Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1799/26

Postanowienie NSA z 3 listopada 2026 r., III OSK 1799/26 – żołnierze zawodowi

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
3 listopada 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 986/26 odrzucające skargę L. M. na rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2026 r., nr 1362/DK w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 986/26, odrzucił skargę L. M. na rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2026 r., nr 1362/DK w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy, z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że podstawę prawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił m.in. art. 226 pkt 9 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825 ze zm.; dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Natomiast art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, że od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych k.p.a., i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 i 1685, dalej "P.p.s.a."). Natomiast art. 52 § 1 P.p.s.a. wskazuje, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Według art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. WSA w Warszawie wyjaśnił, że środek zaskarżenia w postaci odwołania normują przepisy rozdziału 10 działu II k.p.a., do których odsyła art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. I tak art. 127 § 1 k.p.a. przewiduje, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie zaś do treści art. 127 § 2 k.p.a., właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Z kolei przepisy art. 127a k.p.a. regulują instytucję zrzeczenia się prawa do odwołania. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Przepis art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z akt administracyjnych i sądowych niniejszej sprawy, skarżący nie zastosował się do zawartego w rozkazie personalnym prawidłowego pouczenia o odwołaniu i bezpośrednio wniósł skargę na rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji. Tymczasem wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 P.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi, spowodowana uprzednim niewyczerpaniem środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, mieści się w kategorii "innych przyczyn", o których mowa w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Dopiero skarga na akt administracyjny wydany przez Ministra, po rozpatrzeniu odwołania od rozkazu personalnego Dyrektora DK MON, może być przedmiotem merytorycznej kontroli Sądu. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący wnosząc skargę kasacyjną oraz domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 127 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § pkt 6 k.p.a. poprzez przyjęcie, że od decyzji niezawierającej uzasadnienia faktycznego i prawnego w całości uwzględniającego żądanie strony w postaci wypowiedzenia stosunku pełnienia zawodowej służby wojskowej, od którego przysługuje środek zaskarżenia w postaci odwołania do organu wyższej instancji i nie wyczerpaniu przez skarżącego przysługujących środków zaskarżenia; 2. art. 129 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 52 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy zaskarżony rozkaz personalny jest decyzją wydaną w I instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, która jest ostateczna i od której to nie przysługuje żaden środek zaskarżenia; 3. art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 50 § 1 w zw. z art. 52 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 127 § 1a k.p.a. poprzez przyjęcie, że rozkaz personalny z dnia 19 marca 2026 r. nie jest decyzją ostateczną uwzględniającą w całości żądanie skarżącego w postaci wypowiedzenia stosunku pełnienia zawodowej służby wojskowej od którego przysługuje skarga do sądu administracyjnego i przyjęcie przez WSA w Warszawie, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia w administracyjnym toku postępowania i z tego to powodu odrzucił skargę, które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy zaskarżony rozkaz personalny jest decyzją wydaną w I instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, która jest ostateczna i od której to nie przysługuje żaden środek zaskarżenia; 4. art. 52 § 2a P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie uwzględnił uchybienia organu w postaci obowiązku sporządzenia uzasadnienia decyzji w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego; 5. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. polegający na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej zniósł skutki czynności podjętych przez organ w fazie wstępnej postępowania sądowoadministracyjnego, poprzez przyjęcie, że odrzucenie skargi nie wywołuje skutku retroaktywnego polegającego na powrocie do stanu treściowej zawartości decyzji z momentu sprzed wniesienia skargi, a wniesienie skargi z "innych przyczyn" jest niedopuszczalne; 6. art. 145 § 1 P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie uwzględnił skargi i nie zastosował środków określonych w ustawie oraz nie dostrzegł uchybień organu administracji w zakresie podnoszonych zarzutów; 7. art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. w z art. 52 § 2 P.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że od rozkazu personalnego z dnia 19 marca 2026 r. przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia, w sytuacji gdy zaskarżony rozkaz personalny jest decyzją ostateczną uwzględniającą w całości żądanie skarżącego w postaci wypowiedzenia stosunku pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w myśl art. 127 § 1a k.p.a., od którego przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Rozpoznana w podniesionych granicach skarga kasacyjna okazała się uzasadniona. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący kasacyjnie w dniu 11 marca 2026 r. złożył pisemnie do Dyrektora Departamentu Kadr MON wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Dyrektor Departamentu Kadr MON, rozkazem personalnym z dnia 19 marca 2026 r., nr 1362/DK, zwolnił żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Uznać tym samym należy, że organ uwzględnił w całości żądanie strony i dlatego też, na podstawie art. 107 § 4 k.p.a., odstąpił od sporządzenia uzasadnienia decyzji. W rezultacie w sprawie zaistniała sytuacja unormowana w art. 127 § 1a k.p.a., który stanowi, że decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. Przepis ten, wprowadzony w życie z dniem 12 maja 2023 r. na podstawie art. 24 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 803) tworzy wyjątek od kodeksowej zasady nieostateczności decyzji wydanych w pierwszej instancji oraz prawa strony do wniesienia odwołania od każdej nieostatecznej decyzji wydanej w pierwszej instancji. Odwołanie służy bowiem od każdej decyzji nieostatecznej, zaś w omawianym przypadku stronie od razu służy prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zatem w trybie administracyjnym sprawa nie jest ponownie rozpoznawana. Oznacza to, że wszelkie uchybienia organu strona może podnieść dopiero na etapie skargi. Dodatkowo motywy leżące u podstaw decyzji skarżący może poznać dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 54 § 2a P.p.s.a., jeżeli organ odstąpił od jej uzasadnienia z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządza, przed przekazaniem akt sądowi, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania skargi. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie, skoro organ uwzględnił żądanie skarżącego, to skarżący uprawniony był do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ w trybie administracyjnym nie przysługiwał mu żaden środek zaskarżenia. Skarga, jeżeli została wniesiona z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 53 § 1 P.p.s.a., podlega więc merytorycznemu rozpatrzeniu przez Sąd. Nadto organ przed przekazaniem akt Sądowi zobowiązany był do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji w 30-dniowym terminie (od dnia otrzymania skargi). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie z uwagi na brzmienie art. 203 i art. 204 P.p.s.a. brak było podstaw do zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy te nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 sierpnia 2026
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny