III OSK 1938/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.), sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, sędzia del. WSA Maciej Kobak, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 91/19 w sprawie ze skargi M.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 13 listopada 2018 r. nr 2073/O/2018 w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 91/19 oddalił skargę M.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 13 listopada 2018 r. nr 2073/O/2018 w przedmiocie ustalenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M.S. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia organu odwoławczego, skutkującą oddaleniem skargi w całości i akceptację przez Sąd pierwszej instancji naruszeń przepisów postępowania, a mianowicie: a) art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, tj. nie zostały przeprowadzone dodatkowe badania specjalistyczne bądź obserwacje orzecznicze, podczas gdy powyższe było niezbędne, mając na względzie twierdzenia skarżącego w przedmiocie niedokończonej diagnostyki medycznej związanej z operacyjną stabilizacją [...]; b) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo wyjścia na jaw nowych okoliczności, które powinny być podstawą wznowienia postępowania, potwierdzających twierdzenia skarżącego, iż po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym, polegającym m.in. na stabilizacji [...], nastąpi powrót do sprawności fizycznej w ciągu 3 miesięcy od operacji, a w konsekwencji brak było podstaw do uznania skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakiej podstawie Sąd pierwszej instancji uznał, że: "CWKL nie miała obowiązku przeprowadzenia dodatkowych badań specjalistycznych czy też obserwacji szpitalnej"; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej kontroli zaskarżonego orzeczenia organu odwoławczego i w konsekwencji uznanie skargi za niezasadną, podczas gdy zaskarżone orzeczenie winno zostać uchylone w całości. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd pierwszej instancji. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut nr 1a skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwego orzeczenia. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem to przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności – z punktu widzenia przedmiotu postępowania – zostały wyjaśnione. Ustalenia zostały dokonane na podstawie dokumentacji medycznej zgromadzonej zgodnie ze stosowną procedurą. Wskazane w skardze kasacyjnej zalecenie lekarskie specjalisty z zakresu [...] z dnia 17 grudnia 2018 r. nie dowodzi wadliwości ustaleń poczynionych w sprawie. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji – wydał je lekarz niebędący uprawnionym do orzekania w sprawie skarżącego, a ponadto w powyższym zaleceniu jest mowa o powrocie do sprawności fizycznej, a nie o odzyskaniu zdolności do zawodowej służby wojskowej. Chybiony jest również zarzut nr 1b skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Według tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie. Po pierwsze, ujawnione muszą zostać nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Po drugie, musiały one istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej, wydającemu decyzję. Ponadto muszą one być istotne dla sprawy. Wskazane zalecenie lekarskie specjalisty z zakresu [...] zostało wydane w dniu 17 grudnia 2018 r., a zatem już po wydaniu przez organ odwoławczy kwestionowanego orzeczenia. W konsekwencji nie może być ono uznane jako nowa okoliczność, istniejąca w dacie orzekania przez organ. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut nr 2 skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39), może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku niepodobna wytknąć omawianym motywom. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 oraz 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13, publ. CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia w sprawie oraz przepisy regulujące przedmiot i zakres postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi. Chybiony jest także zarzut nr 3 skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. ma ustrojowy charakter – zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych w sprawach kontroli działalności administracji publicznej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a ustanawia kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie może być utożsamiane z uchybieniem zarówno art. 3 § 1, jak i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).