III OSK 173/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Żak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej E.O. i L.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 590/21 w sprawie ze skargi E.O. i L.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania do przywrócenia stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki oddala skargę kasacyjną.

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez E.O. i L.I. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którym oddalono skargę w/w wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania do przywrócenia stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) nakazano E.O. i L.l. wykonanie drenażu wgłębnego oraz powierzchniowego odwodnienia liniowego z metalowym rusztem wzdłuż granicy z działką nr [...] obręb [...] z odprowadzeniem do istniejącej kanalizacji deszczowej. Ponadto odstąpiono od obciążania stron kosztami postępowania związanymi z wydaniem decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w następstwie wniosku złożonego przez R.M., w którym w/w wnioskowała o nakazanie zmiany sposobu odprowadzania wód opadowych z posesji sąsiedniej (działki o nr [...]) E.O. i L.I., które powodują na jej nieruchomości (działce o nr [...]) szkodę w postaci podmakania ścian budynku mieszkalnego i zalewania pomieszczeń piwnicznych. Prace przez nich wykonane na działce o nr [...] polegające na położeniu kostki spowodowały zmianę kierunku spływu wód. Organ wskazał, że głównym dowodem w prowadzonym postępowaniu była "Ekspertyza dotycząca zmiany stanu wody na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] mogącym mieć szkodliwy wpływ na grunt sąsiedni na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...]". Zmiany te zostały spowodowane pracami wykonanymi na działce o nr [...] polegające na wymianie gruntu na powierzchni [...]m2. Słabo lub półprzepuszczalny grunt mułkowo-gliniasto-piaszczysty zastąpiono warstwą, do ca 20 cm miąższości, tłuczniem kamiennym. Pod warstwą tłucznia położno czarną agrotkaninę, która jest wykonana z cienkich nitek polipropylenowych, dzięki czemu przepuszcza wodę i składniki mineralne oraz nie ulega procesowi gnicia. Jednocześnie znacznie utrudnia parowanie wód opadowych infiltrujących w grunt. Prace te w sposób istotny zdaniem sporządzającego opinię zmieniły bilans hydrologiczny analizowanego obszaru. Wnioski płynące z tego opracowania pozwoliły na ustalenie, że mamy tu do czynienia z naruszeniem stosunków wodnych. Na jego podstawie zdiagnozowano również przyczynę zaburzenia stanu wody oraz jego sprawcę, a także uwzględniono zaproponowane przez biegłego działania naprawcze w postaci wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, na działce o nr [...]. Od tej decyzji, w przepisanym terminie, odwołali się E.O. i L.l. (reprezentowani przez pełnomocnika). Strony zarzuciły Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] naruszenie art. 10 i art. 81 k.p.a., poprzez niezapewnienie im możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a także wypowiedzenia się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Burmistrz Miasta i Gminy [...] zignorował ich wniosek o wyłączenie biegłego, a rozstrzygnięcie kończące postępowanie podjął poprzez "wierne przekopiowanie treści ekspertyzy" z całkowitym pominięciem "choćby" powierzchownej analizy tego dokumentu. Zdaniem stron, opinia biegłego zawiera liczne wewnętrzne sprzeczności, twierdzenia sprzeczne z zasadami logiki oraz fizyki, nie zawiera natomiast twierdzeń definitywnych. Wszystko to budzi, także "wśród innych specjalistów", istotne wątpliwości, co do zgodności jej wykonania z "zasadami sztuki". Odwołujący się zaznaczyli, że organ pierwszej instancji zignorował także ich wnioski o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa i hydrologa oraz specjalisty w dziedzinie budownictwa instalacji sanitarnych zewnętrznych (wodnokanalizacyjnych). "Nie zechciał" również przeprowadzić dowodu z dokumentacji technicznej i projektowej budynku wnioskodawczyni, zaniechał przy tym sprawdzenia drożności rur i studzienek na "spornych" działkach, a ustalenia faktyczne oparł na treści notatki służbowej ze spotkania z dnia [...] maja 2019 r., podczas, gdy z czynności tej sporządzono szczegółowy protokół. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. ([...]), wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 29 ust 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz.1121, ze zm.), w związku z art. 534 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E.O. i L.l., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - zobowiązało E.O. i L.l. do przywrócenia stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki nr [...] obręb [...], poprzez usunięcie tłucznia kamiennego wraz z agrotkaniną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego słabo lub półprzepuszczalnego mułkowo-gliniasto-piaszczystego o współczynniku filtracji k = 10'5 -10 6 m/s. W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło podstawy prawne dotyczące zastosowania przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo wodne (zwanej dalej ustawą). W dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (zwana dalej ustawą nowelizującą), a więc zaskarżona decyzja została wydana już w okresie jej obowiązywania. W myśl jednak art. 534 ust. 4 ustawy nowelizującej do spraw dotyczących naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy, należy stosować przepisy dotychczasowe. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane podaniem R. M., które wpłynęło do Urzędu Miasta i Gminy [...] w dniu [...] listopada 2017 r. W myśl art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tej sprawie zatem przyjąć należy, że wszczęcie postępowania miało miejsce w dniu [...] listopada 2017 r., a więc jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Stąd też właściwą podstawę prawną dla podejmowanych działań w tym przypadku, a w szczególności do wydania decyzji kończącej postępowanie, stanowi przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo wodne (zwanej dalej ustawą). Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 29 ust. 3 ustawy, wskazując, że zastosowanie tego przepisu jest uzależnione od stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi więc istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Złożoność tej kategorii problematyki powoduje, że podjęcie stosownych ustaleń faktycznych oraz ich następcza ocena wymaga często fachowej wiedzy i przeprowadzenia specjalistycznych badań lub analiz, z czym związana jest konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W szczególności, gdy istnieje różnica stanowisk skarżącego i sprawcy zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych (jak w rozpatrywanej sprawie), opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Dalej Kolegium wskazało, że w analizowanej sprawie taki dowód przeprowadzono. Jest to "Ekspertyza dotycząca zmiany stanu wody na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] mogącym mieć szkodliwy wpływ na grunt sąsiedni na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] wraz z propozycją przywrócenia prawidłowego stanu zawodnienia w gruncie" (zwany dalej opinią). W ocenie Kolegium jest ona, spójna, rzetelna i nie daje podstaw do kwestionowania ustaleń w niej zawartych. Zakres ekspertyzy objął: - opis stanu istniejącego gruntów na działkach nr [...] i [...] obręb [...] z określeniem warunków gruntowo-wodnych oraz sposobem zagospodarowania działek; - opis stanu poprzedniego gruntów na działkach nr [...] i [...] obręb [...] sporządzony w oparciu o mapy archiwalne i informacje zainteresowanych stron z określeniem warunków gruntowo-wodnych oraz sposobem zagospodarowania działek; - wskazanie przyczyn zalewania działki nr [...] oraz określenie sposobu usunięcia zmian w odpływie wody; - wskazanie najskuteczniejszego sposobu zabezpieczenia działki nr [...] przed ewentualnymi szkodami związanymi ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej. Co warte odnotowania, biegły przeprowadził w dniu [...] maja 2018 r. pomiary geodezyjne na działkach nr [...] i [...], w trakcie wizji lokalnej wysłuchał wyjaśnień zainteresowanych stron, wykonał odpowiednią dokumentację fotograficzną, a także przeanalizował dowody przedstawione przez Gminę [...] oraz wnioskodawczynię. Następnie pozyskał odpowiednie dane meteorologiczne odnoszące się do sum dobowych i rocznych opadów atmosferycznych ze stacji [...], która jest reprezentatywna dla miasta [...]. Gruntowna analiza tych okoliczności, w tym wszystkich dostępnych informacji i danych geologicznych oraz hydrogeologicznych dotyczących tego obszaru, doprowadziła biegłego do konkluzji, iż "główną przyczyną wzrostu zawodnienia wgłębnego części działki [...] obręb [...] oraz zalania piwnicy domu na tej działce, pod koniec października 2017 r., infiltracji efektywnej opadów atmosferycznych z ca 5- była zmiana warunków gruntowo-wodnych przeprowadzona na działce [...] obręb [...] w lecie 2017 roku. Zmiana ta polegała na wymianie słabo lub półprzepuszczalnych rodzimych gruntów mułkowo-gliniasto- piaszczystych na bardzo dobrze przepuszczalny tłuczeń kamienny na powierzchni ok. [...] m2 działki [...] obręb [...]. Skutkiem zwiększonej infiltracji efektywnej jest wzrost zawodnienia gruntów aż do momentu ich pełnego nasycenia i brak możliwości dalszego wchłaniania wód opadowych. Długotrwałe opady atmosferyczne, przy jednoczesnej zwiększonej infiltracji efektywnej wymienionego gruntu i zmniejszonym parowaniu terenowym, wynikającym z okresu jesiennego oraz przy ułożeniu agrotkaniny w podłożu tłucznia na działce [...] obręb [...], doprowadziły do znacznego nasycenia wodami gruntowymi rejonu między działkami [...] i [...] obręb [...]. W dalszej konsekwencji doszło do infiltracji pod powierzchnią terenu wód gruntowych w kierunku piwnicy domu na działce [...] obręb [...]". Powyższe ustalenia, w tym przedstawiona na ich poparcie argumentacja, w ocenie Kolegium są przekonujące, logiczne i w pełni uzasadnione. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do wystąpienia przesłanek do zastosowania jednej z sankcji wymienionych w art. 29 ust. 3 ustawy. Nie podzieliło jednak stanowiska Burmistrza Miasta i Gminy [...] jakoby miało nią być wykonanie wskazanych w opinii urządzeń zapobiegających szkodom. Wskazania co do działań, jakie należy podjąć w konsekwencji ustalenia zaistnienia określonego negatywnego wpływu zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie, powinny znaleźć się w opinii biegłego. Tak też się stało w analizowanej sprawie. Biegły zaznaczył, że "zaleca się przywrócenie stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki [...] obręb [...] poprzez usunięcie tłucznia kamiennego wraz agrotkaniną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego". Podkreślił jednocześnie, że jest to "metoda najprostsza i najtańsza przywrócenia pierwotnych warunków gruntowo-wodnych na granicy działek [...] i [...] obręb [...].". Dopiero w przypadku pozostawienia warstwy tłucznia (co autor opinii dopuścił jako możliwe) zalecono wykonanie odpowiedniego systemu odwadniania wgłębnego. Biegły wymienił zatem dwa możliwe sposoby zabezpieczenia działki wnioskodawczyni przed negatywnym wpływem dokonanych na gruncie sąsiednim zmian stanu wody, przy czym przywrócenie stanu poprzedniego wskazał jako metodę "najprostsza i najtańsza". Biegły wskazując na konieczność realizacji urządzenia w postaci wykonania drenażu wgłębnego oraz powierzchniowego odwodnienia liniowego z metalowym rusztem wzdłuż granicy z działką o nr [...] zaznaczył, że chodzi tu o "kompleksowe uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie działek [...] i [...] obręb [...]". Kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na określonym obszarze nie jest i nie może być jednak rozpatrywane, ustalane, przesądzane i rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ustawy w konkretnej sprawie i z udziałem indywidualnych podmiotów (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2013 r., II SA/Kr 101/12, LEX nr 1342966). Powyższe przemawia zdaniem Kolegium do orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i nakazanie skarżącym przywrócenia stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki o nr [...] poprzez usuniecie tłucznia kamiennego wraz z agrotkaniną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego słabo lub półprzepuszczalnego mułkowo – gliniasto- piaszczystego o wskazanym w decyzji współczynniku filtracji. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazujących na naruszenie przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, Kolegium wyjaśniło, że strony nie wskazały, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogły dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogły przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Odwołujący się, poza powołaniem się na przepisy art. 10 i 81 Kpa, nie wskazali jakich konkretnie uprawnień ich pozbawiono i w związku z tym jakich czynności procesowych z tego powodu nie mogli dokonać. Co równie istotne, pismem z dnia 23 lipca 2019 r. Kolegium poinformowało strony postępowania - chcąc zapewnić im czynny udział w prowadzonym postępowaniu - o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Pełnomocnik E.O. i L.l. skorzystał z tego uprawnienia, jednak żadnych uwag, w tym do dokumentów, do których rzekomo organ pierwszej instancji miał uniemożliwić im dostęp, nie zgłosiła. Kolegium nie uznało także za dostatecznie uprawdopodobnioną argumentację stron dotyczącą istnienia podstaw do wyłączenia biegłego od udziału w sprawie. Zdaniem kolegium postępowanie biegłego nie przekroczyło granic bezstronności. Autor opinii, celem dokonania określonych ustaleń, miał podstawy do sięgania, analizowania i opierania się na informacjach i dowodach z dowolnych, uznanych przez siebie jako niezbędne, źródeł. Nie istnieje przy tym żadna "formalna" droga, którą rzekomo pominął. W szczególności biegły nie ma obowiązku informowania wszystkich stron postępowania o każdej podejmowanej przez siebie czynności. Ostatecznie przecież strony mają możliwość zapoznania się z wynikami opinii, a także dowodami, które legły u podstaw tych ustaleń. Bez znaczenia pozostaje także kwestia analizy dokumentacji technicznej budynku wnioskodawczyni (pismem z dnia 4 lipca 2018 r. L.l. i E.O. wycofali zresztą ten wniosek), skoro - jak ustalono - zmiana stanu wody na działce nr [...] była spowodowana głównie działaniami właścicieli działki nr [...]. Analogicznie należy uznać, że bezzasadną była tu próba sprawdzenia drożności rur i studzienek na spornych działkach. Kolegium nadmienia przy tym, iż badanie funkcjonowania urządzeń melioracyjnych nie może być przedmiotem kontroli przez organ prowadzący postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych, ponieważ leży to poza jego kompetencją (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., II SA/Rz 478/15). Kolegium, uznając opinię za wiarygodny dowód w tej sprawie, nie widzi również potrzeby powoływania w tej sprawie - czego domagają się odwołujący - biegłego geologa i hydrologa, skoro uprawnienia te posiadał jej autor. Kolegium dostrzega także, że powołany w tej sprawie biegły odniósł się do zastrzeżeń, będących przedmiotem przedstawionej przez odwołujących się "Analizy Ekspertyzy zmian stosunków wody na działkach nr [...] i [...] obręb [...]". W przygotowanej odpowiedzi (opracowanie z dnia [...] czerwca 2018 r.) obszernie i rzeczowo ustosunkował się do wszystkich uwag. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie [...], złożył, działając w imieniu skarżących, pełnomocnik, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: – art. 139 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, pomimo braku zaktualizowania przesłanek dla wydania takiej decyzji określonych w art. 139 k.p.a., naruszając prawo stron do rozpoznania sprawy w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, – art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w ten sposób, iż strona nie została nigdy powiadomiona o fakcie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w jego przedmiocie, – art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu niezapewnienia stronom przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. – art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu zignorowania wniosku o wyłączenie biegłego złożonego przez stronę postępowania przed wydaniem decyzji w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania błędnych ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, – art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez oparcie wszelkich ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wyłącznie na treści "ekspertyzy" z maja 2018 r. z całkowitym pominięciem zastrzeżeń oraz twierdzeń stron zgłaszanych zarówno co do ustalonego na jej podstawie stanu faktycznego, jak i oceny merytorycznej wartości "ekspertyzy", – art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie reguł swobodne] oceny dowodów polegające na uznaniu wiarygodności dowodu w postaci "ekspertyzy" mgr G.P. z maja 2018 r. pomijając choćby powierzchowną analizę treści tego dokumentu, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, – art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów polegające na bezkrytycznym zaaprobowaniu i przyjęciu za własne ustaleń "ekspertyzy" hydrologicznej mgr G.P. zawierającej liczne wewnętrzne sprzeczności, twierdzenia sprzeczne z zasadami logiki oraz fizyki, nie zawierającej natomiast twierdzeń definitywnych, a ponadto budzącej wśród innych specjalistów oraz stron istotne wątpliwości, co do zgodności jej wykonania z zasadami sztuki, – art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez całkowite zignorowanie wniosków dowodowych składanych w toku postępowania przez strony, a w szczególności o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji technicznej, zezwolenia na budowę oraz dokumentu odbioru technicznego budynku znajdującego się na działce [...] obręb [...], przeprowadzenie ponownego dowodu z opinii biegłego geologa i hydrologa, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania E.O., przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty w dziedzinie budownictwa instalacji sanitarnych zewnętrznych (wodnokanalizacyjnych), które zostały powołane na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności pozwoliłyby poddać weryfikacji prawidłowość sporządzonej "ekspertyzy" oraz ustaleń faktycznych dotyczących rzekomo dokonanych zmian stanu wód na sąsiadujących gruntach, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia w sprawie zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych – art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, pomimo iż w toku postępowania nie wykazano, iż doszło do powstania zmian stanu wody na działce [...] oraz, że doszło do powstania szkód na działce [...]; W oparciu o powyższe zarzutu wnoszący skargę wnosili o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nadto skarżący wnosili o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego, według norm przepisanych na rzecz każdego ze skarżących. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mająca wykazać trafność podniesionych poszczególnych zarzutów. W złożonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji wraz z zawartą w uzasadnieniu argumentacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę w całości uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie uzasadnienie Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy w znacznej części nie jest w sprawie sporny. Żadna ze stron nie kwestionuje bowiem, że była zmiana warunków gruntowych przeprowadzona na działce [...] obręb [...]. Zmiana ta polegała na wymianie słabo lub półprzepuszczalnych rodzimych gruntów mułkowo-gliniasto- piaszczystych na bardzo dobrze przepuszczalny tłuczeń kamienny na powierzchni ok. [...] m2 działki [...] obręb [...]. Dodatkowo w spągu tłucznia kamiennego ułożono czarną agrowłókninę. Kontrolowane organy zgodnie z prawem wskazały podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, precyzując że stanowi ją art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis art. 29 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje, iż właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające w takich sprawach powinno zatem mieć na celu ustalenie, czy do zmiany naturalnego stanu wody na gruncie istotnie doszło, a jeżeli tak, to czy zmiana taka wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Niezbędnym jest wnikliwe ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą. Przeprowadzone w kontrolowanej sprawie postępowanie wyjaśniające/dowodowe, spełniające ustawowe standardy/zasady ogólne postępowania jurysdykcyjnego - dało, w ocenie sądu - uzasadnioną podstawę do prawidłowego, zgodnego z prawem procesowym, ustrojowym i materialnym ustalenia przez kontrolowane organy, że w rozstrzygniętej przez nie sprawie zaistniały przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając reformatoryjnie spełniło swoją rolę w postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji nie ograniczył się bowiem do prostej kontroli zaskarżonej decyzji, lecz po raz drugi dokonał pełnego aktu subsumcji prawa w postaci prawidłowo uprzednio ustalonych i odkodowanych/zinterpretowanych norm prawa materialnego w prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego, ustosunkowując się nadto w sposób szczegółowy i w pełni wyczerpujący a także zgodny z prawem do zarzutów wniesionego odwołania i wyciągając z tego aktu stosowania prawa trafne wnioski w postaci prawidłowej sentencji decyzji. Z przeprowadzonego w kontrolowanej sprawie postępowania dowodowego, w tym wizji lokalnej w terenie w dniu [...] maja 2018 r. z udziałem biegłego (k. 10 i n. ekspertyzy), oględzin w budynku wnioskodawczyni w dniu [...] kwietnia 2019 r. (k. 86 akt organu I instancji), w ocenie Sądu bezsprzecznie wynika, że do zmiany stanu wody na gruncie doszło. Zdaniem Sądu, w sposób zgodny z zasadą prawdy materialnej organy przeprowadziły postępowanie dowodowe. Z ekspertyzy wynika w szczególności, że w lecie 2017 r. na działce o numerze [...] obręb [...] dokonano wymiany gruntu na pow. ca [...] m2 (załącznik graficzny 6b, fotografia 11). Słabo lub półprzepuszczalny grunt mułkowo-gliniasto-piaszczysty zastąpiono warstwą do ca 20 cm miąższości, tłucznia kamiennego (fotografia nr 11). Pod warstwą tłucznia położono czarną agrotkaninę (fot. 12) i w sposób prawidłowy ustalono jej właściwości, podkreślając, że utrudnia parowanie wód opadowych infiltrujących w grunt. Z opinii sporządzonej przez biegłego wynika, że wykonał pomiary geodezyjne obu działek (dla porównania stanu działek sprzed i po zalaniu); przeprowadził wizję terenową z dokumentacją fotograficzną (dołączoną do ekspertyzy); dokonał analizy dokumentacji przedłożonej do akt przez wnioskodawczynię i Gminę [...], dotyczącą zalań piwnicy uczestniczki; uzyskał dane meteorologiczne dotyczące opadów atmosferycznych dla miasta [...], w zakresie opadów rocznych i dobowych. Dokonał analizy uzyskanych informacji i w konkluzji wskazał, że "główną przyczyną wzrostu zawodnienia wgłębnego części działki [...] obręb [...] oraz zalania piwnicy domu na tej działce pod koniec października 2017 r. była zmiana warunków gruntowo-wodnych przeprowadzenia na działce [...] obręb [...] w lecie 2017 r. Dalej rzeczoznawca wskazuje jakie konsekwencje pociągnęła za sobą owa zmiana. W konsekwencji długotrwałych opadów atmosferycznych i zwiększenia infiltracji pod powierzchnią terenu wód gruntowych w kierunku piwnicy domu na działce [...] obręb [...] nastąpiło zalanie. Biegły wskazał także na inne przyczyny wzrostu zawodnienia wgłębnego na części działki [...] i zalania piwnicy, a to spływ wód opadowych po tzw. utwardzonych powierzchniach i niekorzystną budowę geologiczną terenu. Te ostatnie okoliczności biegły uznał jednak za okoliczności mniejszej wagi. Na s. 13 ekspertyzy rzeczoznawca wskazał, że "zaleca się przywrócenie stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki [...] poprzez usunięcia tłucznia kamiennego wraz z agrotkaniną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego. Jest to metoda najprostsza i najtańsza przywrócenia pierwotnych warunków gruntowo-wodnych na granicy działek [...] i [...] obręb [...]". Autor opinii dopuszcza pozostawienie tłucznia kamiennego jako studni chłonnej, ale w takim przypadku zaleca wykonanie odpowiedniego systemu odwadniania wgłębnego". Lektura ekspertyzy wskazuje nadto, że (ostatni akapit s. 13), biegły był doskonale zorientowany, że działka [...] leży powyżej działki [...] o ok. 10-20 cm oraz że część działki [...] jest nachylona w kierunku granicy z działką [...]. Na koniec rzeczoznawca wskazuje (s. 16 p. 12), że "niepodjęcie żadnych działań naprawczych lub modernizacyjnych (...) skutkować może pogorszeniem parametrów geotechnicznych gruntów w podłożu domu na działce [...] obręb [...], co w niedającym się przewidzieć okresie czasu prowadzić może do uszkodzenia fundamentów i ścian domu na działce [...]". Trzeba także dodać, że rzeczoznawca G.P. zapoznał się z "analizą ekspertyzy zmian stosunków wody na działkach nr [...] i [...] obręb [...], wykonanej przez mgr inż. P.O. z czerwca 2018 r. i szczegółowo odniósł się do każdej ze zgłoszonych uwag (k. 228 i n. akt I instancji). W ocenie Sądu I instancji, omówiona opinia stanowi dokument sporządzony w sposób pozwalający na wywodzenie z niej przez organy uzasadnionych, logicznych wniosków w zakresie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy weryfikowanych ustaleniami organów podczas przeprowadzonych oględzin. Dalej Sąd I instancji uznał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala przyjąć, że organ odwoławczy przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, ustaloną w art. 80 k.p.a. Sąd podziela również stanowisko Kolegium w zakresie rozstrzygnięcia, tj. uznania, że przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zobowiązanie E.O. i L.l. do przywrócenia stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki nr [...] obręb [...], poprzez usunięcie tłucznia kamiennego wraz z agrotkaniną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego słabo lub półprzepuszczalnego mułkowo-gliniasto-piaszczystego o współczynniku filtracji k = 10'5 -10 6 m/s będzie nakazem właściwym i wystarczającym. W świetle wniosków biegłego jest najlepszym, najmniej kosztownym i zgodnym z prawem rozwiązaniem z przedstawionych przez biegłego, biorąc przede wszystkim pod uwagę koszt jego wykonania, skuteczność, jak również możliwość wykonania, to akta sprawy nie potwierdzają, aby jakiś dowód potwierdzał te okoliczności. W ocenie Sądu I instancji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, koncentrujące się wokół kwestii nieważności postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy w kontrolowanej sprawie. Zdaniem Sądu w sprawie nie mamy do czynienia z pozbawieniem możliwości ochrony swych praw przez skarżącego, bowiem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dokonywał on systematycznego odbioru przesyłek z organu. Trafnie i zgodnie z prawem organ odwoławczy uznał, że nie istniały podstawy do wyłączenie biegłego. Sytuacje w jakich następuje wyłączenie biegłego od załatwienia sprawy administracyjnej określa art. 84 § 2 k.p.a., który stanowi, że biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. Na takie okoliczności skarżący się nawet nie powoływali. Nie sposób także podzielić zarzutów skargi jakoby skarżący został pozbawiony czynnego udziału w ramach postępowania odwoławczego bowiem akta wskazują że skarżący mieli możliwość zapoznania się z aktami sprawy, nie wnieśli ani uwag ani wniosków do postępowania, a z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, aby skutecznie powoływać się na to uchybienie że strona musi wykazać, że gdyby do niego nie doszło, wynik sprawy byłby inny. