Sygnatura
III OSK 182/25
III OSK 182/25 - Wyrok NSA z 2025-05-28
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 28 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 149/24 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] z dnia 7 listopada 2023 r. nr OI/K.111.311.2023.EA.MBM w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 września 2024 r., II SA/Wa 149/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. D. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] z 7 listopada 2023 r., nr OI/K.111.311.2023.EA.MBM w przedmiocie zwolnienia ze służby, oddalił skargę. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] (dalej: "Dyrektor Aresztu Śledczego", "organ pierwszej instancji") decyzją z 31 sierpnia 2023 r., nr 703 zwolnił skarżącego ze służby w Służbie Więziennej w związku z upływem 12 - miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych z 31 sierpnia 2023 r. Na mocy art. 108 § 1 k.p.a. ww. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ pierwszej instancji podał, że do Aresztu Śledczego w [...] wpłynęło postanowienie Prokuratury Krajowej w Warszawie PK V WZ Ds.83.2020, z którego wynikało, że 14 czerwca 2022 r. przedstawiono skarżącemu zarzuty z art. 228 § 1 i 3 w zw. z art. 65 § 1 oraz z art. 12 § 1 i art. 11 § 2 Kodeksu karnego, na podstawie którego zastosowano wobec skarżącego środki zapobiegawcze w postaci: 1. dozoru Policji, ze zobowiązaniem do stawiennictwa raz w tygodniu we wskazanej Komendzie Powiatowej Policji, a także do zawiadomienia Policji o zamierzonym wyjeździe z miejsca pobytu i terminie powrotu, 2. zakazu kontaktowania się ze współpodejrzanymi funkcjonariuszami Służby Więziennej występującymi w tej sprawie, 3. poręczenia majątkowego przez wpłatę kwoty 25.000 zł, 4. zawieszenia w czynnościach służbowych i zakazu opuszczania kraju, połączonego z zakazem wydawania paszportu. Z uwagi na powyższe zarzuty, decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego z 15 czerwca 2022 r., nr 706, skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych od 14 czerwca 2022 r. do 14 września 2022 r. Okres zawieszenia w czynnościach służbowych był następnie przedłużany kolejnymi decyzjami organu, tj. z 13 września 2022 r. oraz 9 czerwca 2023 r. Organ pierwszej instancji uznał, iż mając na względzie zarzuty o charakterze korupcyjnym związane z pełnieniem służby w Służbie Więziennej, jak też rangę jednostki prokuratury prowadzącej postępowanie karne, interes społeczny rozumiany jako interes Służby Więziennej przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby. Okoliczność, że postępowanie karne nie zostało zakończone, zdaniem Dyrektora Aresztu Śledczego nie wpływa na możliwość wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, jeśli upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Dyrektor Aresztu Śledczego zauważył, że skarżący będąc oddziałowym działu ma bezpośredni kontakt z osobami pozbawionymi zdolności. Dopuszczenie skarżącego do służby organ pierwszej instancji uznał za niemożliwe ze względu na toczące się wobec skarżącego postępowanie karne. Stwierdził, że czyny, o które jest podejrzewany, stanowią bezsprzecznie zagrożenie bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] (dalej: "Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z 7 listopada 2023 r., nr OI/K.111.311.2023.EA.MBM, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przywołując brzmienie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1683, dalej: "ustawa o Służbie Więziennej") organ drugiej instancji uznał, iż skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych przez ponad 12 miesięcy, co stanowiło prawidłową podstawę zwolnienia ze służby z 31 sierpnia 2023 r. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, specyfika Służby Więziennej bardziej niż innych służb mundurowych wymaga, aby funkcjonariusze tej służby, którzy mają styczność z osobami osadzonymi, pozostawali poza wszelkimi podejrzeniami o łamanie przepisów prawa. Dlatego też zwolnienie ze służby osoby podejrzanej jest uzasadnione i zgodne z interesem służby. Według organu drugiej instancji, dobro służby ma w tej sytuacji walor interesu publicznego, polegającego na konieczności takiego postępowania, aby zarówno w oczach opinii publicznej, jak też w ocenie własnej formacji określone zachowania funkcjonariuszy nie naruszały jej etosu i nie godziły w istotę jej funkcji społecznych i publicznych. Wyjaśnił, że dobro służby wyraża się przede wszystkim w powinności dbałości przez funkcjonariuszy o to, by Służba Więzienna była oceniana w sposób prawidłowy. Taką zaś ocenę można osiągnąć jedynie poprzez prawidłowe, rzetelne i zgodne z przepisami prawa wykonywanie obowiązków przez poszczególnych funkcjonariuszy. Decyzja Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] z 7 listopada 2023 r., stała się przedmiotem skargi do WSA w Warszawie. Przywołanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), oddalił ją. