III OSK 1869/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku H. M. o wyłączenie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej od rozpoznania sprawy ze skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 754/18 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.

H. M. (dalej: "skarżąca") w piśmie z 8 lutego 2023 r. wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej od orzekania w niniejszej sprawie. W jego uzasadnieniu wskazała, że wyznaczony w sprawie sędzia sprawozdawca, wbrew zawartemu w skardze kasacyjnej oświadczeniu o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym, wyznaczył sprawę na posiedzenie niejawne. W ocenie skarżącej, taka okoliczność może spowodować wydanie niewłaściwego wyroku w odniesieniu do zawartości akt oraz skargi kasacyjnej, bowiem oznacza, że Sędzia nie zapoznała się ze skargą kasacyjną , jak też aktami sprawy, tym bardziej, że przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego akta są niekompletne oraz nieczytelne. Skarżąca podniosła również, że sędzia Teresa Zyglewska "ujawniła negatywny stosunek emocjonalny do skarżącej", co przyczyniło się do "wygenerowania konfliktu" ze skarżącą. Była również "rażąco stronnicza w sprawie IV SAB/Wa 278/14". Sędzia NSA Teresa Zyglewska złożyła oświadczenie, w którym oświadczyła, że w sprawie III OSK 1869/21, w której strona skarżącą jest H. M., wobec niej, nie zachodzą przesłanki z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), jak również nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2007 r., II CZ 13/07). Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego uwarunkowane jest nie wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości uzasadnionych. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości i niesprawiedliwości, czy konflikcie, ale odczucie takie musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. O wyłączeniu sędziego decydować muszą zatem konkretne fakty, a więc wszelkie okoliczności obiektywne, które mogłyby wskazywać na zróżnicowane traktowanie uczestników postępowania przez sędziego i wywoływać zarówno u strony, jak i u postronnego obserwatora wątpliwości co do jego obiektywizmu. Nie może natomiast decydować subiektywne przekonanie strony. Dlatego też zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącej, sposobu prowadzenia sprawy nie mogą stanowić przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., a podane przez skarżącą okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Podkreślić należy, że wskazane przez skarżącą okoliczności wynikają z niezadowolenia strony z prowadzenia przez sędziego określonych czynności procesowych, co jednak nie może stanowić podstawy jej wniosku. Ponadto fakt orzekania przez sędziego NSA Teresę Zyglewską w innej sprawie skarżącej nie stwarza wątpliwości co do jej obiektywizmu w niniejszej sprawie. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że sędzia, o którego wyłączenie zawnioskowano, działał w sprawie niewłaściwie i wydawał niekorzystne dla strony skarżącej lub innych podmiotów orzeczenia lub podejmował działania procesowe, które nie uwzględniały zgłaszanych wniosków procesowych. Rozstrzygnięcia, z którymi nie zgadza się strona mogą być kwestionowane w drodze właściwych środków zaskarżenia. Zwrócić uwagę należy, że w sprawie IV SAB/Wa 278/14, na którą powołuje się skarżąca we wniosku o wyłączenie sędziego, nie orzekała sędzia NSA Teresa Zyglewska, co dodatkowo oznacza, że zarzuty formułowane wobec niej formułowane przez skarżącą nie mają żadnego umocowania. Ponadto wskazać należy, że sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyła wymagane oświadczenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia. We wniosku o wyłączenie sędziego brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez sędziego w tej sprawie oświadczenia. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącą i stanowiącej de facto najważniejszy argument jej wniosku, okoliczności wyznaczenia sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wbrew oświadczeniu zawartym w skardze kasacyjnej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 § 1 p.p.s.a. wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy. Stosownie do § 21 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, do czynności sądowych wykonywanych przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego należy ustalanie terminów posiedzeń jawnych i niejawnych w składach trzyosobowych, składów orzekających i ich przewodniczących. Niniejsza sprawa, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie została skierowana na posiedzenie niejawne przez sędziego sprawozdawcę, a przez Zastępcę Przewodniczącej Wydziału zarządzeniem z 8 grudnia 2022 r., która wyznaczyła jednocześnie skład orzekający do rozpoznania sprawy ze wskazaniem przewodniczącego składu, będącego również sędzią sprawozdawcą sprawy. Sprawa została zdjęta z wokandy. Następnie zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału z 13 lutego 2023 r. w sprawie został wyznaczony termin rozprawy na 30 czerwca 2023 r. W konsekwencji uznać należy, iż wniosek o wyłączenie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.