III OSK 180/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska–Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 193/22 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od M. J. na rzecz Prezesa Rady Ministrów kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 16 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 193/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezesa Rady Ministrów (dalej: "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 28 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 28 grudnia 2021 r. skarżący przesłał na adres poczty elektronicznej sekretariat.rzecznik@kprm.qov.pl wiadomość elektroniczną, zawierającą pytanie - "ile wyniosły opłaty za skorzystanie przez rząd PIS z pomysłu?". Do wiadomości załączono skan wycinka z Gazety Lubuskiej Dziennik Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, rok XXX, Nr 20 (9301) z dnia 28 stycznia 1982 r., zawierający fragment materiału prasowego zatytułowanego "Decyzje Rady Ministrów w sprawie zmiany cen detalicznych żywności, opału i energii oraz systemu rekompensat". Na skutek braku odpowiedzi organu, w dniu 1 lutego 2022 r. skarżący wniósł bezpośrednio skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność organu w załatwieniu jego wniosku z 28 grudnia 2021 r. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie strony do ujawnienia informacji publicznej w terminie 14 dni; 2) stwierdzenie bezczynności zobowiązanego w ujawnieniu informacji publicznej; 3) zasądzenie od zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę w przypadku jej wyznaczenia. W dniu 11 marca 2022 r. Centrum Informacyjne Rządu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przesłało na wskazany we wniosku adres mailowy strony prośbę o rozwinięcie i doprecyzowanie pytania. W odpowiedzi skarżący wskazał, że rząd PiS wprowadził system rekompensat w związku z podwyżką cen energii i gazu a pomysł ten nie jest nowym, bo został już wcześniej wykorzystany przez PZPR w 1982 r. zadał więc pytanie, czy a jeśli tak to ile zapłacono za tantiemy od wykorzystania tego pomysłu? W odpowiedzi Centrum Informacyjne Rządu w dniu 16 marca 2022 r. poinformowało stronę, że "Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie posiada informacji dotyczącej tantiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przy rozpoznawaniu spraw dotyczących bezczynności czy przewlekłości w udostępnieniu informacji publicznej, kluczowe znaczenie ma materia precyzyjnego formułowania żądania, gdyż tylko klarownie sformułowane żądanie, może w sposób skuteczny zainicjować postępowanie. Bezczynność czy przewlekłość można przypisać pytanemu podmiotowi tylko wtedy, gdy nie reaguje on na żądanie, mimo iż dotyczyło faktów i było jasne, czytelne i niebudzące wątpliwości co do zakresu przedmiotowego. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy WSA uznał, iż nie sposób przypisać pytanemu podmiotowi bezczynności, gdyż nie doszło do skutecznego zainicjowania postępowania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek z dnia 28 grudnia 2021 r. sformułowano tak lakonicznie i niejasno, że niemożliwym było ustalenie, czy jego przedmiotem jest istotnie informacja publiczna. To zaś sprawia, że organ nie odpowiadając na takie niejasne pytanie nie mógł popaść w bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Na marginesie dodano, iż nawet przyjmując teoretyczne założenie, że żądanie z 28 grudnia 2021 r. dotyczyło informacji publicznej, to biorąc pod uwagę treść pisma organu z 16 marca 2022 r. trzeba przyjąć, że pytany podmiot na nie odpowiedział, ekskulpując się od zarzutu bezczynności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, kwestionując go w całości i zarzucając mu naruszenie: a) art. 56 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, dalej: K.c.") w ten sposób, iż treść oświadczenia woli stwierdzającego rzekomy brak wiedzy zobowiązanego o przedmiot pytania zinterpretowano jako oświadczenie się co do przedmiotu zapytania w trybie art. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo Prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) b) art. 60 K.c. w związku z art. 60 K.c. poprzez wadliwą wykładnię a to poprzez uznanie iż sformułowanie pytania dotyczącego tantiem od wykorzystania ściśle określonego pomysłu opisanego graficznie w pytaniu - nie jest jednoznacznym sformułowaniem pytania prasowego w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe. c) art. 78 § 1 K.c. w związku z Art. 60 K.c. poprzez wadliwą wykładnie a to poprzez uznanie iż sformułowanie pytania dotyczącego tantiem od wykorzystania ściśle określonego pomysłu opisanego graficznie w pytaniu - nie jest jednoznacznym sformułowaniem pytania prasowego w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo Prasowe. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, wyznaczenie rozprawy elektronicznej oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego, wpisu oraz stawiennictwa na rozprawie wg, klucza 350 km x 2 strony x 0,8358 zł/km co stanowi 585 zł za każdą rozprawę przed NSA w Warszawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia – zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone. Skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 56 KC, "art. 60 KC w zw. z art. 60 KC" oraz art. 78 § 1 KC w zw. z art. 60 KC oraz art. 3a i art. 4 ustawy Prawo Prasowe. Jako postać naruszenia powołanych przepisów wskazano błędną wykładnię. Można się jedynie domyślać, iż skrótem "KC" skarżący kasacyjnie oznaczył odpowiednie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2024 r. poz. 1061). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie mógł dokonać błędnej wykładni wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu Cywilnego, albowiem w ogóle ich nie stosował. Zarzut błędnego ich zrozumienia i wywiedzenia z nich nieprawidłowych norm prawnych jest więc a limine nietrafny. Przepisy powołane w skardze kasacyjnej dotyczą skutków czynności prawnej (art. 56 KC), sposobu wyrażenia oświadczenia woli (art. 60) oraz wymogów, jakie powinna spełniać zwykła forma pisemna czynności prawnej (art. 78 § 1 KC). Wszystkie wymienione przepisy odnoszą się do oświadczeń woli składanych na gruncie prawa cywilnego i nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. W sprawie nie miały również zastosowania przepisy art. 3a i art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. 2018 r. poz. 1914). Z treści złożonego przez skarżącego pisma (wniosku) z 28 grudnia 2021 roku nie wynika, ani, że został złożony w trybie regulowanym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902), ani, że został złożony przez podmiot działający na podstawie Prawa prasowego. Jedyną treść wniosku stanowiło pytanie: "Ile wyniosły opłaty za skorzystanie przez rząd PiS z pomysłu ?" Do pisma załączono skan wycinka z Gazety Lubuskiej Dziennik Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, rok XXX, Nr 20 (9301) z dnia 28 stycznia 1982 r., zawierający fragment materiału prasowego zatytułowanego "Decyzje Rady Ministrów w sprawie zmiany cen detalicznych żywności, opału i energii oraz systemu rekompensat". Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że treść pisma skarżącego z 1 lutego 2022 roku wraz z załącznikiem nie pozwala na jakąkolwiek identyfikację jego intencji, a tym bardziej nie daje żadnych podstaw do kwalifikowania go jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy zarzucanie Prezesowi Rady Ministrów bezczynności wobec braku reakcji na pismo skarżącego nie znajduje żadnych podstaw. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935 ze zm.).