującą w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w P. (zwanego dalej: KPP lub organem I instancji) z dnia 20 stycznia 2025 r., nr 105/2025 w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z dniem 24 stycznia 2025 r. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 10 stycznia 2025 r. do Komendy Powiatowej Policji w P. wpłynęło zgłoszenie o obywatelskim ujęciu nietrzeźwego kierującego samochodem osobowym, którym okazał się być będący w czasie wolnym od służby funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w P. sierż. M. F. . Stan nietrzeźwości skarżącego został stwierdzony badaniem na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu przy użyciu urządzenia Alcosensor 1VCM, które odpowiednio: I badanie o godz. 20:13 dało wynik 1.18 mg/1, a II badanie o godz. 20:30 wynik 1.37 mg/1. W związku z powyższym Prokurator Rejonowy w P. wszczął własne śledztwo o sygn. akt 4342-0.Ds.83.2025, z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 z późn. zm. - dalej jako: k.k.). Natomiast KPP, zawiadomieniem z dnia 11 stycznia 2025 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji (Dz. U. z 2024 r., poz. 145 z późn zm. - dalej: ustawa o Policji). Pismem tym skarżący został też pouczony o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w postępowaniu osobiście lub przez pełnomocnika oraz o wynikającym z art. 43 ust. 4 ustawy o Policji prawie do wskazania zakładowej organizacji związkowej. Po zgromadzeniu i dokonaniu oceny materiału dowodowego, w dniu 20 stycznia 2025 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 43 ust. 6 i art. 45 ust. 3 ustawy o Policji oraz § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2269), organ I instancji wydał rozkaz personalny nr 105/2025 o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji i na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: K.p.a.) nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie KPP uznał, że oczywistym jest, iż w dniu 10 stycznia 2025 r. skarżący prowadził w ruchu lądowym samochód znajdując się w stanie nietrzeźwości i tym samym dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., co uniemożliwiło jego dalsze pozostanie w służbie. Wyjaśnił, że sytuacja prawna i faktyczna wyczerpuje całkowicie przesłanki art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Zwrócił uwagę na zapisy art. 1 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji i wyjaśniając, że uwzględniona podstawa zwolnienia ma charakter fakultatywny wywiódł, że za zwolnieniem skarżącego ze służby przemawiały względy natury celowościowej. Organ I instancji dodał, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie bowiem przeważa nad interesem strony, a w interesie społecznym tożsamym z interesem służby pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji. Ponadto pozostawienie w służbie policjanta, któremu przedstawiono zarzut o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stanowiłoby czynnik demoralizujący w stosunku do innych funkcjonariuszy. Wcześniejsze, prawidłowe wykonywanie czynności służbowych przez policjanta, w żaden sposób nie równoważy ani nie znosi skutków zdarzenia z dnia 10 stycznia 2025 r., w tym jego społecznego wydźwięku. Jednocześnie też, dla uznania, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne przyznanie się do winy, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ zaznaczył, że w przypadku skarżącego znajomość obowiązującego prawa oraz wiedza o konieczności zachowywania zasad etyki zawodowej policjanta, daje podstawy do stwierdzenia, że postąpił on szczególnie nagannie. Uznanie zarzucanego czynu za całkowicie naruszający normy zawodowe i wyczerpującego znamiona przestępstwa, uniemożliwia z kolei pozostawienie skarżącego w służbie, tj. w zawodzie szczególnego zaufania społecznego, wymagającego spełniania wysokich kryteriów moralnych. Uzasadniając rygor natychmiastowej wykonalności organ wskazał na wyjątkowo ważny interes społeczny tożsamy z interesem służby. W wyniku rozpoznania odwołania, rozkazem personalnym z dnia 12 marca 2025 r. nr 833, KWP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał na zasadę legalizmu wynikającą m.in. z art. 7 Konstytucji RP, a rozpoznając sprawę merytorycznie wyjaśnił, że kwestionowany rozkaz personalny organu I instancji jest niezależny i odrębny od ustaleń i wyników postępowania przygotowawczego, sądowego lub dyscyplinarnego, uregulowanego w rozdziale 10 ustawy o Policji. Wskazana w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji "oczywistość" popełnienia przestępstwa podlega indywidualnej ocenie w oparciu o zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, dokonanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Wydana w tym postępowaniu administracyjnym decyzja ma charakter uznaniowy, a organ w ramach prowadzonego postępowania musi ustalić i rozważyć, czy okoliczności dają podstawy do uzasadnionego twierdzenia, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie jest niedopuszczalne. KWP zauważył, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. w oparciu o ustalenia faktów jest oczywiste i nie budzi wątpliwości. Przedmiotem tego przestępstwa jest bezpieczeństwo w komunikacji, może zostać ono popełnione wyłącznie przez działanie i ma charakter formalny. Do jego znamion nie należy skutek w postaci np. sprowadzenia katastrofy. Jest ono dokonane w momencie uruchomienia pojazdu i rozpoczęcia jazdy. Odnosząc ustalenia faktyczne do regulacji art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji organ odwoławczy wywiódł, że celem tego przepisu było stworzenie możliwości wyeliminowania z grona funkcjonariuszy Policji policjantów, w stosunku do których nie zapadł wprawdzie prawomocny wyrok skazujący ich za popełnienie przestępstwa, ale których bezprawność działania w świetle przepisów prawa karnego nie budzi wątpliwości i jest oczywista. Oczywistość popełnienia czynu organ może ustalić samodzielnie, na podstawie analizy okoliczności konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że czyn został popełniony. Wskazany przepis nie stanowi bowiem o popełnieniu przestępstwa, a jedynie czynu o charakterze (znamionach) przestępstwa, co zwalnia organ z badania stopnia społecznej szkodliwości czynu, czy też ewentualnych przesłanek wyłączających winę. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego. W takim postępowaniu administracyjnym organ ma za zadanie dowieść oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, nie jest istotne, czy skarżący został skazany wyrokiem sądu lub czy ma postawiony zarzut za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. W świetle przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, organ w postępowaniu nie stwierdza bowiem "umyślności" czynu, a oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa organ ustala samodzielnie, na podstawie wszechstronnej oraz swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. WSA w Opolu wyjaśnił, że regulacja art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przewiduje jedną z fakultatywnych podstaw zwolnienia policjanta ze służby, a jej analiza prowadzi do wniosku, że ma ona charakter uznaniowy, jednak uznanie to dotyczy tylko możliwości zastosowania omawianego przepisu. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że rozstrzygnięcie o zwolnieniu policjanta ze służby nie musi zostać podjęte w każdym przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa we wskazanym przepisie. To organ decyduje czy dokonać zwolnienia, czy też nie. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności w tym względzie. Zgodnie z art. 7 K.p.a., decyzja wydana w tym przedmiocie powinna bowiem uwzględnić interes społeczny jak i słuszny interes funkcjonariusza, którego dotyczy postępowanie. Ponadto, z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wynika wprost, że jego zastosowanie wymaga kumulatywnego spełnienia wszystkich trzech przesłanek normatywnych, przewidzianych w hipotezie tej normy prawnej, tj.: ustalenie faktu popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistości popełnienia tego czynu oraz wykazania, że uniemożliwia to pozostawienie funkcjonariusza w służbie. Sąd I instancji dodał, że przyjęcie przez ustawodawcę jako przesłanki zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, popełnienia czynu noszącego znamiona przestępstwa, a nie czynu w postaci przestępstwa powoduje, że podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu nie wymaga ustalenia okoliczności przesądzających o winie funkcjonariusza, stopniu tej winy i społecznej szkodliwości czynu, tj. warunków definiujących przestępstwo. W tym postępowaniu nie jest rzeczą organu ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, gdyż ta kompetencja została przyznana organom prowadzącym postępowanie karne. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "czyn noszący znamiona przestępstwa", a nie pojęcia "przestępstwa" sprawia, że poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości (który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy - art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.). WSA w Opolu zauważył też, że organ nie musi oczekiwać na rozstrzygnięcie tej kwestii przez właściwy sąd, ponieważ w takim przypadku stosowane są odrębne podstawy obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby, tj. art. 41 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 8 ust 2 Konstytucji RP w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji poprzez przyjęcie, że zachodzi podstawa określona w art. 41 ust. 8 ustawy o Policji - w postaci popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, bądź przestępstwa skarbowego, jeżeli jego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie skarżącego w służbie, w sytuacji gdy skarżący nie został skazany za czym z art. 178 § 1a k.k. a okoliczności popełnienia czynu budzą istotne wątpliwości, co do kwalifikacji oraz zaistnienia czynu w rozumieniu art. 1 k.k. - a zatem w świetle art. 43 ust 3 Konstytucji RP skarżący jest osobą niewinną; b) naruszenie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji poprzez przyjęcie wykładni tego przepisu sprzecznej z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca w sprawie wzmacniania niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie poprzez niezastosowanie dynamicznej wykładni przepisów ww. dyrektywy w odniesieniu do ustalenia normy wynikającej z art. 41 ust. 2 ustawy o Policji tj. zastosowanie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji w oderwaniu od celów i aksjologii ww. dyrektywy, tj. w sposób niedopuszczalny. Podnosząc ww. zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania; o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm ustawowych; o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że wyrok Sądu I instancji został wydany wbrew konstytucyjnym zasadom tj. określonej w art. 43 ust. 3 Konstytucji RP zasadzie domniemania niewinności, która nie została w toku postępowania tak przed organem I, jak i II instancji w żaden sposób wbrew literalnej wykładni art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zrealizowana i to nawet w stopniu minimalnym. Zdaniem skarżącego, WSA w Opolu dopuścił się naruszenia art. 41 ust. 2 ustawy o Policji poprzez przyjęcie wykładni tego przepisu sprzecznej z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca w sprawie wzmacniania niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie poprzez niezastosowanie dynamicznej wykładni przepisów ww. dyrektywy w odniesieniu do ustalenia normy wynikającej z art. 41 ust. 2 ustawy o Policji tj. zastosowanie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji w oderwaniu od celów i aksjologii ww. dyrektywy - tj. w sposób niedopuszczalny. Na skutek zaskarżonego wyroku doszło do sytuacji, w której organ z naruszeniem art. 7 Konstytucji przywłaszczył sobie kompetencje sądu powszechnego i orzekł w przedmiocie sprawstwa i winy strony postępowania administracyjnego. Skarżący dodał, że w dniu sporządzenia skargi kasacyjnej nie wpłynął przeciwko niemu żaden akt oskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Skargę kasacyjną można więc oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1688/07). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyroki NSA: z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2140/13 i z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1420/14), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1679/11). Zatem autor skargi kasacyjnej winien wskazać, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie, zaś przy naruszeniu prawa procesowego – wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy - treść orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1560/11). Podkreślenia także wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest jej niezbędnym elementem i powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie stawianych zarzutów. Wymóg ten wynika z treści art. 176 P.p.s.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie o pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj. o zarzuty naruszenia prawa materialnego. Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie jako błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji oraz naruszenie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji, należy przypomnieć na wstępie, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść skutku ze względu na ich wadliwą konstrukcję oraz przywołanie niepełnych, jak też nieistniejących jednostek redakcyjnych powołanych przepisów: art. 41 ust. 2 oraz art. 41 ust. 8 ustawy o Policji. Mimo tego, że zarzut naruszenia prawa materialnego został sformułowany częściowo niestarannie, to dostrzeżone błędy skargi kasacyjnej nie uzasadniały jednak odrzucenia skargi kasacyjnej jako niespełniającej ustawowych wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a., przy czym niewątpliwie ograniczyły zakres możliwej do przeprowadzenia w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli. W skardze kasacyjnej zarzucono bowiem naruszenie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji, wskazano też art. 41 ust. 8 ustawy o Policji w powiązaniu z naruszeniem przepisów k.p.a. i Konstytucji RP. Podkreślić jednak należy, że ustęp 2 art. 41 ustawy o Policji składa się z kilku pomniejszych jednostek redakcyjnych (punktów). Jeżeli natomiast przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Tymczasem autor skargi kasacyjnej zaniechał precyzyjnego określenia naruszonych – w jego ocenie – przepisów. Natomiast art. 41 ustawy o Policji nie posiada ust. 8, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skarżący w skardze kasacyjnej najprawdopodobniej odnosił się do art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, który jest podstawą prawną jego zwolnienia ze służby w Policji. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz przechodząc do oceny zarzutów przedstawionych przez skarżącego kasacyjnie, podnieść należy, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Odwołując się do zasady domniemania niewinności skarżący kasacyjnie zdaje się nie rozumieć istoty zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W postępowaniu zmierzającym do zwolnienia policjanta ze służby na powołanej podstawie organ Policji musi uwzględnić trzy kwestie: 1. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, 2. oczywistość jego popełnienia, 3. a także brak możliwości pozostania w służbie przez policjanta, który taki czyn popełnił. Pierwsza z nich dotyczy popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Istotne jest, że przepis ten nie stanowi o popełnieniu przestępstwa, a jedynie czynu o charakterze (znamionach) przestępstwa, co zwalnia organ z badania winy, ewentualnych przesłanek wyłączających sprawstwo lub stopnia społecznej szkodliwości czynu. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do badania czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, gdyż ta kompetencja została przyznana organom prowadzącym postępowanie karne. W związku z tym organ wydający decyzję w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie musi oczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu karnego. Wynika to z faktu, że w przypadku, gdy popełnienie przestępstwa zostanie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, stosowane są odrębne podstawy do zwolnienia funkcjonariusza, tj. art. 41 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 36/19). Druga przesłanka dotyczy oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Art. 42 ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji, podobnie jak i inne przepisy ustawy o Policji, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa". Problematyka rozumienia kategorii "oczywistości" na tle brzmienia przedmiotowego przepisu, była przedmiotem rozważań w judykaturze i w tej materii należy w pierwszym rzędzie przywołać poglądy sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z dnia 2 września 2008 r. o sygn. akt K 35/06 (publ. OTK-A 2008/7/120), w których uznano, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne. Natomiast popełnienie przez policjanta czynu powinno być "oczywiste". Muszą zatem istnieć określone dowody wskazujące na jego popełnienie przez policjanta. Poza stwierdzeniem tej okoliczności na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, jest to możliwe również na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, np. gdy sprawca został złapany "na gorącym uczynku", w okolicznościach, które nie nasuwają wątpliwości, a sprawca przyznaje się do popełnienia przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1979 r. sygn. akt I PR 13/79, OSNC 1979/11/221, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r. sygn. akt I PZP 9/94, OSNP 1994/2/26). Za oczywiste można uznać także przestępstwo, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, iż obwiniony dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną przez ustawę. Na tle wykładni analizowanego przepisu w orzecznictwie sądowym ugruntował się jednolity pogląd, że termin "oczywistość" należy rozumieć w szerokim znaczeniu. W sensie procesowym "oczywistość" polega na tym, że materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny wskazywać na fakt popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. Chodzi zatem o sytuację niewątpliwą, gdy w sprawie zgromadzono jednoznaczne, bezpośrednie dowody, wzajemnie się uzupełniające, zgodne i niewykluczające się zeznania świadków. Ta oczywistość musi znajdować odzwierciedlenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy. Ustalenie oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa powinno bowiem być uzasadnione analizą okoliczności konkretnego przypadku. Zatem o oczywistości można mówić wówczas, gdy wynika z ustalonych okoliczności w sposób ewidentny, na "pierwszy rzut oka", a więc, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, bez szczególnych dociekań i pogłębionych analiz. Podkreślić również należy, że ustalenie "oczywistości" popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, o jakiej mowa w treści art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, następuje w warunkach postępowania administracyjnego, które różni się swą istotą, celami i funkcją od postępowania karnego. Na gruncie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji chodzi, jak wspomniano powyżej, o "oczywistość" w szerokim znaczeniu, sytuację niewątpliwą, wynikającą z ustalonych okoliczności w sposób bezdyskusyjny, widoczną od razu (por. wyroki NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1028/16, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1077/06, z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 735/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 201/18). Trzecia przesłanka, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji wskazuje na to, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego musi uniemożliwiać pozostawanie funkcjonariusza w służbie. Wszelkie niepraworządne działania policjanta, jak również uzasadnione podejrzenia o takie działania, powinny prowadzić do podjęcia działań odsuwających od wykonywanych czynności służbowych, a w konsekwencji do usunięcia z szeregów Policji. Wymaga tego rodzaj i zakres zadań powierzonych Policji. Służbę w Policji mogą sprawować jedynie funkcjonariusze o nieposzlakowanej opinii, nie łamiący prawa, zaś wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują do pełnienia obowiązków służbowych. Wynika to z obowiązku każdego funkcjonariusza budowania zaufania do Policji i wzmacniania w społeczeństwie jej autorytetu. Zatem bezpośrednią konsekwencją ustalenia w sposób oczywisty, że funkcjonariusz popełnił czyn o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego jest stwierdzenie jego nieprzydatności do służby (uniemożliwienie pozostawania w służbie), co skutkuje wydaniem decyzji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Powoływanie się zatem przez skarżącego na zasadę domniemania niewinności w kontekście podstawy zwolnienia go ze służby w Policji jest bezzasadne. Przypomnieć należy, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania dyscyplinarnego czy karnego. Ma charakter uznaniowy, a więc organ Policji może zwolnić funkcjonariusza na tej podstawie, ale decydując się na ten krok musi dowieść, że doszło do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, oczywistość jego popełnienia nie budzi wątpliwości, a także brak jest możliwości pozostania w służbie przez policjanta, który taki czyn popełnił. W postępowaniu tym nie bada się natomiast winy funkcjonariusza, ewentualnych przesłanek wyłączających sprawstwo lub stopnia społecznej szkodliwości czynu. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do badania czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, gdyż ta kompetencja została przyznana organom prowadzącym postępowanie karne, ma jedynie ustalić czy zaistniał czyn o charakterze (znamionach) przestępstwa. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 października 2025
- Symbol z opisem
- 6192 Funkcjonariusze Policji
- Hasła tematyczne
- Policja
- Skarżony organ
- Komendant Policji
- Sędziowie
- Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/ Mariusz Kotulski Zbigniew Ślusarczyk
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
art. 81 ust. 2 pkt.8 · Dz.U. 2024 poz. 145
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Op 823/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Opolu z 19 lutego 2026 r., I SA/Op 823/25 – funkcjonariusze Policji
Sygnatura: II SA/Ke 565/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Kielcach z 19 lutego 2026 r., II SA/Ke 565/25 – funkcjonariusze Policji
Sygnatura: III SA/Kr 1075/25 · 19 lutego 2026
Wyrok WSA w Krakowie z 19 lutego 2026 r., III SA/Kr 1075/25 – funkcjonariusze Policji
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny