Sygnatura
III OSK 1789/26
Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., III OSK 1789/26 – jednostki pomocnicze
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 719/26 sprawy ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 12 grudnia 2025 r., nr XI/89/25 w przedmiocie umorzenia postępowania skargowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 1 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 719/26, odrzucił skargę Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z 12 grudnia 2025 r., nr XI/89/25 w przedmiocie umorzenia postępowania skargowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem skargi Wojewody była uchwała Rady Miejskiej w przedmiocie umorzenia postępowania skargowego na działalność Burmistrza [...]. Uchwała ta kończy jednoinstancyjne postępowanie uproszczone, normowane przepisami działu VIII K.p.a. W takim postępowaniu nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Nazwa jaką nosi dokument będący efektem rozpoznania skargi ‒ w tym przypadku uchwała ‒ nie zmienia przedstawionej oceny prawnej. Zdaniem WSA w Warszawie złożona skarga nie dotyczyła żadnej z form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, ze zm., dalej: P.p.s.a.) i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej z 26 czerwca 2026 r. Wojewoda wniósł o uchylenie postanowienia z 1 czerwca 2026 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekł się rozprawy. Zarzucił naruszenie: ‒ art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego, a w konsekwencji nieznajdujące podstaw odrzucenie skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej, podczas gdy skarga ta powinna podlegać rozpoznaniu przez WSA w Warszawie, jako dotycząca uchwały Rady Miejskiej podlegającej zaskarżeniu, stosownie do art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2026 r. poz. 662, ze zm., dalej: u.s.g.) oraz art. 3 § 2 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.; ‒ art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga Wojewody nie dotyczyła żadnej z form działalności administracji publicznej, wymienionej w art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a., a w konsekwencji bezpodstawne odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, podczas gdy skarżona uchwała Rady Miejskiej była aktem jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, który jako taki podlegał kontroli sądu administracyjnego, wobec czego WSA w Warszawie powinien był orzec merytorycznie w sprawie skargi na taki akt, zamiast ją odrzucić; ‒ art. 3 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 1 u.s.g., poprzez przyjęcie, że sprawa nie należała do właściwości sądu administracyjnego, a w konsekwencji nieznajdujące podstaw odrzucenie skargi, podczas gdy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach, a takim przepisem szczególnym jest art. 93 ust. 1 u.s.g., który daje prawo zaskarżenia jedynie organowi nadzoru (wojewodzie) i dotyczy wszystkich uchwał i zarządzeń organów gminy, a nie jedynie uchwał i zarządzeń podjętych w sprawie z zakresu administracji publicznej, wobec czego WSA w Warszawie był właściwy do merytorycznego rozpatrzenia skargi na uchwałę, która podlega kompetencji nadzorczej wojewody nad działalnością gminy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 20 lipca 2026 r. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., w rozpoznawanej sprawie nie występują. Przedmiotem skargi do WSA w Warszawie była uchwała Rady Miejskiej dotycząca umorzenia postępowania skargowego na działalność Burmistrza, którą podjęto na podstawie art. 18b ust. 1 u.s.g. oraz przepisów działu VIII K.p.a.: art. 227-229, regulujących postępowanie prowadzone w następstwie wniesienia skargi powszechnej. Według art. 227 K.p.a. przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, jak również przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga powszechna jest środkiem kontroli wszelkiej działalności (w tym zaniechań) aparatu państwowego a jej przedmiotem może być dowolna sprawa dotycząca funkcjonowania organu lub instytucji zobowiązanej do przyjmowania skargi. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że postępowanie w sprawach skarg powszechnych stanowi samodzielne, jednoinstancyjne i uproszczone postępowanie administracyjne. Kończy się ono czynnością materialno-techniczną, o czym mowa w art. 237 § 3 w zw. z art. 238 § 1 K.p.a., polegającą na zawiadomieniu skarżącego o sposobie załatwienia skargi. Przyjmuje się, że na takie zawiadomienie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. orzeczenia NSA m.in.: z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2402/19, z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1367/20, z 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 903/21, z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 1821/23, z 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1467/24, z 8 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1610/25, z 29 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 784/26). Działania podejmowane przez organ w ramach postępowania uregulowanego w Dziale VIII K.p.a. nie stanowią aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Uchwała rady gminy, stanowiąca zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powszechnej, nie jest również aktem prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.), ani też innym, niż wskazany w pkt 5, aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). Podnieść należy, że zasadą jest więc niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, wydane przez właściwy organ, po przeprowadzeniu postępowania w trybie określonym w Dziale VIII K.p.a. Istnieją jednak przepisy szczególne, które przyznają określonym podmiotom uprawnienie do zaskarżania także uchwał podjętych na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a. w ramach nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez organy gminy. Regulacje takie zostały zawarte między innymi w ustawie o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 86 u.s.g., nadzór nad działalnością gminy sprawują Prezes Rady Ministrów i wojewoda. Nadzór ten polega na kontroli zgodności uchwał rady z obowiązującym prawem (art. 85 u.s.g.). Według natomiast art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia organowi nadzoru. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, może natomiast zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). Zauważyć trzeba, że wniesienie przez wojewodę skargi do sądu jest wykonywaniem uprawnień nadzorczych, natomiast zakres przedmiotowy uchwał, których zaskarżenie do sądu administracyjnego jest dopuszczalne, nie został w powołanych przepisach ustawy o samorządzie gminnym zawężony do spraw z zakresu administracji publicznej. Tym samym nie można odmówić organowi nadzoru prawa zaskarżenia do sądu uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na jej przedmiot. Podkreślić trzeba, że przepisy Rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym nie wprowadzają ograniczeń w nadzorze ze względu na przedmiot uchwały lub jej charakter prawny. Organ nadzoru może więc zaskarżyć do sądu administracyjnego każdą uchwałę, a więc również uchwały rozstrzygające skargi powszechne wskazane w Dziale VIII K.p.a. Zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując środki określone w tych przepisach. Takim przepisem szczególnym jest art. 93 ust. 1 u.s.g., który samodzielnie określa zarówno akt podlegający zaskarżeniu, jak i podmiot uprawniony do wniesienia skargi. Dopuszczalność skargi organu nadzoru nie jest zatem uzależniona od zakwalifikowania uchwały do jednej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 5-6 P.p.s.a. Podkreślić należy, że wniesienie przez wojewodę skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. stanowi wykonywanie uprawnień nadzorczych, natomiast zakres uchwał podlegających zaskarżeniu w tym trybie nie został ograniczony do spraw z zakresu administracji publicznej. Uprawnieni wojewody dotyczy również uchwał wskazanych w Dziale VIII K.p.a. (por. postanowienia NSA m.in.: z 14 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1231/23, z 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1287/24, z 15 września 2026 r., sygn. akt III OSK 1452/26). Tym samym Wojewoda Mazowiecki był uprawniony do zaskarżenia uchwały Rady Gminy w [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargowego, a więc Sąd pierwszej instancji, odrzucając skargę jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych, naruszył art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 3 P.p.s.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło merytoryczną kontrolę legalności zaskarżonej uchwały. WSA w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, będzie zobowiązany do merytorycznego rozpoznania skargi wniesionej przez Wojewodę. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., dotyczące zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 sierpnia 2026
- Hasła tematyczne
- Samorząd terytorialny Odrzucenie skargi
- Skarżony organ
- Rada Miasta
- Sędziowie
- Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
3 § 2 pkt 4-6, § 3, art. 58 § 1 pkt 1, art. 183 § 1-2, art. 185 § 1, art. 203, art. 204 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 227-229, art. 237 § 3, art. 238 § 1 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
art. 18b ust. 1, art. 85, art. 86, art. 91 ust. 1, art. 93 ust.1 · Dz.U. 2026 poz. 662
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 1877/23 · 11 marca 2025
Wyrok NSA z 11 marca 2025 r., III OSK 1877/23 – jednostki pomocnicze
Sygnatura: III OSK 954/23 · 30 lipca 2024
Wyrok NSA z 30 lipca 2024 r., III OSK 954/23 – jednostki pomocnicze
Sygnatura: III OSK 556/23 · 30 lipca 2024
Wyrok NSA z 30 lipca 2024 r., III OSK 556/23 – jednostki pomocnicze
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny