III OSK 1844/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1123/24 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 października 2023 r. znak: DRKN.Z5.410.20.2022 w przedmiocie przyjęcia rozprawy doktorskiej oraz dopuszczenia do publicznej obrony oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1123/24 oddalił skargę A.B. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 października 2023 r. znak: DRKN.Z5.410.20.2022 w przedmiocie przyjęcia rozprawy doktorskiej oraz dopuszczenia do publicznej obrony. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Rada Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...] uchwałą z dnia 13 października 2022 r. nr 2022/DR/17 odmówiła przyjęcia rozprawy doktorskiej A.B. (dalej w skrócie: "skarżąca" lub "doktorantka") pod tytułem: "[...]" oraz odmówiła dopuszczenia rozprawy do publicznej obrony. W uzasadnieniu powyższej uchwały stwierdzono, że po zapoznaniu się z dokumentacją zebraną w postępowaniu w sprawie nadania doktorantce stopnia naukowego doktora, a w szczególności z treścią rozprawy doktorskiej oraz recenzjami (sporządzonymi przez prof. dr. hab. [...] z Uniwersytetu [...] oraz dr. hab. [...], prof. Uniwersytetu [...]), członkowie Rady Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...] w większości zgodzili się z konkluzją zawartą w obu recenzjach, mówiącą, że praca skarżącej nie spełnia wymagań stawianych rozprawom doktorskim w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...] oraz w większości przychylili się do rekomendacji o nieprzyjęciu przedłożonej rozprawy i niedopuszczeniu jej do publicznej obrony, a w konsekwencji – niedopuszczeniu autorki do dalszych etapów przewodu doktorskiego. Przychylając się do negatywnej opinii recenzentów, w szczególności uwzględniono następujące negatywne uwagi na temat przedłożonej rozprawy doktorskiej: niespójność tematyczną, niski poziom części teoretycznej pracy, brak precyzji w formułowaniu celów i hipotez badawczych, nieprecyzyjny i niepełny opis procedury eksperymentalnej. Od powyższej uchwały skarżąca w ustawowym terminie złożyła odwołanie. Rada Doskonałości Naukowej (dalej w skrócie: "RDN" lub "organ") decyzją z dnia 30 października 2023 r. znak: DRKN.Z5.410.20.2022 utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. RDN powołała jednego recenzenta – prof. dr hab. [...], który przedstawił negatywną opinię dysertacji. Zespół [...] RDN, po zapoznaniu się z odwołaniem doktorantki oraz z opinią recenzenta powołanego przez RDN, w głosowaniu tajnym na posiedzeniu w dniu 10 października 2023 r. wypowiedział się ostatecznie przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały jednostki organizacyjnej, której dotyczy odwołanie (wynik głosowania: za przyjęciem odwołania – 0 głosów, przeciwko – 28 głosów, wstrzymujące się – 0 głosów). Prezydium RDN, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu w tej sprawie, postanowiło w głosowaniu tajnym na posiedzeniu w dniu 30 października 2023 r. nie uwzględnić odwołania A.B. i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę jednostki organizacyjnej (wynik głosowania: za przyjęciem odwołania – 0 głosów, przeciw – 12 głosów, wstrzymujących się – 0 głos). RDN uznała, iż postępowanie w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Analiza materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, a w szczególności weryfikacja sporządzonych protokołów, potwierdzała przeprowadzenie postępowania w sposób odpowiadający obowiązującym przepisom. Powyższa decyzja RDN stała się przedmiotem skargi A.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca w bardzo obszernej (kilkaset stron) skardze opisała w głównej mierzej przebieg procesu badawczego oraz przebieg kariery zawodowej, podnosząc jednocześnie, że jest niezadowolona z rozstrzygnięcia wydanego przez RDN oraz powołała zarzuty, które zostały rozpoznane w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że RDN właściwie uznała, iż obie recenzje zostały sporządzone w sposób prawidłowy, bowiem zawierały one elementy oceny wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Recenzenci zawarli w recenzjach uwagi krytyczne i wytknęli błędy, jak i określili pozytywne walory pracy doktorskiej. Obie recenzje zawierały jasno określoną konkluzję końcową, która wcześniej została umotywowana w toku prowadzonego w recenzji wywodu. Ponadto organ prawidłowo ocenił, iż wynik badania antyplagiatowego nie był powodem odmowy przyjęcia rozprawy doktorskiej skarżącej. Jednocześnie z treści raportu z systemu JSA wynikało, że fragmenty pracy zaznaczone przez system JSA jako podobne zawierały frazy, które odnaleziono we wcześniejszych pracach. Podobieństwo to jednak nie odnosiło się do oryginalnych odpowiedzi osób badanych (na co wskazywała doktorantka), a do pytań kwestionariuszy, które zostały wykorzystane w badaniu, a które nie były autorstwa skarżącej. WSA w Warszawie wskazał, iż RDN jest organem kolegialnym i podejmuje uchwały w głosowaniu tajnym oraz że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "k.p.a.") stosuje się w przedmiotowym postępowaniu odpowiednio – uchwała nie musi spełniać wszystkich warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednak, dlaczego organ zajął w sprawie takie, a nie inne stanowisko. W ocenie Sądu pierwszej instancji, rację ma organ, twierdząc, iż skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności, które wskazywałyby na brak bezstronności konkretnego członka komisji doktorskiej. Bezzasadne były zatem podnoszone zarzuty o tendencyjnym traktowaniu dorobku skarżącej wynikające z braku obiektywizmu członków komisji doktorskiej. Zdaniem Sądu, organ wyjaśnił wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ustosunkował się do żądań i twierdzeń skarżącej oraz uwzględnił słuszny interes strony. Działania RDN pozostają zatem w zgodzie z intencją ustawodawcy, wynikającą z art. 11 k.p.a. Oznacza to, że wszelkie okoliczności, a zwłaszcza te, które miały być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, zostały ocenione w sposób pełny, organ bowiem odniósł się do faktów istotnych dla przedmiotowej sprawy. Sąd uznał ponadto, że nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania, m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła A.B., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie następujących przepisów: art. 13 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, art. 115 § 14 Kodeksu karnego (dalej w skrócie: "k.k."), art. 201 Kodeksu postępowania karnego (dalej w skrócie: "k.p.k."), art. 115 § 14 k.k. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., art. 30, art. 32, art. 33, art. 40, art. 45, art. 47 i art. 51 Konstytucji RP, art. 3, art. 4, art. 6 i art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 1, art. 4, art. 5 i art. 17 Karty Praw Podstawowych, a także art. 231 i art. 271 k.k. W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej – podobnie jak w skardze do Sądu pierwszej instancji – skarżąca między innymi skopiowała fragmenty wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów Uczelni, korespondencji mailowej oraz swojej pracy doktorskiej, wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skargę kasacyjną cechuje wysoki stopień sformalizowania. Tego rodzaju środek odwoławczy winien spełniać formalną poprawność konstrukcji przewidzianej dla tego rodzaju pisma (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Zarzucając sądowi wojewódzkiemu naruszenie określonych przepisów prawa, autor skargi kasacyjnej winien zatem wskazać konkretne przepisy, których naruszenia – jego zdaniem – dopuścił się sąd pierwszej instancji, a przez co należy rozumieć określenie takich przepisów zgodnie z systematyzacją przyjętą w aktach prawa. Sąd kasacyjny nie może bowiem sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się. Ponadto wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest uprawdopodobnienie istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz przedstawienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie jest ani uprawniony, ani zobowiązany do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej, czy do formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, bądź też do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez A.B., na podstawie uprawnienia wynikającego z art. 175 § 2 p.p.s.a., nie czyni zadość powołanym wyżej wymogom formalnym. Na podstawie wskazanych przepisów k.p.a., skarżąca kasacyjnie usiłuje wytknąć nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ postępowaniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie okoliczności istotne dla wydania decyzji, czy były one uwzględnione przy wydaniu decyzji i w jaki sposób zostały ocenione przez organ. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy oraz o okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem to przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione, bowiem odniesiono się do kwestii dotyczących przyjęcia rozprawy doktorskiej oraz jej dopuszczenia do publicznej obrony. Całkowicie chybione okazały się z kolei zarzuty naruszenia k.k. oraz k.p.k., bowiem sąd administracyjne nie stosują ani przepisów prawa karnego materialnego, ani też przepisów procedury karnej. Oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Karty Praw Podstawowych. Po pierwsze, skarga nie precyzuje czy naruszenie powołanych przepisów stanowi naruszenia prawa materialnego czy procesowego. Jeśli chodzi o naruszenie prawa materialnego, to może się ono przejawiać w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z dnia: 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12; 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna – poza ogólnikami – nie wyjaśnia, na czym miało polegać naruszenie wskazanych przepisów Konstytucji RP Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, czy Karty Praw Podstawowych. Z kolei wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stanowił że rozprawa doktorska, przygotowywana pod opieką promotora albo pod opieką promotora i promotora pomocniczego, powinna stanowić oryginalne rozwiązanie problemu naukowego lub oryginalne rozwiązanie problemu w oparciu o opracowanie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne, lub oryginalne dokonanie artystyczne, oraz wykazywać ogólną wiedzę teoretyczną kandydata w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej lub artystycznej. Niezależnie od artykułowanej już wadliwości formalnej formułowanych zarzutów, uznać należy, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanego przepisu. Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia naukowego doktora nie ma możliwości prowadzenia polemiki z recenzentami w przewodzie doktorskim odnośnie tego, czy przedłożona rozprawa doktorska stanowi oryginalne dzieło naukowe i czy wykazuje odpowiedni poziom ogólnej wiedzy teoretycznej kandydata w danej dziedzinie naukowej oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia przez niego pracy naukowej (art. 13 ust. 1 w/w ustawy). Procedura nadania stopnia naukowego doktora ma charakter specyficzny, ekspercki, a uchwały rady dyscypliny oraz RDN podejmowane są w głosowaniu tajnym. W sprawach o nadanie stopni naukowych i tytułu naukowego sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie badania legalności decyzji organu, czyli czy decyzja taka została wydana zgodnie z przepisami regulującymi tryb oraz zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Nie jest rolą sądu administracyjnego wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu naukowego, dokonaną w toku postępowania w recenzjach naukowych (por. wyroki NSA z dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 6168/21; 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1261/09; 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 363/08; 18 października 2006 r., sygn. akt I OSK 940/06; publ. CBOSA). Sąd administracyjny, dokonując analizy legalności decyzji w przewodzie doktorskim, nie jest uprawniony do dokonania merytorycznej analizy treści recenzji naukowych, ani też nie jest władny, a tym bardziej przygotowany merytorycznie, do prowadzenia polemiki ze stanowiskiem organu właściwego do nadania stopnia lub tytułu naukowego. Ocena prawna sądu administracyjnego sprowadza się zatem w istocie do oceny legalności procedury w sprawie nadania stopnia naukowego lub tytułu naukowego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.