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku skargę kasacyjna złożyli E.O. i L.I. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez Organ przepisów art. 139 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. a w konsekwencji wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, pomimo braku zaktualizowania przesłanek dla wydania takiej decyzji określonych w art. 139 k.p.a. naruszając prawo stron do rozpoznania sprawy w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, a to art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. skutkującego niezapewnieniem stronom czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w ten sposób, iż strona nie została nigdy powiadomiona o fakcie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w jego przedmiocie - a jedynie zawiadomiona o uprawnieniach stron postępowania administracyjnego po wpływie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, tj. na samym początku prowadzonego postępowania; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, a to art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a, skutkującego uznaniem za bezpodstawny zarzutu odwołującego, iż organ I instancji nie zapewnił stronom czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwił wypowiedzenie się na temat całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w ten sposób, iż część dowodów, na których organ I instancji oparł rozstrzygnięcie w sprawie wpłynęła do akt postępowania już po rozesłaniu do stron pism z dnia 22 maja 2019 r. zawierających informację o zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie, a następnie wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie odbierając równocześnie stronom prawo do rozpoznania sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego, a to art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. skutkującego nieuwzględnieniem zarzutu niezapewnienia stronom przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat całości zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w ten sposób, iż w postępowaniu podejmowano czynności już po upływie terminu wyznaczonego na zapoznanie się z całością materiału dowodowego, w tym ponownie przedłużono termin rozpoznania sprawy pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. - tj. po upływie wcześniejszego terminu rozpoznania sprawy a następnie wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie odbierając równocześnie stronom prawo do rozpoznania sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. skutkującego uznaniem bezzasadności zarzutu zignorowania wniosku o wyłączenie biegłego złożonego przez stronę postępowania przed wydaniem decyzji w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania błędnych ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. skutkujące oparciem wszelkich ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wyłącznie na treści "ekspertyzy" z maja 2018 r. z całkowitym pominięciem zastrzeżeń oraz twierdzeń Stron zgłaszanych zarówno co do ustalonego na jej podstawie stanu faktycznego, jak i oceny merytorycznej wartości "ekspertyzy"; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. tj. przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów polegające na uznaniu wiarygodności dowodu w postaci "ekspertyzy" mgr. G.P. z maja 2018 r. pomijając choćby powierzchowną analizę treści tego dokumentu pod kątem logicznej spójności, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń taktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji; 8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ dyspozycji art. 80 k.p.a. polegającego na przekroczeniu reguł swobodnej oceny dowodów i bezkrytycznym zaaprobowaniu i przyjęciu za własne ustaleń "ekspertyzy" hydrologicznej mgr G.P. zawierającej liczne wewnętrzne sprzeczności, twierdzenia sprzeczne z zasadami logiki oraz fizyki, nie zawierającej natomiast twierdzeń definitywnych, a ponadto budzącej wśród innych specjalistów oraz stron istotne wątpliwości, co do zgodności jej wykonania z zasadami sztuki, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, a w szczególności uznaniu, iż: a) na działce nr [...] obręb [...] miano rzekomo dokonać wymiany gruntu oraz ułożenia agrowłókniny w roku 2017, co jest niezgodne z rzeczywistością i czemu Skarżący wyraźnie zaprzeczyli, a okoliczność ta nie została wykazana w żadnymi materiałami dowodowymi; b) miało rzekomo dojść do zmiany stanu wody na działce nr [...] obręb [...] poprzez znaczne zawilgocenie tej działki i zmiany kierunku odpływu wód opadowych, co w ocenie skarżących nie zostało w najmniejszym stopniu zbadane oraz udowodnione; c) wody opadowe spływają z działki położonej niżej, na działkę położoną wyżej - co stoi w sprzeczności z zasadami fizyki; d) spływ wód opadowych po tzw. utwardzonych powierzchniach ma rzekomo być drugą mniej znaczącą przyczyną wzrostu zawidnienia wgłębnego na części działki nr [...] obręb [...]; e) niekorzystna budowa geologiczna gruntu działki nr [...] obręb [...] ma być rzekomo trzecią najmniej istotną w sprawie naturalną przyczyną wzrostu zawodnienia działki; f) działka nr [...] obręb [...] jest nachylona w stronę granicy z działką obręb [...], podczas gdy działka nr [...] obręb [...] jest działką najwyżej położoną wśród sąsiadujących działek; 9. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającego na całkowitym zignorowaniu wniosków dowodowych składanych w toku postępowania przez strony, a w szczególności o: a) przeprowadzenie dowodu z dokumentacji technicznej, zezwolenia na budowę oraz dokumentu odbioru technicznego budynku znajdującego się na działce [...] obręb [...]; b) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa i hydrologa; c) przeprowadzenie dowodu z przesłuchania E.O.; d) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty w dziedzinie budownictwa instalacji sanitarnych zewnętrznych (wodnokanalizacyjnych); które zostały powołane na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności pozwoliłyby poddać weryfikacji prawidłowość sporządzonej "ekspertyzy" oraz ustaleń faktycznych dotyczących rzekomo dokonanych zmian stanu wód na sąsiadujących gruntach, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia w sprawie zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych; 10. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a to brak odniesienia się do zarzutu Skarżącego sformułowanego w pkt 5, pkt 9 oraz pkt 10 zarzutów skargi z dnia 20 grudnia 2019 r. na decyzję SKO we [...] z dnia [...] września 2019 r., 11. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 ustawy z dnia 14.06.1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego {Dz. U. z 2021 r. poz. 735) w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie decyzji obu instancji za prawidłowe, pomimo że zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy. II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo iż w toku postępowania nie wykazano, iż: a) doszło do powstania zmian stanu wody na działce nr ewid. [...]; b) ewentualne zmiany powstały na skutek działań właściciela działki nr ewid. [...]; c) doszło do powstania jakiejkolwiek szkody na działce [...]; d) pomiędzy ewentualnymi zmianami stanu wód, a szkodą istnieje związek przyczynowo-skutkowy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mająca zdaniem skarżących wskazywać na jej zasadność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej. Na wstępie przypomnieć należy, że w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] uchyliło orzeczenie organu I instancji, które nakazywało skarżącym jako podmiotom odpowiedzialnym za naruszenie stosunków wodnych wykonanie drenażu wgłębnego oraz przeprowadzenie odwodnienia liniowego z metalowym rusztem wzdłuż granicy działki o nr [...] z odprowadzeniem do istniejącej kanalizacji deszczowej i nakazało w/w przywrócenie stanu pierwotnego w zagospodarowaniu działki o nr [...], poprzez usunięcie tłucznia kamiennego wraz z agrowłókiną i w ich miejsce nasypanie gruntu rodzimego słabo lub półprzepuszczalnego mułkowo – gliniasto- piaszczystego o wskazanych w decyzji współczynniku filtracji. Tym samym Kolegium co do zasady jak organ I instancji uznało skarżących odpowiedzialnymi zmiany stosunków wodnych powodujących szkodę na działce sąsiedniej. Zmieniło jedynie sposób rodzaj nałożonego obowiązku z wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na przywrócenie stanu poprzedniego. W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy jest organem merytorycznym, którego powinnością jest nie tylko odniesienie się do zarzutów odwołania, lecz ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygnięta przez Organ I instancji. Istota administracyjnego toku postępowania, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności o której mowa w art. 15 k.p.a., polega więc na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Z treści przepisu art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 wynika, że powyższa podstawowa zasada postępowania administracyjnego jest zachowana także w przypadku uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i orzeczeniu co do istoty sprawy. Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja to została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Natomiast użyty w art. 139 k.p.a. pojęcie "niekorzyść" należy odnosić do obiektywnego pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie treści rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, przy czym musi w tym przypadku chodzić o rzeczywista zmianę tych elementów decyzji, które kształtują zakres przyznanych stronie uprawnień lub nałożonych na niż obowiązków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 październik 2024r. sygn. akt III OSK 480/23). Pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w ten sposób, który pogorszy sytuację strony odwołującej się, tj. sytuację, którą ukształtowała decyzja organu I instancji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy jak wyżej wskazano nakazał skarżącym przywrócić stan poprzedni w zagospodarowaniu działki nr [...]. Uczyniono to w oparciu o ustalenia zawarte w sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy opinii biegłego. Biegły stwierdził w sposób jednoznaczny, że ta metoda jest najprostsza i najtańsza: przywrócenia pierwotnych warunków gruntowo- wodnych na granicy działek [...] i [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując analizy jakie prace powinni wykonać skarżący, a które zostały wskazane w opinii, takie stanowisko nie budzi wątpliwości, mając jednocześnie na uwadze zakres prac związanych wykonaniem systemu odwodnienia wgłębnego wraz z podłączeniem go do istniejącej sieci odprowadzania wód opadowych. Nadto wskazać należy, że biegły wskazał, że przy tym rozwiązaniu należy także wykonać modernizację istniejących systemów odprowadzania wód opadowych poprzez rynny spustowe. Oceniając w niniejszej sprawie, czy nie nastąpiło pogorszenie sytuacji skarżących należy mieć na uwadze kryteria obiektywne. Ponosząc ten zarzut kasacyjny skarżący nie wykazali, że np. koszty związane z przywróceniem zagospodarowania działki o nr [...] do stanu przed zmianami w zakresie określonym w decyzji organu odwoławczego, faktycznie pociągną za sobą koszty przewyższające przy rozwiązaniu nakazanym przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie widzi podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez zignorowanie wniosku skarżących o wyłączenie biegłego złożonego przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Dokonując oceny powyższego zarzutu należy podkreślić, że skarżący złożyli wniosek o wyłączenie biegłego G. P. już po wydaniu przez niego opinii jak i opinii uzupełniającej. Zatem okoliczności wskazywane jako mające uzasadnić powyższy wniosek mogły mieć wpływ na ocenę wartości dowodowej sporządzonej przez w/w opinii, przy wykazaniu, że jego zachowanie mogłoby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Brak jest podstaw do przyjęcia, że biegły swoim zachowaniem przy sporządzaniu opinii przekroczył granice bezstronności. Jako autor opinii celem dokonania istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, miał prawo do sięgania, analizowania i opierania się na informacjach i dowodach z dowolnych, uznanych przez siebie źródeł. Nie istnieje przy tym żadna formalna droga pozyskiwania tych dowodów, którą biegły miałby w przedmiotowej sprawie pominąć. Biegły nie ma obowiązku informowania stron o każdej podejmowanej przez siebie czynności w tym celu. W sporządzonej opinii biegły wskazał konkretnie w oparciu o jakie materiały dokonał istotnych do sprawy ustaleń i źródło jego pochodzenia. Strony postępowania po zapoznaniu się z treścią opinii miały także możliwość poddanie ten materiał ocenie. Fakt, uznania, że określony materiał - wynikające z niego fakty, okoliczności nie mają wpływu na wynik sprawy, nie może być interpretowany jako brak bezstronności biegłego. Biegły jako osoba posiadająca wymaganą wiedzę specjalistyczną jest niewątpliwie osobą potrafiącą określić przydatność danego dowodu do wydania opinii. Skarżący upatrują brak bezstronności biegłego m.in. w pominięciu lub zniekształcaniu informacji przekazywanych mu w trakcie oględzin, braku uwzględnienia przekazywanych mu przez skarżących informacji przyczyn faktycznych zawilgocenia ścian budynku gospodarczego na działce o nr [...]. Fakt zajęcia przez biegłego w opinii odmiennego stanowiska niż strony postępowania nie oznacza jeszcze braku jego bezstronności. Nie może stanowić podstawy wyłączenia biegłego czy też odmowy wiarygodności sporządzonej przez niego opinii fakt powołania się na brak bezstronności, bez co najmniej jej uprawdopodobnienia. Do takiego wniosku nie może prowadzić wydanie opinii sprzecznej z oczekiwani strony postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutów sformułowanych w pkt 5, 9 i 10 skargi. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodać przy tym należy, że wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem kwestii zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. możemy mieć do czynienia w sytuacji, w której uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesieniem się przez Sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. np.: wyrok NSA z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt I GSK 132/23; wyrok NSA z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 741/23, CBOSA) W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyrku Sądu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., a jego treść pozwala na pełną kontrole instancyjną stanowiska przyjętego przez ten Sąd. Wbrew twierdzeniom Sąd I instancji wypowiedział się co do podnoszonego w skardze zarzutu dotyczącego wyłączenia biegłego. Wypowiedział się także co do wniosku skarżących dotyczących przeprowadzenia dodatkowych dowodów jak również wskazał jako podstawę materialną rozstrzygnięcia sprawy art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne, dokonując jego wykładni oraz wskazując na okoliczności sprawy świadczące o spełnieniu przesłanek uzasadniających jego zastosowanie w niniejszej sprawie. Przystępując do oceny zasadności zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. zawartych w pkt 6, 7, 8 oraz 9 k.p.a. przypomnieć należy, że art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k k.p.a. dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Istotne jest również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, organy administracji publicznej mogą zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo wodne ( obecnie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 286/18 i przywołane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych). Obowiązkiem organu jest weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości. Natomiast rolą sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu jest dokonanie oceny, czy z powyższych obowiązków organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób należyty się wywiązały, a także czy ewentualnie stwierdzone naruszenia powyższych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej materii jak i doktryny zarówno w okresie obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 roku, czy też ustawy 2017 roku w tym zakresie jest zgodne. Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że organ powołał biegłego z zakresu hydrologii i geologii. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w sprawie toczącej się na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 roku konieczne są wiadomości i umiejętności z tych właśnie dziedzin, biegły miał bowiem ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, i czy zmiana ta powoduje szkodę w postaci zalewania piwnic w budynku usytuowanym na sąsiedniej działce. Takie okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości potwierdził w sporządzonej opinii biegły, a organy obu instancji zasadnie uznały ją za wiarygodną i przydatną do wydania decyzji. Z opinii jasno wynika, że na terenie działki o nr [...] dokonano wymiany gruntu na powierzchni [...] m2 (zastąpiono podłoże mułkowo-gliniasto-ilaste charakteryzujące się słaba przepuszczalnością podłożem wykonanym z tłucznia kamiennego charakteryzujące się bardzo dobra przepuszczalnością), która to zmiana z jednej strony spowodowała znaczne zwiększenie filtracji gruntu, a jednocześnie położenie pod tłuczniem agrotkaniny spowodowało ograniczenie parowania terenu. W połączeniu z występującymi długotrwałymi opadami atmosferycznymi sprzyjało to infiltracji wód w grunt. Przy pełnym nasyceniu wodą gruntu i braku możliwości dalszej infiltracji wód opadowych, doszło do spływu powierzchniowego wód opadowych w kierunku wyznaczonym przez ukształtowanie terenu. W niniejszej sprawie rzędne ternu pozwoliły na ustalenie, że spływ wód opadowych nastąpił z części działki o nr [...] w kierunku granicy z działka [...], ale bez przekroczenia granicy działki [...]. Przy znacznej wielkości terenu tzw. powierzchni utwardzonych (kostka brukowa, płyty betonowe) oraz braku elementów odwodnienia powierzchniowego wody opadowe w sposób niekontrolowany mogły spływać w kierunku granicy obu działek i tworzyć tam obszar podmokły. Następnie woda ta infiltrowała w grunt i podpowierzchniowo przepływała w kierunku piwnicy domu na działce nr [...]. Na podkreślenie zasługuje, że biegły w sposób jednoznaczny wykazał wpływ wykonanych robót na działce o nr [...] na zmianę stosunków wodnych stwierdzając, że powyższe zmiany przyczyniły się w sposób znaczący do zalania piwnicy w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce o nr [...]. Była to najbardziej znacząca przyczyna zalania piwnicy. Drugą mniej znacząca przyczyną wzrostu zawodnienia wgłębnego części działki o nr [...] i zalania piwnicy zdaniem biegłego był spływ wód opadowych po powierzchniach utwardzonych, a trzecią najmniej istotną przyczyną opisanego zjawiska była niekorzystna budowa geologiczna gruntów. Nadto należy podkreślić, że biegły w opinii uzupełniającej ustosunkował się do wszystkich zarzutów jakie zostały podniesione w przedłożonej przez skarżących kontropinii sporządzonej przez P.O. W szczególności przedstawił obliczenia wykazujące trafność wniosków zawartych w kwestionowanej opinii co do przyczyn zalania piwnicy w budynku mieszkalnym położonym na działce [...], jednocześnie wskazał w oparciu o jakie źródła przyjął dane stanowiące podstawę do tych wyliczeń. Jednocześnie podniósł, że autor kontropinii w swoich rozważaniach pominął fakt, że proces infiltracji wód opadowych na analizowanym obszarze rozpoczął się od momentu wymiany gruntu czyli kilka miesięcy przez zalaniem piwnicy i ten okres należy uwzględnić przy obliczeniach. Nie uwzględnił także, że podane wartości filtracji gruntów rodzimych między działkami [...] i [...] wskazują jednoznacznie na bardzo powolny proces przepływu wód opadowych. Wskazał także, że uwzględnił położenie wysokościowe wszystkich działek sąsiednich oraz kierunek spływu wód opadowych i podziemnych. Zakwestionował stwierdzenie zawarte w kontropinii, że działka nr [...] jest działką najwyżej położoną w stosunku do działek sąsiednich, wykazał, że ustalił parametry warstwy wody (ilość i wysokość słupa wody), która zalała piwnicę oraz wskazał na okoliczności, które jego zdaniem czyniły zbędnym przeprowadzenie wierceń geologicznych w celu ustalenia na działkach poziomu wód podziemnych i kierunku ich spływu. Udzielił także odpowiedzi na postawione w kontropinii pytania. Brak jest zatem do postawienia opinii, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy, zarzutu, iż nie jest kompletna, czy też nie wyjaśniła w sposób wyczerpujący ewentualnie wątpliwości podnoszone przez skarżących. Wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze kasacyjnej zbędnym było w niniejszej sprawie ustalenie stanu technicznego budynku mieszkalnego na działce o nr [...]. Mając na uwadze charakter spraw prowadzonych na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001 roku, do ustalenia przesłanek uzasadniających jego zastosowanie nie jest konieczna wiedza z zakresu budownictwa, gdyż przedmiotem postępowania nie jest ocena stanu technicznego obiektu budowlanego, który tak jak w niniejszej sprawie jest zalewany, lecz ustalenie czy właściciel nieruchomości naruszył stosunki wodne na określonym terenie i czy naruszenie to wywołało szkodę na gruntach sąsiednich. Szkodę taką można wywołać w budynkach zarówno w dobrym stanie technicznym jak i złym. W konsekwencji powoływanie biegłego z dziedziny budownictwa, przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dotyczącej stanu technicznego budynku, w tym z projektowej, nie ma znaczenia do rozstrzygnięcia sprawy. Podtapianie piwnic w budynku mieszkalnym położonym na działce o nr [...], gromadzenie się w jego piwnicach wody w następstwie zmiany stosunków wodnych na działce o nr [...] jest wystarczającą podstawą do wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o regulacje zawartą w przepisie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001 roku. W świetle powyższego należy uznać, że organy prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy i zasadnie oparły się na posiadanej opinii sporządzonej przez G.P., która jest spójna, logiczna, rzetelna i odpowiada celom postępowania. W takiej sytuacji organy miały prawo oprzeć swoje rozstrzygnięcie na tej opinii, bez konieczności powoływania kolejnego biegłego. Wobec powyższego nie można organowi odwoławczemu postawić zarzutu naruszenia naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Tym samym zarzuty kasacyjnie o których mowa w pkt 6, 7, 8 i 9 skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Takiej samej ocenie podlega zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. dotyczący braku uwzględnienia skargi pomimo rażącego naruszenia przez organy przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. mimo, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej. Jak już wyżej wskazano organy przeprowadziły w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a jego ocena odpowiada zasadzie określonej w art. 80 k.p.a. Zasadnie Kolegium nakładając na skarżących obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez usunięcie z powierzchni [...]m2 tłucznia i agrotkaniny i nawiezienie na ten teren ponownie gruntu macierzystego, oparło się w szczególności na sporządzonej opinii biegłego. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że wykonane roboty przez skarżących z wymianą gruntu były jedną z trzech przyczyn zalania piwnicy w budynku mieszkalnym. Fakt występowania jeszcze innych przyczyn nie zwalnia skarżących z obowiązku przywrócenie stosunków wodnych istniejących przed wymianą podłoża. Ich działanie niewątpliwie przyczyniło się do zburzenia istniejącej na tym obszarze pewnej równowagi, zapobiegającej występowania zalewania piwnicy w budynku na sąsiedniej działce. Nie jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak istotną okolicznością jak podnoszą skarżący ustalenie daty wykonanych przez nich prac związanych z wymianą podłoża gruntu. Istotne jest to, jak stwierdził biegły, że był to okres wystarczający do zmiany infiltracji gruntu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. podniesionych punktach 2, 3 i 4 skargi kasacyjnej. Zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1, art. 81 k.p.a. w powiązaniu z art. 15 k.p.a nie został uwzględniony zarówno przez organ odwoławczy jak i również przez Sąd I instancji rozpatrujący skargę na decyzję Kolegium. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że brak zawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Tak stwierdził między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2619/22, z dnia 20 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1663/25. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie nie wskazała w składanych środkach odwoławczych na poszczególnych etapach postępowania administracyjnego jak i sądowego jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła z powodu powyższego naruszenia podjąć. Istotną gwarancję zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jest także regulacja art. 81 k.p.a., który stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Jednak i w przypadku powyższej regulacji wskazać należy, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi wadę procesową (naruszenie przepisów prawa procesowego), która może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Skarżący, poza powoływaniem się na przepisy art. 10 § 1 i 81 k.p.a. nie wskazali jednak jakich konkretnych uprawnień ich pozbawiono i w związku z tym jakich czynności procesowych z tego powodu nie mogli dokonać. Co również istotne pismem z dnia 23 lipca 2019 roku Kolegium poinformowało strony o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Skarżący jednak nie złożyli np. wniosku o przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych. Brak przeprowadzenia konkretnych dowodów, wskazanych w skardze kasacyjnej był podnoszony także w odwołaniu jak i w skardze. Były one przedmiotem oceny Kolegium jak i Sądu I instancji. Ich zgłoszenie było następstwem nie tyle braku możliwości ich wcześniejszego zgłoszenia z powodu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a., ile kwestionowaniem opinii złożonej przez biegłego jak i opinii uzupełniającej stanowiącej odpowiedź na zastrzeżenia podniesione w ekspertyzie sporządzonej przez P.O. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także przy ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Wbrew twierdzeniom zawartym w tym zarzucie ustalono stan faktyczny pozwalający przyjąć, że spełnione zostały wszystkie przesłanki jego zastosowania. Dla wydania decyzji na podstawie powołanego przepisu konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Szkodę nie należy utożsamiać z uszczerbkiem majątkowym po stronie właściciela sąsiedniej nieruchomości. Jest nią także zalanie piwnicy. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania. Nie zwalnia skarżącego z obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego w zagospodarowaniu gruntu fakt, że zmiany przez niego spowodowane stanowiły jedną z trzech przyczyn zalania piwnicy na sąsiedniej działce. Jak wskazała analiza zgromadzonego materiału dowodowego wszystkie przesłanki o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2001 roku zostały w niniejszej sprawie spełnione. Tym samym organy obowiązane były do wydania w jego oparciu obowiązku na skarżących kasacyjnie przywrócenie stanu poprzedniego w zakresie zagospodarowania działki stanowiącej ich własność. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw , na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Mając na uwadze treść art. 203 i art. 204 stwierdzić należy, że brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku uczestniczki postępowania R.M., która złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną do zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.