III OSK 172/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Tamara Dziełakowska Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.M. o wyłączenie sędziego NSA Olgi Żurawskiej-Matusiak w sprawie ze skarg kasacyjnych J.M. i Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Wywiadu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1098/17 w sprawie ze skargi J.M. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie zdolności do służby w Agencji Wywiadu postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z dnia 17 marca 2021 r. (data wpływu pisma do Sądu) J.M. wniósł na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako "P.p.s.a.") o wyłączenie sędzi NSA Olgi Żurawskiej-Matusiak od orzekania w sprawie ze skarg kasacyjnych J.M. i Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Wywiadu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1098/17 w sprawie ze skargi J.M. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Wywiadu z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie zdolności do służby w Agencji Wywiadu. We wniosku wskazał, że z dokonanej analizy orzeczeń wydanych na posiedzeniach niejawnych przez składy orzekające NSA, w których zasiadała sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak wynika, że w okresie od dnia 2 lutego 2021 r. do dnia 15 marca 2021 r. sędzia, o której wyłączenie wnosi skarżący, brała udział w wydaniu 56 orzeczeń. W żadnym z przedmiotowych orzeczeń nie doszło do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, o co wnosi skarżący w złożonej przez siebie skardze kasacyjnej. W dniu 23 marca 2021 r. sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki z art. 18 § 1 P.p.s.a., a także nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 P.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Ustawa nakłada również na stronę postępowania obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego. Po pierwsze, w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Po drugie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie uzasadniła zastosowania instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie której wnosi, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do jej bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić sam fakt orzekania przez sędziego w sprawach, w których oddalano skargi kasacyjne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że sędzia, o którego wyłączenie zawnioskowano, wydawał w innych sprawach niekorzystne dla stron skarżących orzeczenia, które nie uwzględniały zgłaszanych wniosków procesowych. Podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności nie dają zatem podstawy do wyłączenia sędziego NSA Olgi Żurawskiej-Matusiak w niniejszej sprawie zarówno na podstawie art. 18, jak i 19 P.p.s.a., nawet mimo subiektywnego przekonania strony o takiej konieczności. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez wszystkich sędziów, których wniosek dotyczy. Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak złożyła wymagane oświadczenie, wskazując, że wobec niej nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, pomimo złożenia takiego oświadczenia, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 44, postanowienia NSA z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12 i z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt II OZ 1000/14). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego objętego wnioskiem. Poglądy sędziego wyrażane w wydawanych orzeczeniach, których być może nie podziela strona postępowania, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.