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu skarżonego aktu opisano wszystkie istotne uwarunkowania formalne (w tym powołano poglądy judykatury) i okoliczności faktyczne sprawy. Sąd pierwszej instancji podał, że w niniejszym postępowaniu decyzja w przedmiocie zwolnienia ze służby ma charakter uznaniowy zaś rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie ocena, czy orzekając w sprawie oczywiście nie uchybiono zasadzie racjonalności i celowości działania organów administracji publicznej, w kontekście uwzględnienia powszechnie akceptowanych dóbr i wartości. Organ odwoławczy, według WSA w Warszawie, właściwie skonstatował wystąpienie w sprawie podstawy zwolnienia skarżącego ze służby, wobec realizacji przesłanki upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że również rodzaj postawionych skarżącemu zarzutów (przestępstwo umyślne, ścigane z urzędu), w powiązaniu z okolicznością dalszego trwania postępowania karnego i trudnością w określeniu terminu jego zakończenia, przemawiają za zwolnieniem skarżącego ze służby. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając wyrokowi na podstawie art. 174 p.p.s.a.: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na akceptacji fakultatywnej decyzji organu z 31 sierpnia 2023 r., nr 703 w przedmiocie zwolnienia skarżący ze służby, w sytuacji, gdy w myśl wcześniejszej decyzji, tj. z 9 czerwca 2023 r., nr 495, skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania karnego, w konsekwencji czego decyzja organu o zwolnieniu skarżący ze służby była przedwczesna, co umknęło uwadze WSA w Warszawie, 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego niezastosowanie i brak przedłużenia okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, w sytuacji, gdy jak wynikało wprost z decyzji z 9 czerwca 2023 r., nr 495, skarżący został zawieszony na czas trwania postępowania karnego, a okoliczności sprawy determinowały pogląd o konieczności zastosowania wskazanej dyspozycji, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 249 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego niewłaściwie zastosowanie i brak dopatrzenia się przez Sąd, iż przełożony dyscyplinarny nie rozpatrzył okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, wręcz przeciwnie, wobec skarżącego podejmowano wybory nieoparte na logicznych przesłankach, poprzez pierwotne zawieszenie skarżącego na czas trwania postępowania karnego, a następnie jego zwolnienie po upływie dwóch miesięcy od decyzji zawieszającej. Skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie decyzji organu drugiej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. Kasator na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wnioskował o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Warszawie o uchyleniu środków zapobiegawczych z 14 października 2024 r. na fakt treści dokumentu, uchylenia środków zapobiegawczych w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego, możliwości przywrócenia do służby skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego na wstępie zasadnym jest wskazanie, iż wobec niesformułowania zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny za miarodajny dla jego oceny przyjmuje stan faktyczny, uznany za prawidłowy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Oparcie skargi kasacyjnej na przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. uzasadnia tezę, że stan faktyczny został ustalony w sprawie w sposób niewadliwy, bowiem ustalenia faktyczne sprawy stanowiące podstawę jej rozstrzygnięcia, mogą zostać podważone jedynie zarzutami wskazującymi na naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusza można zwolnić ze służby w razie upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Użycie w art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy zwrotu "można zwolnić" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia ze służby sądy badają jedynie, czy przy podejmowaniu decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i oceniać stosowanej przez nie polityki kadrowej, a tym samym przesądzać, czy dana osoba powinna pozostać funkcjonariuszem określonej formacji, czy też może być z tego grona wykluczona. Prawidłowe zastosowanie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej wymaga, aby organ w uzasadnieniu decyzji wskazał na okoliczności, które powodują, iż dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie jest ze względu na ważny interes Służby Więziennej niedopuszczalne. Okoliczności te powinny wiązać się przede wszystkim z zabezpieczeniem prawidłowego wykonywania zadań przez daną formację (por. wyrok NSA z 26 lipca 2018 r., I OSK 1635/18) Należy w tym miejscu również zaakcentować, że rozstrzyganie o zasadności zarzutów przedstawionych funkcjonariuszowi w postępowaniu karnym, którego wszczęcie było podstawą do wydania decyzji o zawieszeniu go w czynnościach służbowych pozostaje bez znaczenia z perspektywy stosowania art. 96 ust. 2 pkt 7 omawianej ustawy. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy wymaga wykazania, że po upływie ponad 12-miesięcznego okresu zawieszenia go w czynnościach służbowych z uwagi na wszczęte wobec niego postępowanie karne, nie może on wrócić do służby. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych ponad 12 miesięcy. Przesłanka faktyczna aktywująca uznaniową kompetencję do zwolnienia skarżącego ze służby została więc spełniona. Prawidłowość wydanych przez organy decyzji uzależniona była wyłącznie do wykazania, że dalsze pozostawanie skarżącego w służbie jest nie do pogodzenia z interesem publicznym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te zostały przez organy wykazane. Prawidłowo stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że waga stawianych funkcjonariuszowi zarzutów determinuje rozstrzygnięcie organu w przedmiocie zwolnienia. Jak słusznie uznały organy, ze statusem funkcjonariusza Służby Więziennej wiąże się szczególny stopień społecznego zaufania. W szeregach Służby Więziennej winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z art. 27 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a w kontaktach z osadzonymi oddziaływać pozytywnie swoim własnym przykładem. Wedle natomiast art. 38 ww. ustawy, służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Ponadto stosownie do treści § 5 regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, funkcjonariusz, zarówno w służbie, jak i poza służbą powinien zachowywać się w sposób praworządny, odpowiadający godności funkcjonariusza publicznego. Dlatego też postawienie skarżącemu przedmiotowych zarzutów przez prokuratora może nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do zachowania przez niego przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii. "Poszlaka" w języku polskim oznacza bowiem podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji (tak jak w niniejszej sprawie). Zatem samo już podejrzenie o możliwości popełnienia przez skarżącego przestępstwa o charakterze korupcyjnym świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej. Przypisywane skarżącemu czyny są naganne z punktu widzenia uczciwości szczególnie ważnej ze względu na pełnioną przez niego służbę oraz godzą w odbiór publiczny Służby Więziennej, której funkcjonariusz jest przedstawicielem w swoim miejscu zamieszkania czy środowisku lokalnym. Pozostawienie funkcjonariusza w czynnej służbie mogłoby także negatywnie wpływać na utrzymanie dyscypliny wśród osadzonych. W uwarunkowaniach niniejszej sprawy, interes skarżącego nie mógł zatem zyskać przewagi nad dobrem Służby Więziennej. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej był niezasadny. Zgodnie z brzmieniem art. 94 ust. 5 ww. ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego, karnego skarbowego lub dyscyplinarnego. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że organ nie zastosował omawianej regulacji, skoro przepis ten stanowił podstawę decyzji z 9 czerwca 2023 r., nr 495 na mocy której przedłużony został okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. W orzecznictwie podkreśla się, że okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych nie jest okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz jest objęty ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu prawomocnego zakończenia jego sprawy w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2018 r., I OSK 1304/17). Uznając zatem, że waga czynów, o które został oskarżony, może mieć negatywny wpływ na wizerunek jednostki, organ był uprawniony do zwolnienia skarżącego ze służby przed zakończeniem toczącego się postępowania karnego o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Stąd pozbawiony uzasadnionych podstaw był także zarzut naruszenia art. 94 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej. Zauważenia wymaga, że stosunek służbowy strażnika więziennego należy do szczególnej grupy stosunków prawnych regulujących służbę funkcjonariuszy formacji zmilitaryzowanych. W tego typu formacjach zwanych "służbami mundurowymi" są nakładane na funkcjonariuszy obowiązki związane z realizacją, szczególnych zadań związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. art. 2 ustawy). Zadania te mają istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania Państwa, którego jednym z podstawowych obowiązków jest ochrona mieszkających w nim osób przed zagrożeniami o charakterze wewnętrznym. Stosunek służbowy charakteryzuje się obowiązkiem poświecenia życia i zdrowia przy wykonywaniu zadań, szczególnym rodzajem podległości służbowej i wyjątkową dyspozycyjnością. Konstrukcja stosunku służbowego, jako stosunku prawnego, zmierza zatem do tego, aby osoby będące funkcjonariuszami wykonywały w sposób prawidłowy zadania postawione przed każdą ze służb mundurowych w tym również Służbę Więzienną. W zamian za obciążenie warunkami służby funkcjonariusze mają jasno określone zasady wykonywania obowiązków służbowych oraz reguły dotyczące zwolnienia ze służby. Przepisy regulujące stosunek służbowy mają zatem również charakter ochronny, ponieważ jasno określone reguły, w tym także te dotyczące zwolnienia ze służby, dają funkcjonariuszom pewność co do tego jak wygląda ich sytuacja prawna, a więc jakie mają prawa związane ze wykonywaniem służby. W ten sposób chroniąc stabilność stosunku służbowego, ustawodawca pozwala funkcjonariuszom skoncentrować się na wykonywaniu zadań. Dlatego też ustawodawca określił w przypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej zamknięty katalog przesłanek zwolnienia ze służby (art. 96 ustawy) oraz wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 97 ustawy). Każda z przesłanek ustania stosunku służbowego posiada osobny charakter, ponieważ dotyczy innych przyczyn powodujących, że strażnik więzienny przestaje spełniać warunki do dalszego wykonywania zadań. Przesłanki te nie mogą być mieszane ani nie mogą wzajemnie się zastępować. Jako nieusprawiedliwiony potraktować należy także zarzut naruszenia art. 249 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak dopatrzenia się przez Sąd, że przełożony dyscyplinarny nie uwzględnił okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego. Przede wszystkim zauważyć należy, że w przepisie tym sformułowana jest zasada obiektywizmu. Adresowana jest ona jednak do rzecznika dyscyplinarnego oraz przełożonego dyscyplinarnego jako organów prowadzących postępowanie dyscyplinarne. Z tego względu przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie, która dotyczyła zwolnienia skarżącego ze służby, a nie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. W danym przypadku zwolnienie Funkcjonariusza ze służby nie stanowi sankcji w następstwie przypisania mu odpowiedzialności za popełnienie określonych czynów. Jest wyłącznie skutkiem określonej sytuacji faktycznej, w jakiej się znalazł. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia, zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie dowodu ze dokumentu, uznając, że załączony dokument nie przyczyni się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co jest warunkiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a. Wymaga również wyjaśnienia, że Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu. To oznacza, że ocena przesłanek zawartych w art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej została przez Sąd oceniona wedle stanu faktycznego i prawnego z daty decyzji. W związku z tym ewentualne zmiany stanu faktycznego lub prawnego nie mają wpływu na jej prawidłowość. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 stycznia 2025
- Symbol z opisem
- 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
- Hasła tematyczne
- Służba więzienna
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Maciej Kobak Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
art. 93 ust. 2 pkt 7 · Dz.U. 2023 poz. 1683
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 184 · Dz.U. 2022 poz. 329
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny